آتش ‌بس شکننده در سوریه

|سارا عمرانی پارچین | آتش‌بس سوریه پس از ماه‌ها درگیری روز جمعه آغاز شد؛ البته با نقض در برخی مناطق. این آتش‌بس موقت در نخستین روز، آرامشی نسبی را برای سوریه به ارمغان آورد. دو طرف اما در انتظار جرقه‌ای هستند تا بار دیگر این طرح را زیر پا بگذارند. بشار اسد، رییس‌جمهور سوریه این طرح را به شرطی پذیرفت که در صورت هرگونه اقدامی، ارتش به سرعت واکنش نشان دهد. مخالفان نیز با چنددستگی موجود میانشان در حالی از قبول آتش‌بس خبر داده‌اند که برخی گروه‌ها، ایجاد درگیری و شورش را گامی در جهت تشدید بحران علیه دولت اسد می‌دانند.
این نخستین‌بار نیست که سوریه برای برقراری آتش‌بس تلاش می‌کند. اخضر ابراهیمی، نماینده ویژه سازمان ملل و اتحادیه عرب در امور سوریه چندی پیش درحالی به عنوان جانشین کوفی عنان کار خود برای بازگرداندن آرامش به سوریه را آغاز کرد که زوایای طرح شش ماده‌ای عنان را به خوبی مورد بررسی قرار داده بود، طرحی که در گام نخست به دلیل بی‌دوام بودن آتش‌بس در سوریه با شکست روبه‌رو شد و در گام‌های بعدی تلاش برای به اجرا در آوردن آن به کلی ناکام ماند.
ابراهیمی که در نخستین روز کاری خود اعلام کرده بود هیچ طرحی برای پایان دادن به بحران ۱۹ ماهه سوریه ندارد، چندی پیش از طرحی سخن به میان آورد که سربازان کشورهای موافق را برای نظارت بر حقوق بشر راهی سوریه می‌کرد. وی پس از آن نیز بارها و بارها بر غیرممکن بودن ماموریت خود در سوریه تاکید کرد و حال طرح چهار روزه آتش‌بس در این کشور را به اجرا در می‌آورد؛ آتش‌بسی که از سوی کارشناسان بسیار شکننده توصیف می‌شود و در نخستین روز با درگیری‌های پراکنده نیز همراه بود. طرح شش ماده‌ای عنان که تاکنون مهم‌ترین تلاش جامعه بین‌المللی برای حل بحران سوریه محسوب می‌شود، از آن جهت در گام نخست شکست خورد که آتش‌بس در سوریه معنای چندانی ندارد. به گزارش گروه ناظران حقوق بشر سوریه، پیش از برقراری آتش‌بس عید قربان در طول ساعات شب پنجشنبه نبرد سنگین بین دو طرف در برخی از نقاط این کشور از جمله شهر حلب و برخی محله‌های دمشق ادامه داشت و ظاهرا هر دو طرف درصدد تحکیم مواضع خود قبل از توقف عملیات بودند.
اعضای اصلی شورای امنیت سازمان ملل متحد از طرح آتش‌بس ابراهیمی حمایت کرده‌اند. این نخستین‌بار طی ماه‌های اخیر است که اعضای شورا بر سر طرحی در مورد سوریه به توافق رسیده‌اند زیرا تاکنون اختلاف نظر بین روسیه و چین به عنوان حامیان بشار اسد و کشورهای غربی و اکثر اعضای دیگر شورا مانع اتخاذ موضعی مشترک در مورد نحوه برخورد جامعه بین‌المللی با تحولات خونین سوریه بوده است.
این امیدواری وجود دارد که شاید بتوان از این فرصت چند روزه برای کمک رسانی به غیرنظامیان گرفتار در مناطق درگیری استفاده کرد. در عین حال مخالفان بشار اسد که دولت را به سرکوب عمدی غیرنظامیان متهم می‌کنند، گفته‌اند که بعید است نیروهای دولتی اجازه بدهند برای ساکنان محله‌های تحت تسلط مخالفان کمکی ارسال شود.
به گزارش نیویورک‌تایمز، عید سعید قربان به عنوان یکی از بزرگ‌ترین اعیاد مسلمانان اولین روز آتش‌بس چهار روزه سوریه بود و اسد در این روز در اقدامی نادر با حضور در یکی از مساجد دمشق در مراسم نماز عید قربان شرکت کرد. در این مراسم جمعی از علمای سوریه از جمله شیخ احمد بدرالدین حسون مفتون و شماری از مقامات بلندپایه و قشرهای مختلف مردم این کشور حضور داشتند.
این در حالی است که بر اساس گزارش بی‌بی‌سی، ناظران حقوق بشر سوریه از بروز درگیری‌ها در جاده میان دمشق و حلب در ساعات اولیه روز جمعه خبر دادند. گفته می‌شود طی درگیری‌های رخ داده در حومه دمشق دست‌کم سه نفر کشته شدند.