رزمایش در همسایگی ترکیه

«جهان صنعت»-‌ موضع جمهوری اسلامی ایران در قبال سوریه، حمایت از هر گونه اصلاحات به نفع مردم این کشور و مخالفت با دخالت آمریکا و کشورهای دنباله‌رو آن‌ در مسائل داخلی سوریه‌ است. این موضع همچنان در وضعیت فعلی نیز ثابت است؛ وضعیتی که احتمالا به وقوع جنگی جدید در قلب خاورمیانه میان ارتش ترکیه و‌ کردهای سوریه منجر می‌شود. به اعتقاد ایران بحران‌‌ سوریه در منطقه تنها باید از راه‌های صلح‌آمیز حل و فصل شود زیرا رفتار بازیگران در سوریه یقینا می‌‍‌تواند به اهداف و برنامه‌های تهران در سوریه و یکپارچگی این کشور آسیب جدی وارد کند. با این حال فراتر از بحث دیپلماتیک و گفت‌وگو‌، ایران راه‌حل نظامی را برای جنگ در شمال سوریه ‌مدنظر قرار داده.
این را از مانور رزمایش غیر‌مترقبه در شمال غربی ایران و در نزدیکی مرز ترکیه می‌توان متوجه شد.
واقعیت آن است که ایران در سوریه بازیگر اصلی و حامی دو موضوع است؛ اول حفظ دولت مرکزی و دوم تمامیت ارضی سوریه. اکنون که ترکیه وارد خاک سوریه می‌شود نقض اهداف اصلی ایران در این کشور رقم می‌خورد. از این جهت رییس‌جمهور، وزارت خارجه و رییس دفتر دولت ایران به نحوی تاکید می‌کنند که باید در سوریه ارتش ملی حافظ مرزها باشد تا هم دولت مرکزی امنیت داشته باشد و آسیب نبیند و هم تمامیت ارضی کشور حفظ شود.
البته با شرایط موجود ایران در تلاش است با رصد دقیق تحولات و حفظ چارچوب روند آستانه مراقب تحولات سوریه و تحرکات ترکیه باشد هرچند که دوست ندارد مقابله‌ای جدی با آنکارا داشته باشد چون به نقش ترکیه در منطقه واقف است و از طرفی تهران و آنکارا طی سال‌های گذشته به ویژه بعد از خروج آمریکا از برجام و در زمان تحریم اقتصادی بیش از پیش به هم نزدیک شدند. لذا در شرایط فعلی هم مواضع کشور ترکیه برای ایران به عنوان کشوری دوست و برادر حائز اهمیت است و هم حفظ تمامیت ارضی کشور سوریه.
اما با این حال ترکیه سابقه‌ای در حمله به سوریه دارد و این حملات نشان می‌دهد آنکارا به نگرانی‌های بیان شده از جانب کشورها اهمیت نمی‌دهد و در واقع راهبرد خودش را دارد. با وجود اینکه ترکیه به گروه سه کشور سوچی وفادار است و در جلسات آن در سطح وزرای خارجه و روسای جمهور شرکت می‌کند اما هر وقت و هر جایی که لازم ببینید با آمریکا تبانی می‌کند و یا حتی اقدام نظامی مستقیمی ترتیب می‌دهد لذا این چندمین بار است که ترکیه وارد خاک نظامی سوریه می‌شود و به دنبال افزایش قدرت خود در این منطقه است. در سال ۲۰۱۶ بود که ابتدا ترکیه از شورشیان داعشی شمال حمایت کرد و به آنها سلاح داد. از آن سال ترکیه از برخی نیروهای شورشی سوریه در مقابل برخی دیگر مثل نیروهای دموکراتیک سوریه حمایت و سعی کرد جبهه‌ خود را تشکیل دهد. بمباران منطقه عفرین و سپس تهاجم زمینی نیروهای ترکیه و جنگجویان «ارتش آزاد سوریه» به این منطقه نیز از دیگر ماجراهای ترکیه در سوریه بود.
با این وجود به نظر می‌رسد اصولی‌ترین سیاستی که ایران می‌تواند داشته باشد دعوت دولت ترکیه به رعایت و احترام به تمامیت ارضی و حق حاکمیت دولت مشروع و مرکزی سوریه است در این میان دستگاه سیاست خارجی باید نقش فعالانه‌تری ایفا کند و با میانجیگری خود هم از خروج آمریکا از سوریه نفع ببرد و هم ترکیه را به خویشتنداری دعوت کند تا شرایط کمی آرام شود. ایران می‌تواند با افزایش سطح کنشگری خودش تا قبل از این که موضوع حمله نظامی به بحرانی در سطح منطقه‌ تبدیل شود به اختلاف میان ارتش ترکیه و کردهای سوریه پایان دهد. مضاف بر آن طرف دیگر ماجرا کردهای سوریه هستند که می‌توانند به به محور دمشق- مسکو- تهران، بپیوندند تا بزرگ‌ترین بُرد آنها حفظ موجودیت و مشارکت احتمالی در ساختار سیاسی سوریه آینده باشد و آغوش خود را بر حکومت مرکزی بگشایند چرا که حضور در کنار آمریکا و محکوم کردن سرنوشت خود به واشنگتن‌، نمی‌تواند دیگر به نفع کردهای سوریه باشد.
