سفر آبه بدون توفیق نبود

سید جلال ساداتیان*- پیش‌بینی شده بود که بعد از سفر وزیر خارجه آلمان به ایران با توجه به برخوردهای تندی که با ‌هایکو ماس صورت گرفت ژاپنی‌ها اعلام کنند که صرفا جهت میانجیگری به تهران نمی‌آیند بلکه هدف روابط دوجانبه نیز مد‌نظر مقامات این کشور است. در واقع ژاپن رفتار و واکنش ایران را با توجه به حضور وزیر خارجه آلمان پیش‌بینی کرده بود. دقیقا ۴۸ ساعت بعد از صحبت‌هایی که با وزیر خارجه آلمان مطرح شد ژاپنی‌ها اعلام کردند که قصدی برای میانجیگری ندارند‌. با این حال شینزو آبه نخست‌وزیر ژاپن در صحبت‌های خود اشاره داشت که می‌خواهد پیام ترامپ را برساند اما دیدیم رهبری آن‌ را نپذیرفتند و گفتند که نه پیامی را قبول می‌کنم و نه جواب می‌دهم.اما در خصوص روابط دوجانبه باید تاکید کرد که تهران همواره ارتباط خوبی با توکیو داشته ولو اینکه ژاپن در برخی از مقاطع به خاطر فشارهایی که آمریکا وارد کرده تابع حجم گسترده روابط اقتصادی با ایالات متحده است. طبیعی هم ‌هست که توکیو ما را در درجه بعدی اهمیت قرار دهد لذا ما توقع بالایی از ژاپن نداشتیم اما این روابط هیچ‌گاه  به مرز بد شدن نرسید. روابط ضعیف‌تر شد و گاهی هم نوساناتی داشت. گاهی اوقات ژاپنی‌ها در برخی پروژه‌ها به خاطر تحریم آمریکا خود را کنار کشیدند مثل پروژه حوزه نفتی آزادگان که نیمه‌کاره ماند اما به طور کلی روابط در یک سطح نسبتا خوبی بود‌. ضمن اینکه همواره سفرای ما در ارتباط متقابل بودند و هیچ‌گاه کار به جایی نرسید که سفیر احضار کنیم یا سطح روابط را کاهش دهیم. رفت‌و‌آمد دو کشور نیز در سطوح بالا وجود داشته. در زمان جنگ هم مرحوم‌هاشمی به عنوان رییس مجلس ایران سفری به ژاپن داشت که به عنوان نفر دوم کشور سفرشان تاثیرگذار بود‌. این بار هم که آبه به تهران آمد در صحبت‌هایشان با آقای روحانی به بحث توسعه روابط اقتصادی در ابعاد مختلف پرداختند و در نشست دوجانبه‌ای  که هیات ایرانی و ژاپنی انجام دادند به این امور اقتصادی پرداخته شد. لذا  اگر بگوییم این سفر هیچ دستاوردی نداشته حسب خواسته‌ کسانی است که فقط موضوع میانجیگری را می‌خواهند بزرگ کنند و بگویند که او تنها به عنوان واسطه به تهران آمده و حالا دست خالی به توکیو بازگشته. به نظر می‌رسد این افراد مقاصد خاصی را دنبال می‌کنند‌. نباید خیلی سیاه یا سفید به این سفر و دستاوردش نگاه کرد‌. سفر آبه بخش اعظم‌اش به روابط دوجانبه بر‌می‌گردد و در این راستا هم تلطیف و هم توسعه روابط دو طرف مورد توجه بود لذا سفر ایشان بدون توفیق نبوده، اما اینکه پیامی از ترامپ آورده و رهبری هم نه با شینزو آبه بلکه با ترامپ برخورد و او را تحقیر کرد موضوعی دیگر است و ما نباید برخورد ایشان را به حساب شینزو آبه و روابط‌مان با کشور ژاپن بگذاریم.

موضوع دیگر که این روزها مطرح است انفجار نفتکش‌های ژاپنی در دریای عمان است‌. نمی‌دانیم که واقعا حمله‌ای خارجی در کار بوده‌ یا مشکلات داخلی در خود ژاپن مسبب این موضوع بوده است. اما به دلیل اینکه این کشتی‌ها نزدیک به سواحل ایران بودند گروه نجات فرستاده شد و ملوانان را نجات دادند‌. از طرف دیگر ایرانی‌ها تلاش کردند کشتی‌ها را خاموش کنند اما اینکه این حمله از سوی چه کسی بوده نیاز به تامل دارد تا اطلاعات بیشتری منتشر شود. هر چند برخی کشورها انگشت اتهام به سمت ایران دراز و تهران را متهم می‌کنند. طبیعی است رقبای منطقه به خاطر رقابت‌، بدون سندی ایران را مقصر جلوه می‌دهند همانطور که انفجار کشتی‌ها در بندر فجیره را نیز به تهران نسبت می‌دادند ولی تاکنون سند قابل توجهی از جانب کشورهای مدعی ارائه نشده است. در این فقره جدید نیز باید صبر کرد و دید چه کسی مسوولیت این اقدام را می‌پذیرد.

*کارشناس مسائل بین‌الملل