کابوس فولادی‌ها

«جهان صنعت»- بازار فولاد جهانی و متاثر از آن تولید و صادرات محصولات فولادی کشور در نتیجه رفتار بی‌ثبات رییس‌جمهور آمریکا دستخوش تغییرات قرار گرفته است به‌ گونه‌ای که حرکت سینوسی قیمت فولاد و محصولات کامودیتی در بازار جهانی را به همراه داشته است. بالغ بر ۱۷ ماه از جنگ تجاری چین و آمریکا می‌گذرد و در حالی که به نظر می‌رسید چالش‌های اقتصادی ناشی از این تنش‌ها به تمایل روسای دو کشور برای تحقق توافقی دوجانبه منجر می‌شود. اما تصمیمات یکجانبه آمریکا آن هم پس از اعلام موفقیت‌آمیز بودن مذاکرات مجددا تمامی پیش‌بینی‌ها را نقش بر آب کرد به گونه‌ای که بازار فولاد جهانی که همزمان با دور نخست مذاکرات سران دو ابرقدرت اقتصادی با افزایش قیمت را تجربه کرده بود به دنبال اعلام ترامپ مبنی بر اینکه وعده‌ای برای کاهش تعرفه نداده و احتمالا امضای قرارداد به بعد از انتخابات ریاست‌جمهوری موکول خواهد شد روند معکوس به خود گرفت و افت نرخ‌ها را به ویژه در حوزه فولاد و کامودیتی به همراه داشت. موضوعی که کارشناسان معتقدند با تداوم چالش‌ها و با توجه به اینکه احتمالا واردات سنگ‌آهن تنها گزینه صنایع فولادی برای تامین نیاز مواد اولیه خواهد بود. بنابراین قطعا تولید و صادرات فولاد ایران را دستخوش تغییرات خواهد کرد و کاهش ارزش سهام شرکت‌های بزرگ زنجیره فولاد گریزناپذیر خواهد بود.
رفتار سینوسی
به نظر می‌رسد تنش‌های تجاری چین و آمریکا وارد فاز تازه‌ای شده به‌گونه‌ای که ترامپ از افزایش ۱۵ درصدی تعرفه بر ۳۰۰ میلیارد دلار کالاهای چینی خبر داده است که اجرای آن بازارهای دنیا را تحت تاثیر قرار خواهد داد چراکه براساس پیش‌بینی‌ها با شدت گرفتن جنگ تعرفه‌ای قیمت کامودیتی‌ها و نفت کاهش خواهد یافت و متاثر از آن افت ارزش سهام شرکت‌های تولیدکننده نیز دور از انتظار نخواهد بود. نگرانی دو ابرقدرت اقتصادی و کشورهای توسعه‌یافته از تاثیرات نامطلوب افزایش تعرفه‌های واردات تمایل طرفین دعوا برای انجام مذاکرات و دستیابی به توافقی دوجانبه را در پی داشت که در این راستا در ۲۵ نوامبر روسای جمهور دو کشور از موفقیت در فاز یک نخست مذاکرات خبر دادند که قرار است به عقد قرارداد در نیمه دسامبر منجر شود. البته با وجود توافقات اولیه رییس‌جمهور آمریکا همچون روال مرسوم که با نشان دادن چنگ و دندان قصد دارد حریف را زمینگیر کند نسبت به مذاکرات واکنش نشان داد و با عنوان اینکه کاهش رشد اقتصادی باعث شده تا چین به مذاکره تمایل داشته باشد گفت: هیچ‌گونه قولی برای توافق با چین در ۱۵ دسامبر نداده و حتی قصد دارد تا ادامه مذاکرات و توافق را به بعد از انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در سال ۲۰۲۰ موکول کند. البته چینی‌ها هم نسبت به اظهارت ترامپ واکنش نشان دادند و با تاکید بر اینکه مذاکرات تنها در سایه کاهش میزان تعرفه تداوم خواهد یافت از استقبال طرفین دعوا برای مذاکره خبر دادند. البته اشتیاق ترامپ در استنفاده از ابزار تعرفه تنها به چینی‌ها محدود نشده و رییس‌جمهور آمریکا با بهانه اینکه کشورهای برزیل و آرژانتین نسبت به کاهش ارزش پول ملی برای دامپینگ اقدام کرده‌اند برای کالاهای فولاد و آلومینیوم وارداتی این کشورها نیز تعرفه ۲۵ و ۱۰ درصدی اعمال کرد که با توجه صادرات ۸/۳ میلیون تنی فولاد از سوی برزیل و ۷۰۰ میلیون دلاری آرژانتین در آلومینیوم علاوه بر اقتصاد این کشورها بازار جهانی فلزات اساسی و کامودیتی‌ها را تحت‌الشعاع قرار داده است؛ موضوعی که به نظر می‌رسد صادرات و تولید فولاد ایران را نیز دستخوش تغییرات کند.
