بهانه رانت‌خواری

«جهان صنعت»- ارزهای مجازی این روزها طرفداران بسیاری در دنیا پیدا کرده‌اند. همواره خبرهایی مبنی بر رونمایی از ارز مجازی جدید بین‌المللی به گوش می‌رسد. به تازگی فیس‌بوک از ارز مجازی لیبرا رونمایی کرده که قرار است سال ۲۰۲۰ عرضه شود و از کاربران احراز هویت می‌کند. روسیه قصد دارد ارز مجازی خود را عرضه کند و مسوولان ایرانی نیز خبر از عرضه ارز مجازی ملی می‌دهند که در آینده نزدیک از آن رونمایی می‌شود. در این میان بیت‌کوین، اولین و مهمترین ارز مجازی دنیا به شمار می‌رود که در میان کاربران بین‌المللی طرفداران بسیاری دارد.
نخستین بار فردی به نام ساتوشی ناکاموتو بیت‌کوین را طراحی کرد. او نه تنها ارز دیجیتال محبوب دنیا بلکه بلاکچین را نیز طراحی و عرضه کرده است. بسیاری بر این باور هستند که بیت‌کوین و بلاکچین نه از سوی یک نفر بلکه توسط یک تیم نخبه ژاپنی عرضه شده و به دلیل اینکه هویت آنها همچنان نامشخص است نام ساتوشی ناکاموتو را برای آنها برگزیده‌اند. کسی درباره سن و جنسیت این فرد چیزی نمی‌داند. این ارز دیجیتال به‌عنوان یک نرم‌افزار متن‌باز واضح طراحی‌شده و در سال ۲۰۰۹ ارائه شد. بیت‌کوین یک پروژه متن‌باز عمومی است که روی دفتر کل باز که برای عموم قابل‌دسترس است، کار می‌کند. از ویژگی‌های مثبت بیت‌کوین، عدم احراز هویت است، به همین دلیل دولتمردان کشورهای قدرتمند در حوزه فناوری مانند آمریکا نمی‌توانند سیاست‌های خود را بر آن اعمال کرده و حساب کاربران بیت‌کوین را مسدود کنند‌. از سوی‌ دیگر حتی سرورهای این ارز مجازی نیز غیرمتمرکز است. بیت‌کوین از طریق ماینینگ و به وسیله استخراج با سرورهای داوطلبان و مصرف برق به دست می‌آید. در ایران وزارت نیرو اظهار کرده که بیت‌کوین برق زیادی مصرف می‌کند و همین امر موجب شده وزارت نیرو اقدام به قطع برق انشعاب استخراج‌کنندگان ارز مجازی (ماینرها) برای حفظ پایداری شبکه کند. اما کارشناسان معتقدند ماینینگ تنها سه درصد از برق مصرفی جهان و یک درصد از برق ایران را مورد استفاده قرار می‌دهد و این اقدام وزارت نیرو بهانه‌ای است برای گران کردن برق ماینینگ، ارائه مجوز به فعالان این حوزه و در نتیجه ایجاد رانت‌های جدید در حوزه ماینینگ. در واقع به اعتقاد فعالان بیت‌کوین، وزارت نیرو قصد دارد از آب گل‌آلود ماهی بگیرد.
از سوی‌ دیگر بیت‌کوین ارزی است که نوسانات بسیاری داشته است. این ارز مجازی سال گذشته از ۲۰ هزار دلار به چهار هزار و ۵۰۰ دلار رسید و اکنون قیمت آن ۹ هزار دلار شده است. کارشناسان پیش‌بینی کرده‌اند بیت‌کوین تا ۱۰ سال دیگر به یک میلیون دلار می‌رسد. کاربران بیت‌کوین امیدوارند که این امر تحقق یابد. به اعتقاد آنها اگر فردی قصد سرمایه‌گذاری در بیت‌کوین را داشته باشد باید به صورت طولانی‌مدت سرمایه‌گذاری کند و نه کوتاه‌مدت. بیت‌کوین به گونه‌ای است که می‌توان یک صدم یا یک هزارم آن را نیز خریداری کرد و به صد میلیون تکه تقسیم می‌شود. هرکدام از تکه‌های آن را با یاد طراح آن، ساتوشی نامگذاری کرده‌اند. در سرمایه‌گذاری بلند‌مدت، سرمایه‌گذار می‌تواند هرزمان که قیمت بیت‌کوین به میزان مناسبی رسید آن را بفروشد و سود کند اما برای کوتاه‌مدت، ریسک زیادی به همراه دارد.
