توافق جلیلی و اشتون در مورد محتوای مذاکرات مسکو

گروه بین‌الملل- نشست مشورتی نمایندگان گروه ۱+۵ در استراسبورگ هنوز در نیمه راه بود که خبر از تماس تلفنی کاترین اشتون و سعید جلیلی آمد. مسوولان سیاسی شش کشور طی روزهای دوشنبه و سه‌شنبه با هدف آماده‌سازی مقدمات مذاکرات مسکو در فرانسه گردهم آمدند و گفت‌وگوی دوشنبه‌شب نمایندگان ایران و گروه ۱+۵، توافق دو طرف در مورد محتوای مذاکرات هسته‌ای آتی را به دنبال داشت.
دفتر مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و نماینده کشورهای ۱+۵ در بیانیه‌ای اعلام کرد: اشتون و جلیلی طی مذاکره تلفنی دوشنبه‌شب در مورد لزوم پرداختن ایران به پیشنهادات گروه ۱+۵ که به نگرانی‌ها درباره ماهیت منحصرا صلح‌آمیز برنامه هسته‌‌ای ایران پاسخ می‌دهد، توافق کردند، این بیانیه در ادامه از آمادگی این گروه برای پاسخ به مسایل مطرح شده از سوی مقامات ایران در بغداد خبر داد و هیچ اشاره‌ای به جزییات آن نکرد. این در حالی است که بازتاب مذاکره سعید جلیلی، نماینده مقام معظم رهبری و دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و کاترین اشتون، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و نماینده کشورهای ۱+۵ که یک ساعت به طول انجامید، در رسانه‌های خارجی و داخلی در ساعات آغازین روز گذشته کاملا متفاوت بود. برخی خبرگزاری‌های خارجی به نقل از مقامات اتحادیه اروپا تنها از موافقت ایران برای مذاکره در مورد پیشنهادات هسته‌ای شش کشور در مسکو خبر دادند و برخی خبرگزاری‌های داخلی نیز تنها موافقت اشتون با بررسی پیشنهاد پنج‌گانه ارایه‌شده از سوی ایران در بغداد را پوشش دادند و هیچ‌یک از این خبرگزاری‌ها اشاره‌ای به دوجانبه بودن این توافقات نکردند.
کاترین اشتون دوشنبه‌شب پس از مذاکره تلفنی با جلیلی گفت که ایران و اتحادیه اروپا در مورد محتوای مذاکرات مسکو به توافق رسیده‌اند.
واشنگتن‌پست طی گزارشی به این مساله پرداخت و این توافق را گامی رو به جلو دانست که می‌تواند احتمال بی‌نتیجه ماندن مذاکرات مسکو را به صفر نزدیک‌تر کند، این روزنامه آمریکایی گزارش خود را این‌گونه آغاز می‌کند: «ترس از به بن‌بست رسیدن مذاکرات هسته‌ای ایران تا حدودی کاهش یافته و شاید این مذاکرات هفته آتی در مسکو بی‌نتیجه نماند». مذاکره‌کننده ارشد ایران اعلام کرده که آماده گفت‌وگو در مورد پیشنهاد شش کشور مبنی بر انتقال اورانیوم با غنای ۲۰ درصد است و مذاکره در این زمینه را گام نخست توافقات هسته‌ای بیشتر دانسته است.
به گزارش فرارو، واشنگتن‌پست در گزارش خود آورده است: سعید جلیلی دوشنبه‌شب مذاکره تلفنی یک ساعته‌ای با کاترین اشتون داشت و طی آن گفت که ایران دیگر خواستار برگزاری نشست مقدماتی به منظور آمادگی برای دیدار مسکو که روزهای دوشنبه و سه‌شنبه آینده صورت می‌گیرد، نیست.یک دیپلمات اروپایی که در این مذاکرات شرکت دارد به خبرنگار واشنگتن‌پست گفت: آنها عقب‌نشینی کردند. آنها در حال فراهم کردن زمینه شکست مذاکرات مسکو بودند و آماده می‌شدند که ما را در این باره سرزنش کنند.وی در ادامه اشاره کرد که موافقت جدید ایران با مذاکره در مورد پیشنهاد غرب پس از گذشت چندین هفته را می‌توان «یک پیروزی دیپلماتیک کوچک» برای اشتون دانست.این دیپلمات تصریح کرد: قاعده‌ای که مورد موافقت ماست، توافق ایران برای مذاکره در مورد مفاد طرح پیشنهادی‌مان است و در مقابل ما نیز در مورد نظرات آنها می‌اندیشیم.وی در ادامه اضافه کرد که قدرت‌های غربی هنوز پیشنهادی در مورد متوقف کردن تحریم‌های اقتصادی که ۲۸ ژوئن و اول جولای اجرایی می‌شوند، ارایه نداده اما اعلام کرده‌اند که «گام‌های سازنده ایران با گام‌هایی متقابل پاسخ داده خواهد شد.»
