شیب تند اعتیاد زنانه

افشین شاعری-اعتیاد یک معضل قدیمی در ایران است. سال‌هاست که مصرف مواد مخدر یکی از مهم‌ترین آسیب‌های اجتماعی و شایع‌ترین بیماری روانی بین مردان است اما چند سالی است که زنان هم وارد این گود خانمان‌سوز شده‌اند.
چند سالی است که شکل و شمایل اعتیاد در ایران تغییر کرده است. افزایش گرایش به مواد صنعتی و روانگردان در سال‌های اخیر که هم ارزان‌تر هستند و هم بو ندارند و هر جایی می‌توان آنها را مصرف کرد علاوه بر تغییر الگوی مصرف، جنسیت مصرف‌کنندگان را هم تغییر داده است.
همیشه اعتیاد را به‌عنوان یک بیماری مردانه می‌شناختیم و اگر اعتیاد را بیماری بدانیم، طبق آمارها اعتیاد شایع‌ترین بیماری روانی در بین مردان است. الگوی سنتی مصرف تریاک و هروئین چهره مردانه این معضل را به ذهن می‌آورد اما چند سالی است که به علل مختلف زنان نیز به مصرف مواد مخدر و روانگردان رو آورده‌اند و روند اعتیاد زنان رو به افزایش است.
اسکندر مومنی، دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر اخیرا آخرین آمار معتادان کشور را دو میلیون و ۸۰۰ هزار نفر اعلام کرده و گفته است: ۱۵۶ هزار نفر از معتادان زن هستند که شش درصد جمعیت مصرف‌کننده مواد مخدر را در کشور تشکیل می‌دهند و گرچه میزان زنان معتاد در کشور افزایش یافته، اما با میانگین جهانی ۳۳ درصدی جمعیت زنان معتاد هنوز، فاصله زیادی داریم.
جانشین رییس‌جمهوری در ستاد مواد مخدر افزود: در دنیا نزدیک به ۲۸۰ میلیون نفر مصرف‌کننده مواد مخدر هستند که ۳۳ درصدشان زن هستند.
سردار مومنی خاطرنشان کرد: در کشور ما حدود ۴/۵ درصد جمعیت کشور مصرف‌کننده مواد مخدر که ۶/۰ درصد از این جمعیت فعال، زنان معتاد هستند و بیشترین گروه سنی مربوط به این دسته، گروه سنی ۳۳ تا ۴۴ سال است.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر اضافه کرد: در میان دانشجویان ۷/۴ درصد مصرف‌کننده مواد مخدر هستند که دختران ۲/۱ درصد را دربردارند.
سردار مومنی گفت: در کل جمعیت کشور، ۶۶ درصد در امر پیشگیری از اعتیاد مشارکت کرده‌اند. در میان بانوان، این نرخ مشارکت به ۶۸ درصد رسیده است.
وی افزود: مقاومت بانوان در برابر مصرف مواد مخدر سه برابر مردان است. آمار نظرسنجی ستاد مواد مخدر هم نشان می‌دهد که بیش از ۳۰ درصد دانش‌آموزان که مصرف داشته‌اند، عنوان کرده‌اند که نتوانسته‌اند پاسخ منفی به پیشنهاد مصرف بدهند. این رقم در دختران دانش‌آموز سه برابر است. نکته مهمتر اینکه به همین میزان اعلام کرده‌اند که ما فکر نمی‌کردیم با چند بار مصرف معتاد شویم.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر خاطرنشان کرد: بانوان به‌عنوان نیمی از جمعیت کشور و ستون خانواده از اهمیت بسیار برخوردار هستند. بر همین اساس توجه به زنان، ما را در امر کاهش یا افزایش مصرف مواد مخدر یاری می‌کند. قبول داریم بخش زنان، کمی مغفول مانده‌اند و باید توجه بیشتری به این جمعیت داشته باشیم.
تغییر الگوی جنسی اعتیاد
سعید صفاتیان، کارشناس حوزه مبارزه با اعتیاد درباره روند افزایش اعتیاد در بین زنان به خبرنگار «جهان‌صنعت» گفت: توجه به آمار معتادان کشور جدا از اینکه چقدر کارشناسی و دقیق است، در هر صورت نشان می‌دهد که تناسب جنسیت معتادان در کشور طی سال‌های اخیر تغییر کرده و از حدود سه درصد در حدود ۱۵ سال پیش به بیش از هفت تا ۱۰ درصد تعداد کل معتادان در مناطق مختلف کشور تغییر کرده است.
وی افزود: این آمار نشان می‌دهد که اعتیاد زنان در کشور رو به افزایش است و به طور متوسط از هر ۱۰ یا ۱۲ معتاد یک نفر زن است البته هنوز نسبت به خیلی از کشورها از جمله کشورهای اروپایی وضعیت مطلوب‌تری داریم و میزان اعتیاد زنان کمتر است چون در اروپا از هر پنچ نفر معتاد یکی زن است یعنی در خیلی از این کشورها بیش از ۴۰درصد معتادان زنان هستند.
صفاتیان گفت: اینکه چرا در این سال‌ها میزان اعتیاد در زنان افزایش پیدا کرده چند دلیل دارد، یکی اینکه زنان بیشتر به مراکز درمان مراجعه می‌کنند زیرا فضا نسبت به ۱۵ یا ۲۰ سال پیش بازتر شده و به همین علت تعداد زنان معتادی که شناسایی می‌شوند بیشتر است و به همین علت آمار اعتیاد زنان افزایش یافته است.
