مردم قربانی تصمیمات خلق‌الساعه

گروه بازرگانی- گزارش جدید مرکز آمار ایران از تغییر قیمت کالاهای خوراکی در مناطق شهری کشور در آذرماه سال جاری حاکی از آن است که پیاز با رشد قیمت ۴/۲۵ درصدی طی یک ماه بیشترین رشد قیمت را داشته است. پیاز یکی از اقلام ضروری سبد کالای مردم است و افزایش نرخ این کالا ارتباط مستقیم با معیشت مردم دارد و دامن زدن به گرانی این کالا زنگ خطر جدی برای سفره مردم محسوب می‌شود و برای رفع آن باید هرچه زودتر تصمیمی اتخاذ شود. عدم نظارت و بی‌نظمی در رشد قیمت پیاز یکی از عواملی است که در افزایشی شدن این کالا دخیل است. در این خصوص رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی بر این باور است که باید نظارت درستی بر قیمت‌ها شود، تا بازار دچار افزایش قیمت ناگهانی نشود.
در عین حال خبرها حاکی از آن است که وزارت جهادکشاورزی در خصوص تنطیم بازار پیاز قصد دارد با افزایش ۱۰۰ درصدی تعرفه صادراتی این محصول از گران‌تر شدنش جلوگیری کند، این در حالی است که به گفته کارشناسان این اتفاق ممکن است شوکی به بازار پیاز وارد کرده و قیمت این محصول را به بیش از ۴۰ هزار تومان برساند.
در روزهای اخیر در میان کالاهای کشاورزی پیاز افزایش قیمت چشمگیری داشته است؛ به طوری که این محصول کشاورزی در مغازه‌ها از کیلویی۲۰ تا ۳۰ هزار تومان قیمت خورده و گفته می‌شود حتی به بالای ۳۰هزار تومان و در برخی مناطق ۴۰ هزار تومان هم رسیده است.
برخی کارشناسان علت افزایش قیمت پیاز را سردی هوا و دیر عمل آمدن محصولات، بارندگی و افزایش هزینه‌های کارگر و حمل عنوان می‌کنند و بر این باورند که نباید انتظار داشت قیمت محصولات تره‌باری در زمستان و تابستان یکسان باشند و همیشه در زمستان به دلیل شرایط آب و هوایی این نوسانات قیمت پدیدار می‌شود.
این گرانی افسارگسیخته در حالی رخ داده است که در هیچ زمستانی تا این اندازه نرخ پیاز افزایشی نشده بود. در این میان، برخی از کارشناسان علت این افزایش قیمت ناگهانی پیاز را صادرات عنوان می‌کنند و معتقدند که بی‌برنامگی در صادرات منجر به این شده که یک روز بازار با کمبود یک محصولی مواجه شود و یک روز با مازاد. آنها همچنین می‌گویند که صادرات روزانه ٢٠٠٠ تن پیاز به پاکستان منجر به این افزایش قیمت شده است.
دلالی و واسطه‌گری
تعدادی دیگر از کارشناسان اما نظر دیگری دارند و معتقدند که حضور دلالان و واسطه‌ها و بی‌نظمی در عرضه در کنار بی‌برنامگی در صادرات و تصمیمات خلق‌الساعه منجر به افزایش قیمت پیاز شده است. افزایش قیمتی که حالا اشک مشتریان را درآورده و سفره آنها را کوچک کرده است.
در این خصوص سیدرضا نورانی، رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی با اشاره به آمار تولید پیاز عنوان کرد: در سال زراعی ۹۹-۱۴۰۰، معادل ۳ میلیون و ۴۰۷ هزار و ۷۴۰ تن پیاز با سطح زیر کشت ۶۷ هزار و ۸۲۴ هکتار تولید شده که این رقم در بازه زمانی سال
۱۴۰۰- ۱۴۰۱ به ۳میلیون و ۹هزار و ۸۲۴ تن با سطح زیر کشت ۶۱هزار و ۷ هکتار رسیده است. وی ادامه داد: به این معنا که به طور کل حدود ۳میلیون تن تولید پیاز در کشور داریم، بنابراین کمبودی وجود ندارد.