افزایش ارزش بیت‌کوین
بیت‌کوین در حالی احساس می‌کند که رقیب دیگری به بازار آمده که فیس‌بوک کیف پول مجازی خود را تحت عنوان کالیبرا تا سال ۲۰۲۰ در وب‌سایت خود و واتس‌آپ ارائه خواهد کرد.
به گزارش اکسپرس، بیت‌کوین به رقمی بیش از ۹ هزار دلار برای اولین بار طی یک سال رسیده است. یک کارشناس اقتصادی گفته که در سال ۲۰۱۹ شاهد رکورد عجیب و غریب بیت‌کوین خواهیم بود.
تحلیلگر کرنراستون ماکرو به سی‌ان‌بی‌سی اعلام کرده که به احتمال زیاد در هفته‌های آتی ارزش این ارز مجازی به مقدار ۱۰ هزار دلار خواهد رسید.
این اخبار به طوری اعلام می‌شود که فیس‌بوک ارز لیبرا را در اختیار دو میلیارد کاربر فیس‌بوک قرار خواهد داد تا به طور رایگان بتوانند در بین یکدیگر پول جابه‌جا کنند. همه این اتفاقات در حالی رخ داده که فیس‌بوک با بحران عدم‌اعتماد از سوی دولت فدرال آمریکا مواجه است.
لیبرا توسط زیرساختی تحت عنوان کالیبرا ایجاد شده است. این کیف پول مجازی از سال ۲۰۲۰ قابلیت استفاده خواهد داشت.
هزینه‌های انرژی برای استخراج ارز مجازی
بهره‌گیری از برق ارزان ایران برای استخراج غیرقانونی ارز مجازی که تبعاتی همچون آسیب رساندن به شبکه‌های برق را در پی دارد، وزارت نیرو را بر آن داشت تا اقدام به قطع برق انشعاب استخراج‌کنندگان ارز مجازی (ماینرها) برای حفظ پایداری شبکه کند.
در این راستا چندی پیش، همایون حائری در یک نشست خبری با اشاره به مباحثی که در مورد استفاده از برق برای استخراج ارز دیجیتالی مطرح شده است، گفت: برق در ایران بسیار ارزان است و با توجه به این برخی از سرمایه‌گذاران بیت‌کوین هستند که به کشور هجوم آورده‌اند. قیمت استخراج هر بیت‌کوین در جهان ۷ هزار دلار است و برای هر بیت‌کوین ۷۲ هزار کیلووات ساعت برق مصرف می‌شود که به‌اندازه مصرف ۲۸ مشترک است. تعداد این افراد به تازگی افزایش پیدا کرده و می‌تواند به ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ مگاوات نیز برسد.
معاون برق و انرژی وزیر نیرو از ارائه‌‌ پیشنهاداتی توسط وزارت نیرو برای حل این مساله خبر داد و گفت: وزارت نیرو پیشنهاد داده که باید نرخ مناسبی برای این افراد در نظر گرفته شود، زیرا آنها دستگاه‌هایی را وارد کشور می‌کنند و از حق مردم ما بهره‌مند می‌شوند. ما تاکید کردیم که باید نظارت آغاز شده و پایش صورت بگیرد. این اقدامات از سال پیش آغاز شده و پیشنهاد کرده‌ایم که تعرفه‌ای با نرخ صادراتی برای این افراد در نظر گرفته شود.وی با بیان اینکه پیشنهاد وزارت نیرو در کمیسیون اقتصادی مطرح شده است، اظهار کرد: البته این افراد در حال حاضر قابل شناسایی نیستند، اما وقتی تعرفه مشخص شود، شناسایی می‌شوند.
