کمبود آب، ترمز صنعت پتروشیمی ایران را می‌کشد؟

کمبود آب یکی از چالش‌هایی است که ایران جهت افزایش تولید فرآورده‌های پتروشیمی خود جهت دور زدن تحریم‌ها با آن مواجه است.
به گزارش رویترز، برنامه ایران برای ساخت یک مجتمع پتروشیمی در نزدیکی فیروزآباد همه پیش‌شرط‌های لازم برای شروع یک پروژه عظیم را دارد: موافقت مقامات ارشد نظام، تامین مالی و منابع عظیم گازی برای تامین خوراک مجتمع.
اما با گذشت یک دهه، کار ساخت این مجتمع تنها ۱۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است. علت کندی کار، کمبود منابع آبی است که باید برای خنک‌سازی این مجتمع مورد استفاده قرار گیرد.حمیدرضا سلیمان‌نژاد، یکی از مدیران این پروژه در این باره گفت: «در مطالعات اولیه پروژه، اشتباهاتی در محاسبه مقدار آبی که این مجتمع نیاز دارد صورت گرفته است… آنها متوجه شده‌اند که این مجتمع آب خیلی زیادی لازم دارد، اما منطقه توانایی تامین این میزان آب را ندارد.»
سرنوشت مجتمع پتروشیمی فیروزآباد، سرنوشت مشابه سایر پروژه‌های پتروشیمی در ایران است. با وجود اینکه ایران دارای منابع عظیم نفت و گاز است و تمایل دارد تولید محصولات پایین‌دستی را که با سهولت بیشتری می‌توانند تحریم‌های را دور بزنند، کمبود منابع آبی یکی از موانع پیش روی پروژه‌های اینچنینی به شمار می‌رود.
بر اساس برآوردهای رویترز، حداقل ۱۲ پروژه پتروشیمی، کود شیمیایی و پالایشگاهی با ظرفیت تولید مجموعا بیش از پنج میلیون تن محصولات پتروشیمی در سال به دلیل مشکل کم‌آبی به تاخیر افتاده است.
این فهرست از طریق رصد گزارش‌های رسانه‌های دولتی، اظهارات مدیران پروژه‌ها، تجار و جزئیات منتشر شده توسط برخی از شرکت‌ها و یا سهامداران عمده طرح‌ها جمع‌آوری شده است.
شرکت پتروشیمی فسا و شرکت پتروشیمی داراب که هر کدام ۳۰ درصد از سهم شرکت پتروشیمی فیروزآباد را در اختیار دارند، حاضر به اظهارنظر در این زمینه نشده‌اند.
یک تاجر ایرانی که در پروژه‌های پالایشگاهی فعالیت داشته است در این باره گفت: «بسیاری از این پروژه‌ها توسط آن دسته از نمایندگان مجلس پیشنهاد شده‌اند که تلاش داشته‌اند در حوزه‌های انتخابیه خود اشتغالزایی کنند. متاسفانه مطالعات فنی تا حد زیادی در این پروژه‌ها نادیده گرفته شده است.»
کمبود آب یکی از چالش‌هایی است که تهران جهت افزایش تولید فرآورده‌های پتروشیمی خود جهت دور زدن تحریم‌ها با آن مواجه است. ردیابی محموله‌های پتروشیمی دشوارتر از ردیابی محموله‌های نفت خام ایران است.براساس برآوردها، ارزش صادرات نفت ایران به دلیل تحریم‌های دولت آمریکا به حدود ۷۰۰ میلیون دلار در ماه کاهش یافته است اما تهران ماهانه حدود ۵۰۰ میلیون دلار فرآورده نفتی صادر می‌کند.
پالایشگاه‌های نفت و دیگر مجتمع‌های فرآوری نفت برای خنک‌سازی تجهیزات خود به آب احتیاج دارند. تولید یک گالن بنزین نیازمند ۶۱/۰ تا ۷۱/۰ گالن آب است. اما هدایت منابع محدود آبی از زمین‌های کشاورزی به سمت صنعت پتروشیمی چندان عاقلانه نیست.
پروژه فیروزآباد در یک منطقه خشک در جنوب کشور کلنگ‌زنی شده و هدف آن تولید سالانه یک میلیون تن اتیلن است. براساس برآوردها، مجتمعی با این ظرفیت سالانه بیش از ۲ میلیون تن آب مصرف می‌کند. دولت که نگران پایین آمدن سطح سفره‌های آبی کشور است، خواهان انتقال این پروژه ۵۰۰ میلیون دلاری به مناطق ساحلی است تا بتوان از آب دریا برای خنک‌سازی تجهیزات آن استفاده کرد اما مقامات محلی مخالف انتقال پروژه هستند و همین عامل توقف کار این طرح شده است.
تاخیر در تکمیل کار این پروژه موجب اختلال در ۴ پروژه دیگری شده که قرار بوده از اتیلن تولیدی این مجتمع استفاده کنند اما با وجود چالش‌های موجود، ایران ظرفیت پالایشگاهی خود را افزایش داده و در ماه فوریه به خودکفایی در صنعت بنزین رسیده است.
مجتمع‌های پتروشیمی ایران هم‌اکنون ظرفیت تولید سالانه ۶۵ میلیون تنی را دارند که ۵/۲۲ میلیون تن آن صادر می‌شود. دولت قصد دارد ظرفیت این مجتمع‌ها را طی دو سال به ۹۱ میلیون تن و طی ۵ سال به ۱۳۰ میلیون تن برساند. ظرفیت پالایشگاهی ایران هم‌اکنون حدود ۲۳/۲ میلیون تن است که مقام دوم را پس از عربستان در منطقه در اختیار دارد.