مدیرکل سابق درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر اضافه کرد: اکنون اگر آمار هر مرکز درمان اعتیاد را بپرسید می‌گویند از هر ۱۰۰ مراجعه‌کننده ۱۰ نفر زن است در حالی که ۱۵ سال پیش از هر ۱۰۰ مصرف‌کننده مواد مراجعه‌کننده به مراکز درمانی سه نفر زن بود. یکی از علل آن هم این است که خانم‌ها راحت‌تر می‌توانند برای درمان مراجعه کنند.
تمایل زنان معتاد به شیشه و گل
صفاتیان گفت: در هر صورت افزایش اعتیاد در زنان را در سال‌های اخیر داشته‌ایم. البته تعداد مراکز درمان اعتیاد به مراتب افزایش یافته است. یک دهه پیش کمتر از سه هزار مرکز درمان اعتیاد داشتیم و اکنون بیش از هفت هزار مرکز درمان اعتیاد در کشور داریم.
وی ادامه داد: علت افزایش گرایش زنان به مصرف مواد اعتیادآور تغییر نوع مواد موجود در بازار هم هست. حدود ۲۰ سال پیش بیشترین موادی که در بازار ایران دیده می‌شد هروئین و تریاک بود اما اکنون شیشه و گل جزو مواد شایع در بین مصرف‌کنندگان است.
صفاتیان افزود: ورود شیشه و گل در بازار ایران علت اصلی تغییر نسبت جنسی اعتیاد در ایران است چون زنان به علل مختلف گرایش به مصرف این نوع مواد دارند به خصوص شیشه که مهم‌ترین علت مصرف این ماده روانگردان ایجاد بی‌اشتهایی است که برخی زنان برای لاغری از آن استفاده می‌کنند.
این کارشناس حوزه اعتیاد گفت: افرادی به خانم‌ها پیشنهاد می‌دهند که برای لاغری شیشه مصرف کنید و بیشتر از همه در آرایشگاه‌ها و باشگاه‌ها هستند. البته در کل دنیا لاغری یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های زنان و علت مهم اعتیاد در زنان است چون مصرف شیشه باعث بی‌اشتهایی می‌شود. در اوایل مصرف تا ۲۰ روز لاغری هم ایجاد می‌کند اما بعد از مدتی فرد معتاد می‌شود و ظاهر خود را هم از دست می‌دهد.
خرید آسان و ارزان مواد
صفاتیان ادامه داد: علت دیگر، افزایش مصرف ماده مخدر گل به ویژه در بین نوجوانان است. دسترسی به این مواد بسیار آسان شده و دسترسی آسان یک عامل مهم و تعیین‌کننده در افزایش مصرف است. در گذشته دسترسی زنان به مواد سخت بود اما اکنون به راحتی از طریق اینترنت و شبکه‌های مجازی به راحتی می‌توانند مواد مخدر و روانگردان را خریداری کنند.
وی گفت: نکته بعدی ارزان بودن مواد مخدر و روانگردان جدید است. به‌عنوان مثال زمانی که شیشه وارد ایران شد قیمت آن کیلویی ۱۸۰ میلیون تومان بود اما اکنون کیلویی ۳۰ میلیون تومان است. قیمت همه کالاها در ۱۵ سال گذشته بالا رفته، اما شیشه ارزان شده است.
وی افزود: یکی دیگر از علل افزایش مصرف مواد، حضور زنان در مهمانی‌ها و پارتی‌هاست. در این مهمانی‌ها گل و شیشه توزیع می‌شود و یک دختر وقتی می‌بیند که دوست پسرش مواد مصرف می‌کند و در آن لحظه احساس لذت می‌کند. او هم کنجکاو می‌شود که مصرف کند و این امر به خصوص در بین نوجوانان زیاد دیده می‌شود.
زیان ۲۰ هزار میلیارد تومانی اعتیاد زنان
صفاتیان گفت:: به طور کلی چه در مورد دختران و چه در مورد پسران لذت‌جویی و کنجاوی دو علت مهم مصرف مواد است، می‌خواهند بدانند بعد از مصرف چه می‌شود. چند بار اولی که مصرف می‌کنند ممکن است احساس لذت هم داشته باشند و می‌خواهند از مشکلات زندگی و خانوادگی فرار کنند. وقتی فرد نمی‌تواند دنیای واقعی را خوب بسازد، دنیای مجازی را برای خودش می‌سازد غافل از اینکه این دوران سرخوشی بیش از یک ماه نیست و بعد از آن معتاد می‌شود و مصرف مواد دیگر برایش چندان لذت‌بخش نخواهد بود.
وی درباره اقتصاد اعتیاد زنان نیز گفت: به طور کلی گردش مالی اعتیاد در ایران حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان در سال است که حدود ۱۰ درصد آن یعنی حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان سهم زنان است که شامل همه انواع مواد مخدر مثل هروئین، تریاک، گل و شیشه و سایر مواد روانگردان می‌شود که البته هزینه‌های درمان و هزینه‌های اجتماعی اعتیاد را هم باید به این عدد اضافه کرد.
وی افزود: به طور کلی شیشه و گل هر کدام حدود ۱۰ درصد بازار مواد در ایران را در اختیار دارند یعنی در مجموع ۲۰ درصد بازار به این ماده مربوط است و بقیه آن یعنی حدود ۸۰ درصد نیز بازار مواد مخدر سنتی مثل تریاک و هروئین است.