رونمایی بانک مرکزی از مشخصات چک‌های جدید

«جهان صنعت» – از ابتدای سال ۱۴۰۰ چک‌هایی که در اختیار مردم قرار می‌گیرد، فرمت و قالب‌شان تغییر می‌کند. این تغییرات به این دلیل است که مردم این چک‌ها را از چک‌های قدیمی تشخیص دهند و تفکیک کنند.
چک‌های جدید ویژگی‌های بسیار مهمی دارند. رنگ این چک‌ها نسبت به چک‌های قدیمی متفاوت و بنفش‌رنگ است. در قسمت پایین سمت چپ چک‌های جدید که از سال ۱۴۰۰ در اختیار مردم قرار می‌گیرد، عبارتی با این عنوان درج شده است: «کارسازی این چک، منوط به ثبت صدور، دریافت و انتقال آن در سامانه صیاد است.»
صادرکننده چک‌های جدید، بعد از صدور چک حتما باید اطلاعات آن را در سامانه صیاد بانک مرکزی ثبت کند. برای ثبت اطلاعات در سامانه صیاد، صادرکنندگان چک راه‌های متنوعی را پیش‌رو دارند.
یکی از روش‌ها استفاده از درگاه‌های بانک خود مشتری مانند همراه‌بانک و اینترنت‌بانک است. همچنین صادرکنندگان چک می‌توانند از طریق برنامک‌های پرداخت نسبت به ثبت اطلاعات چک در سامانه صیاد اقدام کنند.
در حال حاضر بیش از پنج برنامک پرداخت آماده‌سازی شده است و مشتریان می‌توانند با مراجعه به سایت شاپرک، برنامک‌ها را روی گوشی‌های تلفن همراه خود نصب کنند.
توصیه اکید ما این است که در فرصت باقی‌مانده تا ابتدای سال ۱۴۰۰ مشتریان با مراجعه به تارنمای شرکت شاپرک، با فهرست این برنامک آشنا شوند و با استفاده از آن امکان ثبت چک را تمرین کنند. دسته‌چک‌های موجود در حال حاضر امکان ثبت در سامانه صیاد را دارد، مشتریان می‌توانند همین دسته‌چک‌های موجود را به صورت اختیاری در سامانه صیاد ثبت کنند.
اما دسته‌چک‌های جدیدی که از ابتدای سال جدید با درخواست متقاضی و پس از اتمام دسته‌چک‌های موجود در اختیار مشتری قرار می‌گیرد، حتما باید در سامانه صیاد ثبت شود.
بانک‌ها موظفند از ابتدای سال ۱۴۰۰ دسته‌چک‌های با قالب جدید را در اختیار متقاضیان دسته‌چک قرار می‌دهند. دسته‌چک‌های جدید باید در سامانه ثبت شوند و عملا بدون ثبت دسته‌چک‌های جدید در سامانه، امکان کارسازی و کارپردازی این چک‌های جدید در شعب بانک‌ها وجود ندارد.
صادرکننده چک‌های جدید باید «تاریخ»، «مبلغ» و «دریافت‌کننده» چک را در سامانه صیاد ثبت کند.
از طرفی دریافت‌کننده چک نیز باید اطمینان حاصل کند که اطلاعات چکی که دریافت می‌کند با اطلاعاتی که در سامانه صیاد ثبت شده، همخوانی دارد یا خیر و نسبت به رد یا تایید آن اقدام کند.
در این راستا، دریافت‌کننده چک می‌تواند به واسطه شناسه صیادی مندرج در گوشه سمت چپ بالای چک‌های جدید، اطلاعات چک را بارکشی ‌کند و متوجه ‌شود اطلاعاتی که توسط صادرکننده در سامانه صیاد ثبت شده است با اطلاعات فیزیک برگ چک مطابقت دارد یا خیر. در این صورت و با طی این مراحل آن چک قابل وصول و انتقال است.
در حال حاضر چک موجودیتی منفعل است، بدین معنا که تا زمانی که چک به بانک برسد، صرفا در زنجیره تبادلات بین مردم جابه‌جا می‌شود اما در قانون جدید چک به موجودیتی فعال بدل می‌شود و هرگونه تغییر وضعیت چک در سامانه ثبت می‌شود و این‌گونه برگه چک از اعتباری نسبی برخوردار می‌شود.
در حال حاضر سالانه بیش از ۳۰۰ میلیون برگه چک مبادله می‌شود.
ماده (۱) قانون جدید چک به بحث چک الکترونیک اشاره دارد. چک الکترونیک، چکی است که هیچ برگه فیزیکی نداشته باشد.
