خطر در کمین عربستان

بانک آمریکا هشدار داده در صورت کاهش بیش از پیش قیمت‌های نفت و افزایش ارزش دلار آمریکا، ریال عربستان سعودی در خطر سقوط قرار می‌گیرد.
اَمبروس ایوانز در شماره ۲۰ نوامبر دیلی‌تلگراف در ادامه می‌نویسد: راهبرد عربستان مبنی بر عرضه مقادیر زیادی نفت به بازارهای جهانی به منظور بیرون راندن رقیبان ممکن است با همبستگی ارزش ریال در برابر دلار سنخیت چندانی نداشته باشد. همزمان با آماده شدن بانک مرکزی آمریکا برای افزایش میزان بهره، معامله‌گران ارزی این وضعیت را با دقت زیر نظر دارند.
فرانسیسکو بلانک، استراتژیست انرژی بانک آمریکا می‌گوید: نکته حائز اهمیت این است که برای ریال عربستان چه اتفاقی می‌افتد. ذخایر ارزی همچنان از عربستان محافظت می‌کند اما این ذخایر به سرعت رو به کاهش است‌. برآوردها حکایت از آن دارد که در صورت کاهش بهای نفت برنت به ۳۰ دلار، عربستان ممکن است هر ماه کاهش ذخایر ارزی ۱۸ میلیارد دلاری را تجربه کند. عربستان سعودی ممکن است با انتخابی مهم روبه‌رو شود؛ انتخاب بین کاهش عرضه نفت و پایان دادن به تعیین ارزش ریال در برابر دلار.ارزش ریال عربستان نسبت به دلار آمریکا از ۳۰ سال پیش ثابت نگه داشته شده است و این موضوع یکی از نقاط ضعف راهبرد ریاض به شمار می‌رود. این وضعیت مهم‌تر از مخالفت موجود در سازمان کشورهای صادر‌کننده نفت (اوپک) است که برای دیدار جنجالی وین در ۴ دسامبر آماده می‌شود. الجزایر، ونزوئلا، نیجریه، عراق و ایران همگی خواستار کاهش تولید نفت برای برقراری ثبات در بازار و افزایش قیمت‌ها هستند.
در حالی که بانک مرکزی آمریکا تلاش می‌کند ارزش دلار را به بالاترین سطح در ۱۲ سال گذشته برساند، عربستان به‌طور مستقیم از این موضوع آسیب می‌بیند. میزان اوراق بهادار خارجی بانک مرکزی عربستان ماه اکتبر ۲۳ میلیارد دلار کاهش یافت. این رقم ۹۰ میلیارد دلار نسبت به ماه فوریه کاهش یافته است. میزان ذخایر خارجی عربستان هنوز ۶۴۷ میلیارد دلار است ولی همه این مبلغ قابل برداشت نیست. در همین حال دولت عربستان بالاجبار چند طرح زیربنایی را لغو کرده و هزینه‌های خود را به میزان چشمگیری کاهش داده تا بتواند میزان کسری بودجه را نزدیک ۲۰ درصد تولید ناخالص داخلی مهار کند. این کشور گزارش‌ها مبنی بر پرداخت نشدن طلب پیمانکاران را رد می‌کند.
بانک آمریکا هشدار داده است فرو‌پاشی تعیین ارزش ریال بر مبنای دلار، پول عربستان را متزلزل خواهد کرد.

در همین حال این گزارش می‌افزاید اگر عربستان تولید نفت خود را کاهش دهد و نفت برنت به بالای ۵۰ دلار برسد، خطرش نسبت به سقوط ارزی کمتر خواهد بود. بیشتر کارشناسان معتقدند کاهش ارزش پول عربستان موجب از بین رفتن اعتبار سیاسی سلسله پادشاهی این کشور می‌شود که هم‌اکنون نیز به دلیل طولانی شدن جنگ در یمن در داخل با انتقادهایی روبه‌رو شده است.
روسیه بسیار زودتر از آنکه ذخایرش پایان یابد به همبستگی میان روبل و دلار پایان داد تا حدی به این دلیل که پشتیبانی از روبل، محدودیت‌های مالی زیادی را بر این کشور تحمیل کرد. قزاقستان در ماه آگوست به همبستگی بین واحد پول خود با دلار پایان داد اما انجام این عمل در مورد ریال عربستان به این راحتی نیست.
به عقیده استراتژیست ارزی بانک براون برادرز هریمن، همبستگی ریال سعودی با دلار آمریکا اساس سیاست مالی ریاض را تشکیل داده و به سادگی نمی‌توان آن را کنار گذاشت. هر گونه تلاش معامله‌گران بازار سرمایه برای تحت‌الشعاع قرار دادن آن به احتمال زیاد به شکست خواهد انجامید. به باور مارک چندلر آنها اراده سیاسی کافی دارند و در صورت تجمیع منابع از ذخایر کافی برای ادامه دادن بر همین منوال برخوردارند. به زعم او سعودی‌ها را نباید دست‌کم گرفت. چندلر می‌گوید معامله‌گران باید این نکته را در نظر داشته باشند که ریاض یک‌بار در دهه ۸۰ میلادی ریال را بالاتر از حد معمول ارزش‌گذاری کرد تا سوداگران را گیر بیندازد و زیان بسیاری را بر ایشان تحمیل کرد تا به آنها درسی بدهد. سعودی‌ها پس از آنکه به هدف‌شان رسیدند، بار دیگر ارزش ریال را پایین آوردند.
پاتریک دنیس از دانشکده اقتصاد آکسفورد نیز می‌گوید ارتباط با دلار عاملی کلیدی در تاریخ معاصر عربستان به‌شمار می‌رود. دنیس معتقد است احتمال اینکه مسوولان سعودی از همبستگی ریال با دلار دست بردارند، بسیار نامحتمل است. این مساله به مدت ۳۰ سال ادامه داشته و در این مدت شرایط دشوارتر از وضعیت کنونی را نیز پشت سر گذاشته است.
سوال این است که آیا ریاض حاضر است در صورت قرار گرفتن در مخمصه از استراتژی کنونی خود در اوپک به نفع سیاست همبستگی ریال و دلار دست بردارد یا نه. به‌نظر می‌رسد در پیش گرفتن کاهش عرضه نفت به جای اعمال ارزش‌گذاری دوباره واحد پولی که تبعات زیادی نیز خواهد داشت، از نظر سیاسی تصمیم بسیار راحت‌تری باشد.