یا استعفا دهید یا پای عقاید خود بمانید

مهدیه بهارمست- «من شنیده‌ام افرادی که جلوی مجلس برای ابلاغ قانون حجاب تجمع کرده‌اند، پول می‌گیرند! وزارت اطلاعات و دستگاه‌های امنیتی بررسی کنند این پول‌ها از کجا می‌آید»؛ مطرح کردن این جمله از سوی جواد نیک‌بین، نماینده کاشمر در مجلس کافی بود تا علاوه بر حواشی‌ای که در مجلس ایجاد شد، فراخوانی برای تجمع مقابل مجلس در اعتراض به این اظهارات اعلام شود. مهری طالبی‌دارستانی، از فعالان حوزه امر به معروف و نهی از منکر، از مسوولان سابق ستاد امر به معروف که بیشتر با طرح کلینیک طرح بی‌حجابی شناخته می‌شود، فراخوان این تجمع را در توئیتر اعلام کرد. «سه‌شنبه ۲۱ اسفند۱۴۰۳، ساعت ۱۳ تا ۱۶.» معترضین، اگرچه تجمع‌شان با توجه به رویه حاکم بر کشور برای برگزاری تجمعات غیرقانونی بود اما برای مطالبه ابلاغ قانونی آمده بودند که به دستور دبیرخانه شورای‌عالی امنیت ملی متوقف شده است. جان‌کلام‌شان این بود که چرا مسعود پزشکیان گفته است این قانون را اجرا نمی‌کند و روبه‌روی مردم نمی‌ایستد. از سوی دیگر خطاب‌شان به قالیباف بود که چرا بعد از استنکاف رییس‌جمهور از ابلاغ این قانون، به بهانه جلوگیری از این کار توسط دبیرخانه شعام از ابلاغ شانه خالی می‌کند. در این تجمع، مرتضی آقاتهرانی رییس کمیسیون فرهنگی، محمدتقی نقدعلی نماینده خمینی‌شهر، علی شیرین‌زاد نماینده کرج، احمد راستینه نماینده شهرکرد، زهره‌سادات لاجوردی نماینده تهران، نمایندگانی بودند که در جمع معترضان حاضر شدند و به سخنرانی پرداختند. محمدصادق کوشکی، از نیروهای شناخته‌شده جناح راست نیز دیگر سخنران این تجمع بود. براساس آنچه در تجمع گفته می‌شد یا روی پلاکاردها به چشم می‌خورد، این جمعیت چندصدنفره از شهرهای تهران، مشهد، ایلام، بوشهر، اصفهان، قم، رشت، اراک، تبریز و قزوین برای شرکت در تجمع مقابل مجلس آمده بودند. در میانه برگزاری تجمع طوماری نیز با موضوع درخواست ابلاغ قانون حجاب توسط معترضان به دیوار مجلس نصب شد.
جبهه اصلاحات خواستار مجوز تجمع شد
آذر منصوری، فعال سیاسی و رییس جبهه اصلاحات در واکنش به این تجمع در توئیتر نوشت: «جناب آقای دکتر مومنی، وزیر محترم کشور، در حمایت از موضع رییس‌جمهور مردمی جناب آقای دکتر پزشکیان و در مخالفت با شبه‌قانون‌ سراپا اشکال موسوم‌ به عفاف و حجاب ما هم می‌خواهیم تجمع برگزار کنیم. آیا چنین حقی برای ما هم وجود دارد؟»
این درخواست پیش از این در حمایت از رفع فیلترینگ و همین موضوع حجاب نیز مطرح شده بود. استانداردهای دوگانه در موضوع حق تجمع و اعطای مجوز آن از سوی وزارت کشور در ماه‌های اخیر بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است.
عدم اجرایی قانون حجاب و عفاف
در ادامه گفت‌وگوی «جهان‌صنعت» با پروانه سلحشوری، نماینده مجلس دهم شورای اسلامی را می‌خوانید.
