تمام جمعیت ایران روی گسل‌های فعال ساکن هستند

مهر- رییس بخش زلزله‌شناسی و خطر‌پذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی گفت: تمام پهنه ایران دارای گسل فعال است، بنابراین از هر گسلی که دور شویم، به یک گسل دیگر نزدیک خواهیم شد.
علی بیت‌اللهی، رییس بخش زلزله‌شناسی و خطر‌پذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با اشاره به اینکه ایران جزو ۱۰ کشور فعال لرزه‌خیزی قرار دارد و آمار رخداد زلزله در کشورمان نسبت‌به سایر کشورها بسیار بالاست، اظهار کرد: در ایران تعداد زلزله‌های ویرانگر تاریخی و دستگاهی بزرگ قابل‌توجهی رخ داده و به زلزله‌هایی که پیش ‌از نصب دستگاه‌های ثبت زلزله پیش آمده است، «زلزله‌های تاریخی» گفته می‌شود؛ عمدتا این زلزله‌ها به ۱۲۵ سال قبل و پیشتر از این تاریخ بازمی‌گردد.
او با بیان اینکه زلزله‌هایی که با دستگاه‌ها موقعیت دقیق‌تری از آنها ثبت شده نیز «زلزله‌های دستگاهی» گفته می‌شود، ادامه داد: با توجه به اینکه کشور ایران در موقعیت کم‌آب، خشک و نیمه خشک قرار داشت، به تبع آن نیاکان ما در نواحی‌ای که «آب» وجود داشت، اطراق کردند و همین مساله موجب تشکیل هسته‌های ابتدایی مراکز جمعیتی شد، به عبارت دیگر محل ظهور آب که از طریق سیستم چشمه‌ها، شکستگی‌ها و شکاف‌های بین‌سنگی بوده، عموما منطبق با گسل و خردشده به‌شمار می‌روند بنابراین اغلب شهرهای کشور هم‌جوار منابع آب‌های زیرزمینی قرار دارند.
رییس بخش زلزله‌شناسی و خطر‌پذیری مرکز تحقیقات وزارت راه‌وشهرسازی افزود: اگر شهرها و پراکنش سکونتگاه‌های کشور را با توضیحات نقشه‌ای زمین‌لرزه‌ها تطابق دهیم، هماهنگی و هم‌خوانی بین رخداد زلزله‌ها و توزیع جمعیتی ایران وجود دارد، تمام موارد ذکر شده گواه بر آن است که جمعیت ایران در جوار کانون خطرهای لرزه‌ای ساکن هستند، به عنوان مثال گسل شمال تهران همجوار با استان تهران، گسل شمال تبریز همجوار با استان تبریز، گسل جنوب مشهد هم‌جوار با استان مشهد است. جمعیت متراکم ایران هم‌راستای گسل‌ها شکل گرفته است. او بیان کرد: با توجه به موارد ذکر شده، تعداد زلزله در ایران بالاست و زلزله در کانون‌های جمعیتی رخ می‌دهد. شدت و نیروی زلزله در نزدیکی محل رخداد به مراتب بیشتر است، بر همین اساس تخریب گسترده‌ای هم در پی خواهد داشت، به‌عنوان مثال «زلزله بم» هنوز در حافظه تعداد زیادی از افراد همچنان فراموش نشده که این زلزله در نقطه وسطی شهر بم و مسبب گسل آن رخ داد که در این زلزله بیش ‌از ۳۰‌هزار نفر جان باختند؛ این گسل و زلزله‌ها به نوعی خصوصیات ذاتی سرزمین ما به‌شمار می‌رود. بیت‌اللهی با اشاره به اینکه چاره‌ای جز زندگی کردن و کنار آمدن با گسل‌ها در کشور نداریم زیرا اگر از یک گسل فاصله بگیریم به یک گسل دیگر نزدیک خواهیم شد، افزود: گاهی گفته می‌شود می‌توان پایتخت کشور را به نقطه‌ای که زلزله‌خیز نباشد، انتقال داد، اما واقعیت این است که چنین نقطه‌ای در کشور وجود ندارد. همچنین در مناطق کویری کشور به‌دلیل نبود ایستگاه، دستگاه‌های لرزه‌نگاری و عدم وجود تمدن و زیستگاه‌های بشری اطلاعات دقیقی در زمینه زمین‌لرزه‌های وجود ندارد، اما این مساله بدین معنا نیست که در این نقاط زلزله رخ نداده و در حال حاضر امکانات بررسی این نواحی وجود ندارد.
این مقام مسوول تاکید کرد: با توجه به نمونه زلزله‌های کشور که جمع‌آوری کردیم، از سال ۱۹۰۰ میلادی تا به امروز بیش‌از ۶۵‌هزار زمین‌لرزه دستگاهی در ایران رخ داده که این تعداد زلزله به مراتب بیشتر این عدد گفته شما بوده، اما به‌دلیل نبود یا وجود تعداد محدودی از دستگاه‌های لرزه‌نگاری در ایران در دهه‌های ۱۹۰۰ تا ۱۹۶۵ میلادی به صورت دقیق تعداد زمین‌لرزه‌ها ثبت نشده است. به عنوان مثال بین سال‌های ۱۹۰۰ تا ۱۹۱۰ میلادی حدود ۲۴ زلزله در ایران ثبت شده، اما در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰ میلادی بیش ‌از‌ هزار و ۵۰۰ زلزله در ایران به ثبت رسیده، بر همین اساس از گذشته تا به امروز تعداد زلزله‌های کشور بیش ‌از ۱۰۰‌هزار تا برآورد می‌شود. او یادآور شد: با توجه به موارد ذکر شده، در مدت ۱۲۵ساله در ایران حدود ۲۰ زمین‌لرزه با بزرگی بیش‌از ۷ ریشتری داشتیم که این زمین‌لرزه‌ها بسیار مخرب هستند، همچنین در بازه زمانی ذکر شده حدود ۱۵۰ زمین‌لرزه با بزرگی ۶ الی ۷ ریشتری در کشور رخ داده است که تمام این زمین‌لرزه‌ها جزو زلزله‌های مخرب عنوان می‌شوند.
رییس بخش زلزله‌شناسی و خطر‌پذیری مرکز تحقیقات وزارت راه‌وشهرسازی افزود: در بازه ۱۲۵ساله ایران جمعا حدود ۱۰‌هزار زلزله ۴ و بیش ‌از ۴ ریشتر رخ داده که تنها حدود ۱۶‌درصد از زمین‌لرزه‌های کشور را تشکیل می‌دهد و ۸۴‌درصد زلزله‌ها که بالغ‌بر ۵۶‌هزار زمین‌لرزه می‌شود، زلزله‌های کوچک و زیر ۴ ریشتر به‌شمار می‌روند و عموما این زلزله‌ها توسط عموم افراد حس نمی‌شود و عبارت دیگر مخرب هم نیستند بلکه تنها توسط دستگاه‌ها ثبت می‌شود. او ادامه داد: رخداد زمین‌لرزه‌ها گویای یک واقعیت مهم است، تمام سیستم گسلی که در سراسر سرزمین ما را پوشش می‌دهد، با همین زمین‌لرزه‌های کوچک نشان از فعال‌بودن خود می‌دهند و دائما در معرض تنش هستند.