آخرین فرصت برای خروج از لیست سیاه

گروه ویژه اقدام مالی (FATF) نشست شش روزه خود را در اسپانیا آغاز کرده است. در نشست سال گذشته ایران به مدت ۱۲ ماه از لیست سیاه تعلیق شد تا اقداماتی در جهت اصلاح فرآیندهای بانکی انجام دهد.
FATF یک سازمان بین‌دولتی است. این سازمان وظیفه دارد بررسی‌هایی درباره وضع قوانین مبارزه با پولشویی در بازارهای مختلف مالی را در سراسر جهان انجام دهد و نتیجه آن را در جلسات هر چهار ماه یک‌بار خود به اطلاع کشورهای عضو برساند تا این کشورها بتوانند ریسک سرمایه‌گذاری در بازارهای مالی هدف را بررسی و در مورد سرمایه‌گذارانی که به «کشورهای مشکوک» می‌روند، احتیاط کنند.
کارشناسان FATF بر اساس گزارش‌های رسمی کشورهای مختلف ازجمله در مورد شفافیت مالی، قوانین مالیاتی و مانند آن نظرات مشورتی خودشان را در مورد میزان ریسک سرمایه‌گذاری در آن کشورها اعلام می‌کنند که مورد استناد سرمایه‌گذاران بین‌المللی قرار می‌گیرد.
از‌ سال ٢٠٠٠ میلادی، گروه ویژه اقدام مالی در گزارش‌های سالانه‌اش، یک «لیست سیاه» از کشور‌هایی که با معیار این نهاد، پرخطرترین کشورها برای سرمایه‌گذاری هستند، قرار داده بود. این لیست سیاه همان لیستی بود که از طرف «سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه‌ای» یا OECD هم منتشر می‌شد و عنوان آن هنوز هم «کشورها و قدرت‌های نامناسب برای همکاری» است.
این لیست شامل کشورهایی است که از نظر کارشناسان این سازمان در مبارزه جهانی علیه پولشویی و تامین مالی تروریسم همکاری نمی‌کنند. در ‌سال ٢٠٠٩ برای نخستین‌بار نام ایران در کنار نام پاکستان، ازبکستان و ترکمنستان وارد لیست سیاه پیشنهادهای سرمایه‌گذاری FATF شد. در سال‌های بعدی نیز گزارش‌ها ادامه پیدا کرد و نام ایران در راس لیست سیاه به چشم می‌خورد، در حالی ‌که FATF این حق را برای خودش محفوظ می‌دانست که در بررسی‌های تازه نام بعضی کشورها را از لیست حذف و نام کشورهای دیگری را به آن اضافه کند اما ایران در کنار کره‌شمالی در جایگاهی حتی بدتر از «لیست سیاه» و در فهرست کشورهایی قرار می‌گرفت که توصیه می‌شد علیه آنها «اقدامات مقابله‌ای» انجام شود.
در فضای پسابرجام FATF به ایران یک فرصت دوباره داد. داستان از این قرار بود که ایران ملزم شد در یک بازه زمانی یک‌ساله، اقدامات بانکی خود را شفاف کرده و تکلیف تامین یا عدم تامین منابع مالی گروه‌های تروریستی را روشن کند.
حال فرصت یک‌ساله ایران برای عمل به برخی تعهدات در زمینه مبارزه با پولشویی به پایان رسیده است و گروه ویژه اقدام مالی باید به بررسی شرایط ایران در این زمینه بپردازد؛ این احتمال وجود دارد که گروه اقدام مالی در نشست فعلی خود به بررسی اقدامات ایران طی یک‌سال گذشته بپردازد و در این زمینه تصمیم‌گیری داشته باشد.
نشست سالانه گروه ویژه اقدام مالی (FATF) از روز یکشنبه آغاز شده و به مدت شش روز به میزبانی دولت اسپانیا در شهر والنسیا ادامه دارد. نشست مجمع عمومی گروه ویژه اقدام مالی با حضور ۸۰۰ نفر از اعضای شبکه جهانی FATF از ۱۹۸ کشور جهان و همچنین نمایندگانی از سازمان ملل متحد، صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی برگزار می‌شود.