خانم سلحشوری، دکتر پزشکیان با اینکه وعده‌های خوبی در زمان انتخابات داد اما بارها درخصوص سنگ‌اندازی‌ها هم سخن گفته، به نظر شما قانون عفاف و حجاب به کجا می‌رسد؟
با اینکه من منتقد دولت چهاردهم هستم اما زحمات ایشان را درخصوص تعلیق قانون حجاب و عفاف نادیده نمی‌گیرم. دکتر پزشکیان در مقابل اجرای قانون عفاف و حجاب تا این لحظه مقاومت کرده است. به نظرم اگر ایشان نتوانند قانون عفاف و حجاب را ملغی و مجبور به ابلاغ آن شوند، باید از سمت ریاست‌جمهوری استعفا دهند. البته این روزها شرایط حاکمیت حساس است و افراد بسیاری خواهان تعلیق این قانون هستند. آنها می‌دانند که نباید به امورات جزئی زیادی توجه کرد. از طرف دیگر دل هواداران دکتر پزشکیان نیز باید شاد باشد. اگرچه گهگاهی برخی افراد این مساله را سر زبان‌ها می‌اندازند اما به قول آقای قالیباف این قانون در حال حاضر قابلیت اجرا ندارد.
با این حال اما خبرهایی حاکی از مسدودیت‌های سیمکارت زنان و توقیف خودروها به گوش می‌رسد، آیا این قانون در خفا اجرا شده ولی رسمیت به آن نبخشیدند؟
من به این قضیه باور ندارم چرا که این روزها در جامعه و اماکن عمومی به خصوص در تهران به وفور زنانی می‌بینیم که حجاب اختیاری دارند. البته در شهرستان‌ها افراد به صورت سنتی حجاب کامل دارند.
با این حال همچنان توقیف خودروها وجود دارد؟
هست اما به شدت سابق نیست. بالاخره باید عده‌ای را هم راضی نگه داشت ولی اگر منصفانه بخواهید قضاوت کنید، شرایط نسبت به ابتدای سال تغییر کرده است بنابراین باید نیمه پر لیوان را دید. درهر صورت وقتی قانون از زنان حمایت کند، پس بی‌قانون‌ها وضعیت بهتری دارند، این در حالی است که بی‌قانونی در ایران به یک امر رایج تبدیل شده و توسط برخی افراد خاص آنچه قانون نیست را هم اعمال می‌کنند.
در چندماه گذشته زمزمه‌های تشکیل یگان ویژه زنان در شهرداری به عنوان حجاب‌بان و حتی ایجاد کلینیک حجاب هم در برخی رسانه‌ها واکنش برانگیز شده بود، ارزیابی شما چیست؟
به نظرم هیچ‌کدام از این موارد اجرایی نمی‌شود، مگر اینکه برخی درصدد ایجاد اشتغال برای عده‌ای خاص باشند. وگرنه قانون عفاف و حجاب یا تشکیل یگان ویژه زنان در شهرداری و حتی کلینیک حجاب موفق نخواهد شد. گشت ارشاد هم با گذشت چندین سال از قدمت‌اش هیچگاه موفق نبود و نشد. از سوی دیگر اگر آقای زاکانی خیلی زرنگ است، به جای ایجاد یگان ویژه برای زنان، از سرقت‌هایی که در مترو صورت می‌گیرد، جلوگیری یا فکری به حال آلودگی هوایی که نفس شهروندان را گرفته است، کند. گاه فکر می‌کنم برخی مسوولان در جای دیگری زندگی می‌کنند و هوای شهر دیگری را تنفس می‌کنند. زنان این مملکت خود به خود با تنفس این هوای آلوده دچار سرطان و بیماری‌های دیگری می‌شوند‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ بنابراین مسوولان به کارهای واجب دیگری بپردازند، شاید سرطانی که بقیه گرفتند، آقایان نگیرند.
مهم‌ترین موضوعی که همواره در بحث حجاب وجود داشته، ایجاد دوقطبی و حتی چند قطبی در جامعه است بنابراین، این روزها با وجود تجمع‌های حامی این قانون اگر زور برخی به دکتر پزشکیان بچربد و این قانون اجرا شود، تنش و دو قطبی موجود در جامعه پیامدهایی در پی خواهد داشت؟
اتفاقا همان صحبتی که درباره وفاق میان ملت و دولت گفته می‌شود، شامل همین موضوع هم خواهد شد. ایجاد دوقطبی‌سازی در جامعه تجربه تلخی مانند سپیده رشنو را برای جامعه به همراه دارد، ایشان قربانی خشونت فردی شدند که همچنان درگیر هستند. به نظرم بحث حجاب مساله جدی نیست که گریبان حکومت را گرفته باشد اما گریبان مردم را گرفته است. آنقدر دولت مشکلات زیادی دارد که به قول یکی از آقایان اصولگرا باید برای ایران دعا کرد. بنابراین دولت هم با ‌توجه به شرایط سخت ایران متوجه موضوع شده، به همین دلیل تمرکزها از زنان کمی برداشته شده است. تجمع حامیان قانون حجاب و عفاف هم به نتیجه نخواهد رسید.