اما جدا از بحث دیپلماسی ایران و تدابیر بحث و گفت‌وگو برای حل بحران سوریه‌، نیروهای نظامی کشور نیز خود را در خصوص جنگ احتمالی در سوریه آماده کرده است. نیروی زمینی ارتش روز چهارشنبه رزمایش غیر‌مترقبه‌ای را در منطقه شمال غرب کشور و در نزدیکی مرز ترکیه آغاز کرد. این رزمایش با حضور سرلشکر عبدالرحیم موسوی، فرمانده کل ارتش ایران و با مشارکت یگان‌های واکنش سریع، متحرک هجومی و با پشتیبانی بالگرد‌های هوانیروز در منطقه ارومیه برگزار می‌شود. فرمانده کل ارتش گفته است که این ماموریت به یگان‌های ارتش ابلاغ شد و این یگان‌ها بلافاصله وارد منطقه رزمایش شدند.
سرلشکر موسوی نیز با اشاره به اینکه هدف این رزمایش «آمادگی برای مقابله با هرگونه تحرک احتمالی دشمن» است، گفت: «پیام رزمایش برای دشمنان این است که اگر دارای محاسبات غلطی شوند، بدانند که فرزندان این آب و خاک آماده هستند در هر مکان و زمانی لازم باشد با قدرت هرچه تمام‌تر ایستادگی ‌کنند.» پایگاه اطلاع‌رسانی ارتش جمهوری اسلامی نوشته است که این رزمایش با شعار «یک هدف یک گلوله» در حال برگزاری است. البته به طور رسمی هنوز اعلام نشده که چه تهدید فوری باعث انجام این رزمایش غیر‌مترقبه در شمال‌غرب ایران و در نزدیکی مرز ترکیه شده است اما خطر احتمالی از حمله نیروهای ترک به شمال روسیه می‌تواند علت برگزاری این رزمایش باشد.
باید تاکید داشت که مخالفت ایران با ورود نیروهای نظامی ترکیه به خاک سوریه امری مشهود است. این موضوع به طور رسمی نیز از جانب وزارت خارجه ایران اعلام شد‌. علاوه بر این‌، ایران در اجلاس سران سه کشور ایران، روسیه و ترکیه بارها راه‌حل امنیت در مرزهای شمالی سوریه و جنوب ترکیه را تنها با حضور ارتش سوریه امکان‌پذیر می‌داند و از طرف دیگر تاکید دارد که کردهای سوریه نیز که در حقیقت کشور خودشان است بایستی در کنار ارتش سوریه قرار بگیرند. این موضع رسمی ایران نسبت به بحران سوریه است که دیروز هم از جانب رییس دولت و اعضای کابینه مطرح شد.
دیروز رییس‌جمهور در بخشی از سخنان خود در جلسه هیات دولت به موضوع تحولات منطقه پرداخت و اظهار داشت: متاسفانه هنوز در گوشه و کنار منطقه شعله‌هایی دیده می‌شود که گاهی این شعله در یمن و گاهی در نزدیکی مدیترانه و مرزهای ترکیه و سوریه است.
وی با بیان اینکه دولت ترکیه نسبت به مرزهای جنوبی خود نگرانی‌هایی دارد و حق آنهاست که این نگرانی‌شان برطرف شود، گفت: معتقدیم باید راه و شیوه درست در این مسیر انتخاب شود. روحانی افزود: در اجلاس سران سه کشور ایران، روسیه و ترکیه به صراحت اعلام کردیم که راه‌حل امنیت در مرزهای شمالی سوریه و جنوب ترکیه تنها با حضور ارتش سوریه امکان‌پذیر است و ما باید همه زمینه‌ها را برای حضور ارتش سوریه در این مناطق فراهم کنیم و دیگر کشورها نیز باید کمک کرده و آمریکایی‌ها از این منطقه خارج شوند و کردها نیز در این منطقه که در حقیقت کشور خودشان است در کنار ارتش سوریه قرار بگیرند.
رییس‌جمهور تصریح کرد: شیوه‌ای که امروز انتخاب شده و توافقاتی که در پشت پرده صورت گرفته به نفع منطقه نخواهد بود و ما از کشور دوست و برادر خود ترکیه و دولت این کشور می‌خواهیم که در این گونه امور دقت و حوصله بیشتری به خرج داده و در مسیری که انتخاب شده، تجدیدنظر کند. روحانی افزود: معتقدیم این راهی که انتخاب شده برای منطقه راهی مناسب و خیر نیست چرا که امروز در شرایطی قرار داریم که باید در منطقه آرامش برقرار بوده و آوارگان سوری، سریع‌تر به کشورشان بازگردند. رییس‌جمهور تاکید کرد‌: موضوع اصلی، شمال سوریه و شرق فرات نیست، بلکه مشکل اول در منطقه ادلب است که همه تروریست‌ها در آن منطقه جمع شده‌اند و امیدواریم کشورهای منطقه در این زمینه کمک کرده و دولت ترکیه نیز در این راستا دقت بیشتری را داشته باشد که با مشکلی جدید در منطقه مواجه نشویم.
اما رییس دفتر رییس‌جمهور نیز به اقدام اخیر ترکیه در سوریه واکنش نشان داد و اظهار داشت: ما نگرانی‌های ترکیه در مرز با سوریه را می‌دانیم و با آنها صحبت کردیم ولی اینکه با لشکرکشی بخواهند امنیت به وجود آورند تحلیل، برداشت و شناخت ما از شرایط منطقه این است که به ضرر منطقه است و امنیت به وجود نمی‌آورد.