صادرات بی‌رویه به پاکستان
نورانی درباره اینکه گفته می‌شود صادرات روزانه ٢٠٠٠ تن پیاز به پاکستان منجر به افزایش قیمت شده است، گفت: پاکستان امسال دچار سیل شد و تمام محصولاتش از بین رفت، بنابراین نیاز به واردات داشتند و از نزدیک‌ترین کشور همسایه یعنی ما خرید کردند. البته صادرات روزانه ٢٠٠٠ تن پیاز به پاکستان درست نیست و بایستی میزان صادرات را از مراجع مربوطه پیگیری کرد.
رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی تصریح کرد: همیشه اسم صادرات که می‌آید شوکی در بازار ایجاد می‌شود که این شوک خود به خود تورم‌زاست. بدیهی است که اگر صادرات هم بی‌رویه باشد کمبود در بازار ایجاد می‌شود و قیمت‌ها نیز افزایش می‌یابد. به گفته وی مقدار صادرات باید مشخص باشد که فشار به بازار داخلی وارد نشود. همچنین باید تشکل‌ها در این موضوع دخیل می‌شدند تا هم بازار خارجی حفظ و در بازار داخلی نظمی به قیمت‌ها داده می‌شد.
بی‌نظمی در عرضه
رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی در بخش دیگری از صحبت‌هایش به بی‌نظمی در عرضه نیز اشاره کرد و گفت: قیمت پیاز قرمز در بناب که یکی از قطب‌های تولید این محصول است حدودا کیلویی ۱۶تا ۱۷ هزار تومان و پیاز زرد نیز ۱۵تا ۱۶ هزار تومان است، اما در سطح شهر ۲۶ هزار تومان است. این نشان‌دهنده یک بی‌نظمی است. سوال اینجاست چند درصد سود روی آن کشیده شده؟ اگر قرار باشد ۱۰ هزار تومان بر روی هر کیلو پیاز سود ببرند که درست نیست.
افزایش تعرفه صادراتی
نورانی درباره چرایی اینکه افزایش تعرفه صادراتی پیاز منجر به ساماندهی بازار داخل خواهد شد یا خیر، اشاره کرد: این تعرفه‌های ۱۰۰ درصدی ممکن است مجددا باعث افزایش قیمت شود. مثلا اگر پیاز را کیلویی ۲۰ هزار تومان خریداری کنند با ۲۰ هزار تومان تعرفه حدود ۴۰ هزار تومان می‌شود و ممکن است بازار مجددا تکان بخورد.
نورانی با بیان اینکه باید چشم‌اندازی در تولید و مصرف داشته باشیم، اضافه کرد: باید آمار داشته باشیم که چقدر تولید و مصرف داریم و مازاد چقدر است تا برای مقدار مازاد برنامه‌ریزی‌ محدود کنیم.
او در ادامه با بیان اینکه باید حتما به خودکفایی برسیم و نظارت درستی بر قیمت‌ها داشته باشیم، تا بازار دچار افزایش قیمت ناگهانی نشود، گفت: این اقدامات باعث خواهد شد که نه مصرف‌کننده داخلی ناراضی باشد و نه مشتری خارجی و نه تولیدکننده.
رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی تاکید کرد: افزایش ناگهانی تعرفه‌های صادراتی باعث خواهد شد که صادرکننده و خریدار خارجی نیز دچار مشکل شوند. اینکه یک شبه تعرفه ۱۰۰ درصدی اعمال کنیم خواه‌ناخواه ترمز صادرات را کشیده‌ایم. بهتر است وقتی‌ کتاب مقررات و قوانین صادراتی سال آینده را تنظیم می‌کنیم تمام اتفاقات پیش‌بینی شده باشد که صادرکننده وقتی کتاب را می‌بیند از آنها آگاهی داشته باشد و با این مشکلات و تصمیمات خلق‌الساعه وارد ممنوعیت نشود.