نمایندگان مجلس اما برای اجرای این قانون اصرار زیادی دارند؟
نمایندگان این دوره مجلس با اقلیت 10‌درصدی آرا به این جایگاه رسیدند که هرکدام از آنها با آرای حداکثر 200‌هزارتا بودند. حالا باید کسانی که به آنها رای دادند را راضی نگه دارند. مگر 23 آذر قانون عفاف و حجاب ابلاغ شد؟! هر چقدر هم مجلس اصرار کند باز هم اجرای چنین قانونی دارای ایرادات زیادی است که دولت هم نسبت به آن آگاه است. به نظرم در باتلاقی که به عنوان حجاب برای خود درست کردند، هر چقدر دست و پا بزنند، بیشتر غرق می‌شوند.
چرا تمام تمرکزها معطوف به حجاب زنان و دختران شده است، مابقی مشکلات کشور مانند اقتصاد و سیاست خارجی فراموش شده؟
حجاب برای برخی‌ها تبدیل به یک بحث مرگ و زندگی شده است. آنها عقب‌نشینی درباره حجاب را مصادف با مرگ خود می‌دانند. این در حالی است که نباید کشور را به حجاب گره زد چرا که در جامعه پیامدهای منفی بسیاری دارد.
طی دو سال اخیر به دلیل همین سختگیری‌ها شاهد افزایش عجیب مهاجرت زنان بودیم، ارزیابی شما چیست؟
به نظرم مهاجرت زنان از سال‌ها پیش صورت گرفته اما از اعتراضات 1401 شدت آن بیشتر شد. این در حالی است که احتمالا پس از اجرایی قانون عفاف و حجاب هم زنان بیشتری از ایران فرار می‌کنند. زنان نمی‌توانند تمام عمر تحقیر را بپذیرند، آنها به راحتی از راه تحصیل یا کار به کشورهای همسایه یا حتی اروپا و آمریکا مهاجرت می‌کنند و نه‌تنها استرس حجاب و جریمه را نمی‌کشند بلکه منزلت و جایگاه اجتماعی بهتری در انتظار آنهاست. آنها حتی از خشونت‌های خانگی و قوانین ضد زن هم راحت می‌شوند. به عنوان نمونه در رابطه با روابط زناشویی در خارج از ایران اگر زن نسبت به آن رضایت نداشته باشد، اجباری از سوی قانون یا همسر وجود ندارد، حتی آن رابطه تجاوز محسوب می‌شود اما در ایران اینگونه نیست. قانونی در ایران وجود دارد که اگر زن با مرد رابطه زناشویی برقرار نکند، ناشزه محسوب و از تمام حق و حقوق خود محروم می‌شود. تفاوت قوانین ما با کشورهای دیگر از زمین تا آسمان است. در چنین شرایطی دلیلی برای ماندن وجود ندارند. اگر دولت وضعیت را برای زنان تسهیل نکند نه‌تنها نیروی انسانی زیادی را از دست می‌دهیم بلکه وضعیت بحرانی‌تر نیز می‌شود چراکه مهاجرت نیروی کار ماهر از ایران بسیار آسیب‌زاست.
خانم سلحشوری درباره اقتصاد حجاب نیز صحبت کنیم. به نظر شما مافیایی پشت این قضیه وجود دارد؟
زمانی که انقلاب شد، بنده چادری بودم اما مدتی پیش به دلایلی آن را کنار گذاشتم. به نظرم آراستگی و حجاب نیازمند پوشش چادر نیست ولی یک‌بار با خودم یک حساب سرانگشتی کردم دیدم با اینکه 6متر هزینه چادر می‌دهم اما چندین ‌میلیون زن مانند من از چادر استفاده می‌کنند. اگر کمی ریزبینانه به این قضیه فکر کنید، متوجه اقتصادی که پشت آن نهفته است، متوجه می‌شوید. اقتصاد کلانی صرف تبلیغ چادر می‌شود، به نظرم در کشوری که از آب شرب تا دارو مافیا دارد، طبیعتا نیروهایی هم مافیای چادر را به‌عهده دارند چراکه سالی یکبار چادر 6 متر هم هزینه کمی نیست. چادر جای خود، هزینه‌های روسری هم در نظر بگیرید. می‌دانید در ماه چقدر هزینه صرف همین حجاب می‌شود؟! اگر مافیای پشت آن نباشد تعجب‌آور است زیرا پوشش حجاب برای عده‌ای درآمد هنگفتی دارد، شاید این همه مقاومتی که برای حجاب وجود دارد از سمت افرادی است که پشت این اقتصاد خوابیدند. فیلترشکن‌ها هم مانند حجاب مافیا دارد، پس دولت پزشکیان برای اجرای شعارهای خود باید با مافیاهای کلانی دست و پنجه نرم کند.