نشست جاری FATF آخرین نشست تحت ریاست اسپانیاست و اعضا طی سه روز آینده طبق دستور جلسه به بررسی مسایل مربوط به مبارزه با پولشویی، مبارزه با تامین مالی تروریسم و شفافیت مالی در جهان و کشورهای موردنظر این نهاد بین‌المللی می‌پردازند.
در این نشست اقدامات ایرلند و دانمارک در زمینه مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم مورد بررسی قرار می‌گیرد. همچنین وضعیت مالی کشورهایی که طی یک‌سال گذشته دچار کسری بودجه شدید بوده‌اند بررسی خواهد شد. برزیل و آفریقای‌جنوبی جزو این کشورها هستند.
گروه ویژه اقدام مالی(FATF) که پولشویی در جهان را مورد بررسی قرار می‌دهد، سال گذشته در نشستی با حضور ۳۷ عضو خود که در کره جنوبی برگزار شد، حضور ایران در لیست سیاه را مورد تعلیق قرار داد تا پس از این مدت عملکرد ایران در زمینه مبارزه با پولشویی را مورد بررسی قرار دهد و تصمیم بعدی را اتخاذ کند.
گروه ویژه اقدام مالی ۴ تیر ۹۵ با استقبال از تعهدات ایران برای بهبود تدابیر مقابله با پولشویی برخی از محدودیت‌ها علیه ایران را به مدت یک‌سال معلق کرد.
طبق این تصمیم اعلام شد اگر ایران در ۱۲ ماه آینده موفق نشود پیشرفت لازم را انجام دهد سازمان FATF مجددا تدابیر معلق شده علیه ایران را اعمال خواهد کرد و اگر ایران در مدت یادشده به تعهداتش عمل کند، FATF اقدامات بعدی را مورد ملاحظه قرار خواهد داد. این سازمان از ایران خواست به طور کامل به رفع کاستی‌ها در مقابله با پولشویی و به‌ویژه فاینانس تروریسم بپردازد.
در نشست کره جنوبی سازمان FATF، آمریکا و ۳۶ عضو دیگر این سازمان از تعهد ایران برای رسیدگی به کاستی‌ها در مقابله با پولشویی و مبارزه با فاینانس تروریسم استقبال کردند. ایران همچنین خواستار مساعدت فنی در این زمینه است.
اعضای FATF به منظور حمایت از سیستم مالی جهانی علیه کشورهایی که در لیست سیاه این سازمان قرار دارند تدابیر محدودکننده‌ای را اعمال می‌کنند. این سازمان که سه بار در سال دیدار می‌کند، اعلام کرد بانک‌ها باید در روابط تجاری و مبادلات با شهروندان ایرانی، کنترل‌های لازم را اعمال کنند.
FATF فرآیندی را مدیریت می‌کند تا اطمینان حاصل کند کشورهای سراسر جهان استانداردهای بین‌المللی ضد‌پولشویی و ضد‌فاینانس تروریسم را رعایت می‌کنند. فرآیند یادشده دقیق، غیرسیاسی، بسیار فنی و اغلب طولانی است و بازبینی وضعیت ایران به شکل بی‌طرفانه مشابه بازبینی‌هایی که برای کشورهای دیگر انجام شده است، انجام خواهد شد.
مقامات کشور در ماه‌های اخیر از این شکایت داشته‌اند که با وجود رفع تحریم‌ها علیه نظام بانکی کشور هنوز معاملات خارجی با دشواری صورت می‌گیرد و کاهش سختگیری‌های مرتبط با اتهام پولشویی یکی از مواردی است که مقامات کشور در ماه‌های اخیر پیگیری کرده‌اند.
بانکداران اروپایی گفته‌اند از این نگران هستند که پس از معامله با بانک‌های ایرانی آمریکا اعلام کند معاملات انجام شده بخشی از جریان پولشویی بوده یا به تامین مالی تروریسم کمک کرده است. نگرانی آنها این است که به این ترتیب از طرف آمریکا جریمه شوند.
با وجود رفع تحریم‌های‌ هسته‌ای علیه تهران، آمریکا هنوز برخی افراد و سازمان‌ها را در ایران مورد تحریم قرار داده و همچنین ایران را به پشتیبانی از گروه‌های تروریستی و انجام فعالیت‌های پولشویی متهم می‌کند.