مذاکرات هسته‌ای ایران مملو از گمانه‌زنی‌هایی است که تحت تاثیر توقعات دو طرف باعث افزایش و کاهش امیدواری‌ها می‌شود. مذاکرات اخیر در استانبول طی ماه آوریل، موجی از خوشبینی را ایجاد کرد اما ماه گذشته پس از مذاکرات بغداد در گردابی از پیش‌بینی‌های بدبینانه غوطه‌ور شد ضمن اینکه برخی کارشناسان با توجه به رویکرد و رفتار تهران در بغداد و طی هفته‌های بعد از آن، پیش‌بینی کردند که مذاکرات هسته‌ای ایران پس از نشست هفته آتی در مسکو با شکست کامل روبه‌رو شود.سوالی که برخی کارشناسان مطرح می‌کنند این است که آیا این روش ایران است که مذاکرات را تداوم بخشد و در کنار آن به غنی‌سازی اورانیوم با غنای بالا بپردازد؟ برخی تحلیلگران دقیقا همین روند را در مورد عملکرد ایران پیش‌بینی می‌کنند، اینکه در هر نشست طوری عمل کند که پیشرفت‌ها برای ادامه مذاکرات کافی باشد، بدون آنکه به نتیجه نهایی دست یابند.
آنچه در تضاد با تحلیل این کارشناسان بوده، مساله زمان است؛ زمان به واقع علیه ایران است چراکه گروه ۱+۵ هیچ تعهدی نداده که در صورت انتقال ذخایر اورانیوم با غنای ۲۰ درصد به خارج از کشور، تحریم‌های اصلی را کنار بگذارد.با وجود آنکه اشتون طرح مکتوب خود را در بغداد به مقامات ایرانی ارایه داد، آنها هنوز هم پیشنهاد رسمی خود را در مورد مساله هسته‌ای تهران ارایه می‌دهند. گفته می‌شود ایران در بغداد اسنادی که مواضع تهران در مورد سوریه و بحرین را ترسیم می‌کرد ارایه داده است.
واشنگتن‌پست در ادامه می‌نویسد: اما پیوند احتمالی مساله هسته‌ای ایران با مسایل دیپلماتیک گسترده‌تر بحث‌برانگیز خواهد بود. آمریکا و متحدانش خواستار محدود بودن مذاکرات به مسایل هسته‌ای هستند، ایران اما آشکارا به دنبال مذاکرات دیپلماتیکی است که شامل زنجیره گسترده‌تری از مسایل امنیتی در منطقه می‌شود.تبادلات دلگرم‌کننده میان اشتون و جلیلی پس از افزایش بدبینی در مورد مذاکرات طی هفته‌های اخیر صورت گرفت. جلیلی طی مذاکرات ناامیدکننده ماه گذشته در بغداد به اشتون و تیمش گفته بود که اگر گمان کرده‌اند علی باقری، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران با مذاکره در مورد جزییات انتقال اورانیوم موافقت کرده «حتما» اشتباه می‌کنند. گفته می‌شود از زمان مذاکرات بغداد تاکنون باقری همکاری کمتری در این زمینه داشته و نامه‌نگاری‌هایی با هلگا اشمید، معاون اشتون داشته است.
تحلیلگران شکاک هشدار می‌دهند که با توجه به تمام مسایل مطرح شده در مورد انتقال اورانیوم با غنای ۲۰ درصد، ایران حتی یک کلمه هم به این موضوع اشاره نکرده این در حالی است که اشتون در مقابل، طی نامه‌های معاونش که چهارم و یازدهم ژوئن ارسال شد، این مساله را دوباره تکرار کرده است. از نظر روند مذاکرات باید گفت به نظر می‌رسد قدرت‌های غربی، ایران را دنبال می‌کنند که هرگز نشانه خوبی در مذاکرات نبوده است.در پس زمینه این مذاکرات هم مانند همیشه محرک‌هایی برای دیپلماسی وجود دارد؛ تحریم‌هایی که به اقتصاد ایران ضربه زده‌ و در آینده‌ای نزدیک تشدید خواهند شد و از سوی دیگر حمله سایبری آمریکا و احتمال حمله نظامی اسراییل نیز وجود دارد. مطمئنا خطرات بسیاری وجود دارد اما اگر مذاکرات به زودی پیشرفتی نداشته باشد، خطر اختلافات چشمگیر طرفین را تهدید می‌کند.