برگردیم به دولت، آقای پزشکیان به غیر از فیلترینگ و حجاب یک وعده جنجالی دیگری هم داد بود و آن افزایش سهم زنان برای سمت‌های مدیریتی بود اما تاکنون یک استاندار زن انتخاب نشده است، چرا؟
وقتی در جامعه‌ای سطح رویکرد به زنان جنس دوم باشد، افزایش سهم مدیریتی هم در حد مطالبه‌گری باقی می‌ماند. از سوی دیگر برای استانداری شورای تامین تشکیل می‌شود و در آن نهادهای نظامی و سیاسی زیادی دخیل هستند. شاید آقای پزشکیان خواهان این امر باشند اما مقاومت‌های زیادی در این‌باره وجود دارد. همانطور که برای انتصاب زنان در سمت وزیر مقاومت زیاد است، در این خصوص هم مقاومت‌های فراوانی وجود دارد. وقتی یکی از سخت‌ترین سمت‌ها یعنی وزارت راه‌وشهرسازی به دست یک زن سپرده می‌شود، چرا نباید وزارت بهداشت یا آموزش‌وپرورش و حتی علوم و ارشاد به یک زن سپرده شود. این در حالی است که به نظرم در برخی وزارتخانه‌ها مانند بهداشت و آموزش‌وپرورش باید یک زن مدیریت آن را به دست بگیرد اما نگاه کلی بر ارتقای زنان در جایگاه‌های مدیریتی نیست، حوزه توانمندسازی زنان مشارکت زنان در سطح قدرت و اقتصاد بسیار تعیین‌کننده است. وقتی بحث شکاف جنسیتی را بررسی می‌کنیم، جایگاه ایران در جدول سه تایی آخر است بنابراین ایران از لحاظ شاخص شکاف جنسیتی در حوزه سیاست و اقتصاد آخر است. این روزها عربستان از ما جلو زده است. حتی سوریه هم پس از سقوط اسد و با تشکیل دولت جدید عرصه را برای زنان بازتر کرده است.
با توجه به این توضیحات شما قبول دارید که قوانین ما ضد زن است؟
بله قطعا، قوانین خانواده ما بسیار قدیمی و سنتی است، این در حالی است که بارها در مجلس تذکر داده‌ام که قوانین خانواده ما باید نسبت به زمان دوباره تدوین شود چراکه بحث جامعه و مردم نیست این روزها با سوءاستفاده از نام دین برخی خانواده‌ها خشونت‌های عجیب و غریبی انجام می‌دهند. متاسفانه دین دستخوش نامهربانی‌ها قرار گرفته است. در هرصورت قوانین ایران ضد زن است، هیچ تلاشی هم برای بهبود آن صورت نمی‌گیرد. حتی به نظر می‌رسد، معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری هم چندان فعال نیست. این در حالی است که انتظارات از آقای پزشکیان در حوزه زنان بسیار بیشتر بود اما عملی از ایشان ندیدیم.
در این بحث نقش ارتقای جامعه مدنی از طریق تاریخ و فرهنگ چگونه ارزیابی می‌کنید؟ چرا که دولتمردان از فضا نیامدند و طبیعتا برگرفته از جامعه هستند.
به نظرم در شرایطی که جامعه با یک تلنگر دچار هرج و مرج می‌شود، باید سواد جامعه ارتقا پیدا کند. این روزها افراد کمتر به خواندن مقاله‌های علمی یا حتی کتاب تمایل پیدا می‌کنند. سرانه کتابخوانی در ایران بسیار پایین است. بنده وقتی به آقای پزشکیان رای دادم، می‌دانستم که موارد زیادی خارج از دسترس ایشان است اما با انتخاب دکتر پزشکیان به جامعه فرصت دوباره تنفس داده شد تا جامعه در حفظ، بازیابی و ارتقای خود تلاش کند چرا که ایرانی‌ها مردمی هستند که علاقه‌ای به ایراد گرفتن از خود ندارند. همانطور که خودتان گفتید مسوولان از جامعه برخاستند و ما آنها را اینگونه تربیت کردیم. این در حالی است که جامعه باید به همدیگر احترام بگذارند و زنان را به دلایل مختلف تحقیر نکنند و وفاق را سرلوحه خود قرار دهند.