معاون برق و انرژی وزیر نیرو با تاکید بر اینکه وزارت نیرو مسوول تامین برق مردم است، گفت: بیت‌کوین هر مزایایی که دارد، برای خودش دارد. این افراد با دستگاه خودشان از برق مجانی ما استفاده می‌کنند، در حالی که باید از ما اجازه بگیرند. زمانی که مردم با هفت درصد افزایش تحت فشار قرار می‌گیرند، چرا باید هزینه چنین چیزی را پرداخت کنند.
تدوین نرخ و ضوابط لازم
وی همچنین چندی پس از برگزاری نشست خبری مذکور اعلام کرد: در کشور عده‌ای با بهره‌گیری از سوخت فسیلی یارانه‌ای و هزینه‌های یارانه‌ای صنعت برق اقدام به استخراج رمز ارزها همچون بیت‌کوین می‌کنند که این کار اگر به صورت پنهانی و بدون پایش برق مصرفی هم باشد، می‌تواند مفهوم قاچاق انرژی را در اذهان القا کند. دولت در حال تدوین نرخ و ضوابط لازم برای فعالیت استخراج رمز‌ارزهاست و به زودی شرایط این کار برای استفاده از شبکه برق سراسری اعلام می‌شود.
تصمیم جدید وزارت نیرو
در این راستا، سخنگوی صنعت برق در آخرین اظهار‌نظر خود گفته است که انشعاب‌های برق که به صورت غیرمجاز در اختیار استخراج‌کنندگان ارز مجازی (ماینرها) قرار گرفته است، در راستای حفظ پایداری شبکه قطع می‌شود. مصطفی رجبی‌مشهدی در مورد ابلاغ قطع برق ماینرها یا استخراج‌کنندگان ارز مجازی گفت: در حال حاضر هیچ تعرفه قانونی برای این گروه از مصرف‌کنندگان تعریف نشده است. بر اساس بند «د» ماده ۵۰-۴ آیین‌نامه تکمیلی تعرفه‌های برق، در صورتی که برق به صورت غیرمجاز (در بخشی به غیر از مورد ذکر شده در پروانه انشعاب) به مصرف برسد، شرکت برق موظف به قطع انشعاب مذکور است.
وی با تاکید بر اینکه اکنون که هیچ تعرفه قانونی برای این گروه از مصرف‌کنندگان تعریف نشده و توانیر به لحاظ قانونی اجازه ارائه خدمات و واگذاری انشعاب به این دسته را ندارد، اظهار کرد: بر اساس ماده قانونی مذکور، موظف به قطع برق این مصرف‌کنندگان تازه‌وارد به شبکه هستیم.
تبعات استفاده غیرمجاز از شبکه برق
رجبی‌‌مشهدی با بیان اینکه استفاده‌های غیرمجاز از شبکه برق باعث افت ولتاژ شبکه‌های توزیع می‌شود و احتمال آسیب دیدن وسایل برقی مردم را افزایش می‌دهد، تاکید کرد: در حقیقت صنعت برق برای حمایت از حقوق مصرف‌کنندگانی که انشعاب‌های قانونی و مجاز دارند مجبور به قطع برق استخراج‌کنندگان ارزهای مجازی و یا سایر استفاده‌کنندگان غیرمجاز از شبکه است. به دلیل برق زیادی که برای استخراج ارز مجازی مورد نیاز است، این کار ممکن است به شبکه‌های برق نیز آسیب وارد کند که در این شرایط خسارت وارده به شبکه‌ از مالک انشعاب‌هایی که امتیاز استفاده از برق را به صورت غیرمجاز در اختیار دیگران قرار داده‌اند، قابل دریافت است.