کتابخانه‌ای در بهشت

امروز پنجم شهریور ۱۳۹۸، روز افتتاح کتابخانه جوان‌شده پایتخت است. کتابخانه عمومی پارک‌شهر با حضور مردم در فضایی ساده و خودمانی با حضور خانواده‌ها، ناشران و نویسندگان، مسوولان و چهره‌های فرهنگی و هنری در کنار یکدیگر و بدون تشریفات بازگشایی می‌شود.
خیابان بهشت سال‌هاست میزبان قدیمی‌ترین کتابخانه عمومی پایتخت است. یک سال پس از افتتاح قدیمی‌ترین بوستان عمومی تهران در محله سنگلج، کتابخانه‌ای در آن ساخته شد تا عنوان قدیمی‌ترین کتابخانه عمومی پایتخت را با بیش از ۵۰ سال عمر از آن خود کند. همنشینی دوستداران طبیعت و علاقه‌مندان کتاب بیش از نیم قرن است که خاطره جمعی پایتخت‌نشینان را رقم زده است. کتابخانه عمومی پارک شهر شاهد حضور پنج نسل از مردم تهران بوده است. چه بسا خانواده‌هایی که از پدربزرگ و مادربزرگ، پدر و مادر، فرزند، نوه و نتیجه، سال‌هایی از عمر خود را با مطالعه در این کتابخانه گذرانده باشند. این خاطره به بخشی از فرهنگ مردم تهران بدل و از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است.
باسابقه‌ترین کتابخانه پایتخت برای میزبانی شایسته مردم نیاز به بازسازی و نوسازی داشت. بعد از ۴۵ سال خدمت مداوم به قشرهای مختلف باید تجدید قوا می‌کرد تا در سنین میانسالی، همچون جوانی سرحال، پذیرای کودکان تا کهنسالانی باشد که می‌خواهند خوش‌ترین اوقات خود را در آن بگذرانند. کتابخانه مرکزی پایتخت برای بازسازی اساسی، سه‌سالی تعطیل شد اما اکنون با تدارکی ویژه، تبدیل به محیطی جذاب برای مشتاقان کتاب شده است. کتابخانه پارک‌شهر در عین حفظ اصالت، ایمن و نوسازی شد و با افزوده‌ شدن بخش‌هایی جدید، چشم به راه حضور دوباره مردم در آن است.
در روز بازگشایی، بخش‌های مختلف کتابخانه آماده بازدید همگانی است. والدین با فرزندان خود می‌توانند اوقات خوشی را بگذرانند. همچنین پژوهشگران از اتاق‌های انفرادی مطالعه، دانشجویان از بخش پایگاه‌های اطلاعاتی، دوستداران کتاب از سالن‌های جدید مطالعه بانوان و آقایان، محققان از مخزن مرجع و کتاب‌های غیرفارسی و بخش جدید نشریات و نابینایان از بخش اختصاصی خود می‌توانند دیدن کنند. با تدارک‌های ویژه‌ای که برای دسترسی معلولان و توانیابان صورت گرفته این عزیزان نیز می‌توانند در مراسم شرکت داشته باشند.
علی نیکنام، مدیر‌کل کتابخانه‌های عمومی استان تهران درباره کتابخانه مرکزی پارک‌شهر گفت: این کتابخانه که نزدیک به محله قدیمی سنگلج در منطقه ۱۲ شهر تهران واقع شده، فعالیت خود را از سال ۱۳۴۰ در بخشی از محوطه پارک‌شهر آغاز کرد و در سال ۱۳۵۰ به ساختمان فعلی خود در ضلع جنوب غربی این پارک منتقل شد و از همان ایام به‌دلیل قدمت و وسعت خود، همواره یکی از پر‌مراجعه‌ترین کتابخانه‌های عمومی شهر تهران بوده است.
وی افزود: اما از آنجا که فعالیت این کتابخانه طی حدود ۵۰ سال گذشته، تنها با اعمال برخی تعمیرات سطحی ادامه یافته بود، فرسوده شدن تاسیسات و مشکلات زیرساختی این بنای قدیمی، رفته‌رفته باعث اخلال در فعالیت‌های این کتابخانه شد؛ موضوعی که طی سال‌های اخیر همواره مورد اعتراض اعضا و مراجعه‌کنندگان کتابخانه عمومی پارک‌شهر بود.
نیکنام، با اشاره به ضرورت بازسازی این کتابخانه گفت: طبیعتا طی پنج دهه‌ای که از عمر این بنا می‌گذشت، تمام زیرساخت‌های بنای کتابخانه عمومی پارک‌شهر اعم از لوله‌کشی آب، فاضلاب، گاز، سیم‌کشی برق، تاسیسات سرمایشی و گرمایشی به شدت صدمه دیده بود، به خصوص قرار گرفتن این بنا‌ در محوطه رطوبت‌زای پارک‌شهر باعث تشدید این آسیب‌ها به بنای کتابخانه شده بود. به طوری که علاوه بر قطعی گاه و بی‌گاه برق، ترکیدگی لوله آب، مشکلات فاضلاب و نداشتن سیستم گرمایشی و سرمایشی مناسب، امکان وقوع آتش‌سوزی در کتابخانه وجود داشت.