افزایش تاثیرپذیری فولاد ایران از بازار جهانی
کیوان جعفری‌طهرانی تحلیلگر ارشد صنایع فولادی در رابطه با تاثیر نتیجه فاز نخست توافق تجاری آمریکا و چین بر بازار فولاد دنیا و ایران گفت: خبر احتمال توافق چین و آمریکا در فاز نخست رشد جهانی قیمت فلزات پایه ازجمله فولاد را در پی داشت. در ادامه قیمت فلزات پایه در ایران نیز متاثر از قیمت جهانی برای چند روزی افزایش را تجربه کردند. اما پس از اعلام ترامپ مبنی بر احتمال تعویق توافق تجاری با چین، مجدد قیمت‌های جهانی کامودیتی‌ها ازجمله فولاد و متاثر از آن قیمت داخلی وارد فاز کاهشی شدند.وی افزود: سال جاری ایران تمام سنگ‌آهن مصرفی خود را از منابع داخلی تامین کرد، اما از آنجایی که احتمال می‌رود بخشی از نیاز سنگ‌آهن خود را در سال آینده از طریق واردات تامین کند نتیجه توافق یا عدم توافق تجاری چین و آمریکا بر بازار فولاد ایران اثر‌گذار خواهد بود.
جعفری‌طهرانی گفت: در صورت عدم انجام توافق چین برای جبران بازار خود در ایالات متحده آمریکا به ‌فکر بازار کشورهای خاور دور می‌افتد که این بازارها مقصد بخشی از فولاد صادراتی ایران هستند اما از طرفی چین امکان عرضه فولاد با قیمت کمتری را دارد و از طرف دیگر به علت فاصه کمتر تا کشورهای این منطقه نسبت به ایران صادرات محصولاتش با هزینه کمتری روبه‌رو است و بدین‌ترتیب به راحتی برنده این بازار خواهد بود.
وی در ادامه درخصوص اثر افزایش تعرفه واردات فولاد آمریکا از برزیل و آرژانتین نیز گفت: این افزایش تعرفه تاثیری بر بازار فولاد ایران نخواهد داشت، زیرا این کشورها برای جبران صادرات خود به بازارهای اروپایی روی خواهند آورد و به‌دنبال جایگزین در این بازارها خواهند بود. از آنجایی که ایران به بازار کشورهای اروپایی صادرات فولاد ندارد، بنابراین این امر نمی‌تواند تاثیر مستقیمی بر صنعت فولاد کشور بگذارد.
تاثیرپذیری بازار سهام
علی گلستانی، کارشناس اقتصاد بین‌الملل در رابطه با تاثیر توافق احتمالی چین و آمریکا و تاثیر آن بر سهام شرکت‌های فولادی به «جهان‌صنعت» می‌گوید: اثر این توافق بر بازارهای دنیا وابسته به آن است که کفه ترازو در این توافق به‌سمت چین یا آمریکا باشد. دولت ترامپ نتوانسته است تا به حال در زمینه سیاست خارجی نتیجه چندان مطلوبی کسب کند و حتی در زمینه نفوذ فراسرزمینی به‌خصوص در کشورهای خاورمیانه نیز شکست خورده است. بنابراین تمام سعی خود را خواهد کرد که نتیجه این توافق به نفع ایالات متحده تمام شود تا از نتیجه آن در انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده آمریکا استفاده کند. البته آمریکا در این توافق از شرایط بهتری برخوردار است و احتمال آنکه توافق مطابقت بیشتری با خواسته‌های ترامپ داشته باشد وجود دارد.
وی در ادامه گفت: صنعت فولاد چین در ماه‌های اخیر متاثر از جنگ تجاری با آمریکا و همچنین مشکلات آلودگی هوای این کشور با چالش همراه بوده است به گونه‌ای که دولت چین برای کنترل این آلودگی، واحدهای فولادساز را مجبور به کاهش تولید کرد که در نتیجه آن بازارهای دنیا تحت تاثیر قرار گرفتند و افزایش قیمت‌های بین‌المللی فولاد را درپی داشت. اما با کنترل آلودگی هوا و گذر از فصل زمستان در این کشور، مجدد تولیدکنندگان فولاد این کشور میزان تولید خود را افزایش می‌دهند.
گلستانی در ادامه افزود: به نتیجه رسیدن توافق چین و آمریکا و کاهش تعرفه نیز سبب افزایش تولید فولاد از سوی تولیدکنندگان این کشور خواهد شد و به این ترتیب باید انتظار کاهش قیمت جهانی با افزایش عرضه را داشت. در نهایت نیز کاهش قیمت فولاد کاهش ارزش و سود سهام شرکت‌های فولادی را به دنبال خواهد داشت. وی در زمینه پیش‌بینی رشد قیمت فولاد در صورت موفقیت مذاکرات گفت: سیاست وضع تعرفه با هدف بالا رفتن قیمت فولاد وارداتی چین بود. بنابراین اگر توافق منجر به کاهش تعرفه شود نباید انتظار الگوی افزایش قیمت را داشت. کاهش تعرفه موجب می‌شود که قیمت فولاد آمریکا کاهش پیدا کند که همین امر بر قیمت جهانی نیز اثرگذار خواهد بود.
گلستانی در زمینه تاثیر این توافق تجاری بر صنعت فولاد کشور گفت: صنعت فولاد ایران بیش از آنکه متاثر از نتیجه توافق تجاری دو قدرت اقتصادی باشد متاثر و متضرر از سیاست‌های ناصحیح داخلی است. سیاست‌های صادراتی و حمایتی مناسبی از صنایع داخلی کشور وجود ندارد و همین امر سبب شده تا صنعت فولاد کشور نیز همچون سایر صنایع دیگر آسیب‌پذیر باشد. اما شکننده بودن صنعت فولاد کشور سبب می‌شود که هرگونه خللی در صادرات این صنعت را با چالش بزرگی روبه‌رو کند. بنابراین ادامه این تنش تجاری اگر به حضور چین در بازارهای فعلی در اختیار ایران منتج شود، به ضرر فولاد ایران خواهد بود.