صندوق‌های درآمد ثابت سهام را از سبد خود حذف می‌کنند؟

الزام به خرید سهام در صندوق‌های با درآمد ثابت برداشته شد. حالا سهامداران نگران هستند که این معافیت ریسک احتمالی جدیدی را به بازار تحمیل کند. آیا با خروج صندوق‌‌های با درآمد ثابت از سهام فشار عرضه‌ها در بازار افزایش خواهد یافت؟ در این گزارش به بررسی جوانب این ریسک پرداخته شده است.
ماهیت و کارکرد صندوق درآمد ثابت برای افراد ریسک‌گریز است. این ابزار در بازار سرمایه وجود دارد تا افرادی که به هر دلیلی از خرید سهام یا صندوق‌های سهامی اجتناب می‌کنند، بتوانند در صندوقی سرمایه‌گذاری کنند که سود ماهانه یا حتی روزشمار آن به گونه‌ای باشد که نسبت به نرخ سود بانکی چند درصدی بیشتر باشد و بتواند این امکان را برای سرمایه‌گذارانی که به دنبال کسب سود بدون ریسک هستند فراهم کند. در همین حال سود این صندوق‌ها تضمینی است که خود به عنوان امتیاز دیگری برای این صندوق‌ها به شمار می‌رود.
قانون الزام خرید ۱۵ درصدی سهام به نفع بازار سرمایه بود؟
عظیم ثابت، کارشناس بازار سرمایه معتقد است که با توجه به اتفاقاتی که طی چند سال گذشته افتاد، هم تعداد صندوق‌های درآمد ثابت بیشتر شد و هم با مجوزهای کسب‌شده توسط این صندوق‌ها از سازمان بورس و اوراق بهادار توانستند بخشی از پرتفو خود را به سهام اختصاص دهند. این کارشناس در گفت‌وگو با تجارت‌نیوز بیان کرد: در شرایط رشد بازار این می‌تواند برای سرمایه‌گذاران صندوق درآمد ثابت نوید و خبر خوشی باشد اما متاسفانه در طی دو سال گذشته بازار سرمایه روند ریزشی را تجربه کرد و در چنین شرایطی این صندوق‌ها با توجه به اینکه تا ۱۵درصد از پرتفوی‌شان به فراخور تصمیم مدیران صندوق در سهام شرکت‌های بورسی بود، آسیب‌پذیری این صندوق‌ها بیشتر شد. عظیم ثابت تاکید کرد: «در این مدت همیشه این بیم وجود داشت که اگر روند منفی بازار ادامه‌دار باشد، کافی است که سهامداران این صندوق‌‌ها برای ابطال واحد‌های خود هجوم ببرند. این اتفاق ممکن است به سایر صندوق‌‌ها تسری پیدا کند و باعث تشدید ابطال واحدها شود. مجموعه این اتفاقات پیامد ریزش بیشتر بازار سهام را در پی خود خواهد داشت.»
ثابت با اشاره به جلسات سازمان بورس در جهت کاهش ریسک ابطال این صندوق‌ها بیان کرد: در جلسات متعددی که در سازمان بورس تشکیل شد همیشه این دغدغه‌ها مبنی بر مدیریت ریسک ابطال واحدهای صندوق‌‌های درآمد ثابت مطرح می‌شد. مصوبه جدید نیز در همین راستاست که قرار بود در صورتی که شرایط بازار بهتر شود الزام خرید ۱۵ درصدی سهام توسط صندوق‌های با درآمد ثابت برداشته شود که برای سهامداران بازار سرمایه خبر خوبی است.
عدم کارایی بازار پول و بدهی در حفظ ارزش سرمایه مردم در مقابل تورم
این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: «اما نکته‌ مهمی که هم سرمایه‌گذاران و هم مدیران صندوق‌های درآمد ثابت باید مدنظر قرار دهند این است که متاسفانه به هر دلیلی، بی‌ثباتی اقتصادی که در مدت اخیر بر اقتصاد کشور حاکم بوده است، باعث شده که حتی نرخ سود بانکی هم افزایش پیدا کند و در همین رابطه به نظر می‌رسد با توجه به رشد چشمگیر بازار ارز و همچنین بازار طلا و سکه، صندوق‌های درآمد ثابت دیگر جذابیتی برای سرمایه‌گذاری نداشته باشند. چرا که کاملا مشخص است ارزش پول مردم حفظ نخواهد شد.»
کارکرد دوگانه قانون جدید در شرایط فعلی
ثابت در این رابطه گفت: مصوبه برداشته شدن الزام سرمایه‌گذاری ۱۵ درصدی خرید سهام توسط صندوق‌‌های درآمد ثابت در شرایط فعلی کارکرد دوگانه دارد. از طرفی ریسک صندوق‌های درآمد ثابت را کاهش می‌دهد و آنها می‌توانند از طریق خرید اوراق مشارکت، اوراق گام یا سپرده‌گذاری در بانک ریسک خود را کاهش دهند. از طرفی می‌توانند به شکل اختیاری تا ۲۵ درصد از پرتفوی خود را به سهام بورسی اختصاص دهند.‌‌
مصوبه تازه ریسک جدیدی برای بازار سرمایه در پی خواهد داشت؟
افزایش نرخ‌ سود در بازار پول یا نرخ موثر ۳۰ درصدی در بازار بدهی که اوراق گام فراهم می‌کند در کنار مصوبه جدید سازمان بورس که برداشته شدن الزام خرید سهام به میزان ۱۵ درصد از پرتفوی را در پی خواهد داشت، نگرانی اهالی بازار سرمایه در خصوص خروج سرمایه این صندوق‌‌ها به سوی بازار پول و بدهی را افزایش می‌دهد.
ثابت در خصوص این ریسک مطرح شده اظهار کرد: «یکی از ایراداتی که قبلا هم به مدیران صندوق‌های درآمد ثابت گرفته می‌شد این بود که خاستگاه چنین صندوق‌‌هایی بازار سرمایه است اما منابع مالی خود را در بازار پول و بدهی سرمایه‌گذاری می‌کنند.»
وی ادامه داد: «در حال حاضر اما با کسری بودجه حال حاضر، انتظارات تورمی و افزایش افسارگسیخته قیمت دلار فعالان بازار به ویژه مدیران صندوق‌‌ها که افراد حرفه‌ای هستند و براساس ریسک به ریوارد معاملات تصمیم‌گیری می‌کنند، هنگامی که ببینند بازار سرمایه رشد ۴ درصد در یک را تجربه می‌کند بعید است که به کسب سود ثابت بازار پول و بدهی رضایت دهند.»