مدیر‌کل کتابخانه‌های عمومی استان تهران یادآور شد: از سال ۱۳۸۳ که کتابخانه عمومی پارک‌شهر زیر نظر نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور قرار گرفت، بحث ضرورت بازسازی و تعمیر بنای قدیمی این کتابخانه همواره مطرح بوده، اما از یک سو عدم تامین اعتبارات لازم و از سوی دیگر ملاحظات سازمان میراث فرهنگی که این بنا را دارای ارزش میراثی می‌دانست، باعث به تعویق افتادن تعمیرات اساسی در این بنای ۵۰ ساله شده بود.
نیکنام ادامه داد: با گشایش اعتباری که نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور از محل دریافت نیم‌درصد شهرداری‌ها ایجاد کرد بنا شد بعد از ۵۰ سال، تعمیرات اساسی با حفظ اصالت و ارزش تاریخی روی بنای کتابخانه انجام شود. بر این اساس طی مکاتبه با سازمان میراث فرهنگی و اخذ مجوز مرمت و بازسازی بنای کتابخانه عمومی پارک‌شهر طراحی‌های لازم در بحث مقاوم‌سازی برای میزبانی شایسته از مردم و مراجعه‌کنندگان به این کتابخانه، توسط کارشناسان اداره کل عمرانی نهاد صورت گرفت.
وی درباره بخش‌ها و تجهیزات جدید اضافه شده به کتابخانه پس از عملیات عمرانی نیز گفت: از آنجا که امکان گسترش و افزایش بنا با توجه به ملاحظات سازمان میراث فرهنگی وجود نداشت، در طراحی صورت گرفته سعی شد بیشترین بهره‌برداری از فضای موجود و تمام بخش‌های آن بر اساس استانداردهای کتابخانه‌ای طراحی شود.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان تهران افزود: از این رو پس از عملیات عمرانی، برخی از بخش‌های کتابخانه از حیث کمیت و کیفیت تجهیزات و ارائه خدمات دستخوش تغییر شد که بر این اساس در طبقه منفی یک این کتابخانه سالن‌های مطالعه بانوان و آقایان با طراحی و تجهیزات جدید قرار گرفته که به ترتیب ۲۴۷ و ۳۱۵ مترمربع افزایش یافته است، در حالی که تا پیش از عملیات عمرانی این مساحت به ترتیب ۲۰۱ و ۴۸۲ مترمربع بود.
وی ادامه داد: همچنین دو نمازخانه برای بانوان و آقایان، سرویس‌های بهداشتی بانوان، آقایان و معلولین، نصب و اجرای آسانسور ارتباط‌دهنده بین طبقه منفی یک و همکف و همچنین تعبیه تاسیسات موتورخانه‌ای در فضایی با متراژ ۱۲۲ مترمربع از دیگر بخش‌های جدید این کتابخانه است.
نیکنام درباره بخش‌ها و تجهیزات اضافه شده در طبقه همکف کتابخانه مرکزی پارک‌شهر نیز توضیح داد: در طبقه همکف نیز بخش‌ها و امکاناتی چون گیت و کانتر پذیرش و اطلاعات در قسمت ورودی اصلی، بخش جدید پیش ثبت‌نام به منظور جلوگیری از ایجاد ازدحام، تکریم مراجعین و مکانیزه کردن ثبت‌نام و بخش جدید جست‌وجو و امانت منابع اطلاعاتی و با طراحی کانتر خاص به منظور ارائه خدمات مناسب و درخور مراجعان قرار گرفته است.
وی ادامه داد: مخزن مرجع و کتاب‌های غیرفارسی (عربی، انگلیسی، فرانسوی، آلمانی و روسی) با انتقال از طبقه منفی یک به طبقه همکف و با افزایش متراژ به ۳۵۵ مترمربع، و نیز تعبیه تعداد ۱۸۰ قفسه کتاب با طراحی منحصر به فرد و با ظرفیت بالغ بر ۷۲ هزار نسخه کتاب، بخش جدید محققین فردی با متراژ ۴۸ مترمربع، برای استفاده پژوهشگران در قالب اتاق‌های انفرادی مطالعه با خدمات ویژه از قبیل فضای انحصاری، اینترنت پر‌سرعت بی‌سیم و… از دیگر امکانات ایجاد شده در این طبقه است.
نیکنام همچنین بخش مستقل و جدید پایگاه‌های اطلاعاتی، با امکان برقراری دسترسی به پایگاه‌های معتبر داخلی و خارجی و جست‌وجو و بازیابی متن کامل مقالات و اطلاع‌یابی از جدیدترین دستاوردهای علمی و پژوهشی برای پژوهشگران، بخش جدید نشریات در مجاورت بخش پایگاه‌های اطلاعاتی با امکان دسترسی مراجعان به محتوای دیجیتال نشریات، بخش مستقل کودک و بخش مستقل نابینایان را از دیگر بخش‌های ایجاد شده در این کتابخانه عنوان کرد.