ریزش قیمت پیاز با توقف صادرات
در این میان مصطفی دارایی‌نژاد، رئیس اتحادیه بارفروشان با اشاره به تصمیمات اخیر وزارت کشاورزی برای تنظیم بازار پیاز در بازار، گفت: ماحصل نشست فعالان بخش خصوصی با معاون وزیر کشاورزی تنظیم تعرفه جدید بر صادرات پیاز شد. وی با بیان اینکه برای توقف صادرات پیاز باید از ۶ ماه پیش صادرکنندگان در جریان قرار بگیرند، اضافه کرد: پیاز بندرعباس باید وارد بازار شود تا عرضه و قیمت این محصول در بازار داخلی به تعادل برسد.
به گفته رئیس اتحادیه بارفروشان، روزانه حدود ۲ هزار تن پیاز به پاکستان و عراق صادر می‌شود و منطقی نبود که به صورت دفعی روند صادرات متوقف شود. دارایی‌نژاد با اشاره به پیشنهاد افزایش تعرفه صادراتی از سوی اتحادیه بارفروشان، خاطر نشان کرد: افزایش تعرفه باعث خواهد شد صادرات برای دلال‌ها صرفه اقتصادی نداشته باشد از این‌رو ۲ روز است که صادرات پیاز متوقف شده است و در این ۲ روز قیمت پیاز کیلویی ۵ هزار تومان کاهش داشت.
این فعال صنفی قیمت پیاز در میدان اصلی میوه و تره‌بار را کیلویی ۱۷ هزار تومان اعلام کرد و افزود: حدود ۷۰۰ تن پیاز در میدان میوه و تره‌بار ماند و فروخته نشد. این در حالی است که در روزهای گذشته به سرعت پیاز خریداری می‌شد. همچنین در انبارهای «قدرجون فلاورجان» بالای ۴۰ هزار تن پیاز دپو شده است و با رصد انبارها مانع از توزیع قطره‌چکانی خواهیم شد. او با تاکید بر کاهش نرخ پیاز در هفته آینده، خاطرنشان کرد: به نظر می‌رسد که در هفته آینده قیمت پیاز کیلویی ۱۵ تا ۱۶ هزار تومان شود.
رئیس اتحادیه بارفروشان در پاسخ به این پرسش که صادرکنندگان بر این باورند که توقف روند صادرات باعث خدشه وارد شدن به اعتبار آنهاست آیا افزایش تعرفه نوعی توقف روند صادرات است و می‌تواند به اعتبار آنها در بازارهای منطقه‌ای آسیب وارد کند؟ گفت: صادرکنندگان تا پیش از وضع تعرفه جدید حدود ۸۰ تا ۱۰۰ درصد سود عایدشان می‌شد اما بعد از وضع تعرفه سود آنها از ۸۰ درصد به ۱۰ درصد می‌رسد.
وی ادامه داد: صادرکنندگان ۲ هفته به سود کم قانع باشند تا پیاز بندرعباس وارد بازار شود؛ مردم نباید به چالش کشیده شوند و صادرکنندگان نیز جزئی از مردم‌ هستند و اگر ۲ هفته با مردم همکاری کنند بارفروشان نیز کمک خواهند کرد که مازاد پیاز بعد از تنظیم بازار داخلی صادر شود.
دارایی‌نژاد با اشاره به اقدامات بخش خصوصی برای تنظیم بازار میوه شب عید، افزود: تنظیم بازار میوه شب امسال به بخش خصوصی واگذار شده است من به مردم قول می‌دهم که اجازه نخواهیم داد مردم برای تامین و قیمت میوه شب عید چالشی داشته باشند.