اما مهاجرت از چک کاغذی به الکترونیک به یک‌باره رخ نمی‌دهد و مردم باید کم‌کم به این امر عادت کنند. بنابراین این قانون در عین اینکه نظامی را در حوزه چک‌های کاغذی ایجاد می‌کند، در همان حال بسترهای لازم را برای چک الکترونیک نیز فراهم می‌کند.
بر همین اساس قائم‌مقام بانک مرکزی نیز از آمادگی شبکه بانکی برای اجرای قانون جدید صدور چک خبر داد و گفت: این قانون از ابتدای سال ۱۴۰۰ اجرایی خواهد شد.
کمیجانی با اشاره به تصویب قانون اصلاح قانون صدور چک در سال ۱۳۹۷ توسط مجلس شورای اسلامی گفت: دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های مربوط به مواردی از قانون که قابلیت اجرای فوری داشتند به سرعت تصویب، ابلاغ و اجرایی شد.
در هشت ماه اخیر اقدامات بانک مرکزی برای اجرای سایر مواد قانون یادشده جدی‌تر شد و در نهایت با توجه به مشکلات ناشی از شیوع ویروس کرونا و مصوبه ستاد ملی مقابله با کرونا مقرر شد بخش اصلی قانون از ابتدای سال ۱۴۰۰ اجرایی شود.
وی با اشاره به اینکه در این قانون محدودیت‌های سنگینی برای دارندگان چک برگشتی در نظر گرفته شده تاکید کرد: بر اساس این قانون واحدهای تولیدی صادر‌کننده چک برگشتی با تایید شورای تامین استان‌ها به مدت یک سال از این محرومیت‌ها معاف می‌شوند.
عضو شورای پول و اعتبار با بیان اینکه این موضوع از بهار سال جاری اجرایی شده و نزدیک به ۵۰۰ واحد تولیدی از این معافیت استفاده کرده‌اند، افزود: این زمان قابل تمدید نیست و ارائه خدمات بانکی به این واحدها پس از یک‌سال متوقف می‌شود. توزیع دسته‌چک‌های جدید از ابتدای سال آینده انجام خواهد شد، بنابراین صدور، تایید و انتقال این چک‌ها از طریق ثبت در سامانه صیاد امکان‌پذیر است و در غیر این صورت کارسازی نخواهد شد.
کمیجانی تصریح کرد: البته امکان ثبت اختیاری چک‌های موجود، در سامانه صیاد از طریق برنامک‌های معرفی‌شده از آذرماه سال جاری برای عموم مردم فراهم شده و خوشبختانه استقبال مناسبی نیز از این امر انجام شده است.
خوشبختانه با تلاش‌های انجام‌شده بخش زیادی از بانک‌ها مراحل اتصال زیرساخت‌های مربوطه را انجام داده‌اند و اندک بانک‌های باقی‌مانده نیز تا پایان سال مراحل نهایی اتصال را عملیاتی خواهند کرد. چنانچه بانکی نتواند زیرساخت‌های لازم را فراهم کند از ارائه خدمات مربوط به چک محروم خواهد شد.
وی با بیان اینکه در حال حاضر و بر اساس این قانون اگر چکی دارای کسری باشد بانک بنا به درخواست دارنده چک می‌تواند کسری مبلغ را از سایر حساب‌های صادرکننده چک در همان بانک پرداخت کند، افزود: همچنین دستورالعمل‌های لازم در خصوص سازوکار مسدودی حساب‌های فرد صادر‌کننده چک در سایر بانک‌ها به میزان مبلغ چک نیز به زودی نهایی و ابلاغ خواهد شد. بر این اساس، پرداخت میزان کسری چک با استفاده از موجودی حساب صادرکننده در سایر بانک‌ها نیز امکان‌پذیر خواهد بود.
قائم‌مقام بانک مرکزی خاطرنشان کرد: نحوه محاسبه و تعیین سقف اعتباری برای هر فرد درخواست‌کننده دسته‌چک یکی از سخت‌ترین و مهم‌ترین مراحل اجرایی این قانون است که این موضوع نیز به سرعت در دست بررسی است تا با شناسایی و تدوین معیارها و ضوابط تعیین سقف اعتباری افراد این بخش از قانون نیز عملیاتی شود.
در این خصوص نقش شرکت‌های اعتبارسنجی و رتبه‌بندی اعتباری ویژه خواهد بود.
کمیجانی گفت: جلوگیری از صدور دسته‌چک برای افراد معسر و ورشکسته و دارندگان چک برگشتی، ممنوعیت صدور چک در وجه حامل و انتقال از طریق پشت نویسی و تسویه چک صرفا بر اساس اطلاعات ثبت و تایید شده در سامانه صیاد سه ویژگی اصلی و مهم در اجرای این قانون است.