آغازی برای یک سناریو؟

بالاخره روحانی و مخالفانش به نقطه عطف رسیدند و اولین وزیر کابینه اعتدال و امید، امروز برای اجرای استیضاح به مجلس می‌رود. رسیدن به این نقطه البته دفعی و آنی نبود و طی ماه‌های گذشته و از ابتدای آغاز فعالیت اجرایی دولت و حتی پیش از آن به هنگام اخذ رای اعتماد وزرای کابینه، مخالفان حسن روحانی با ابزارهای گوناگون مانند ندادن رای اعتماد به برخی وزیران، اعطای کارت زرد به برخی وزیران و اتهام زدن به اعضای کابینه در فعالیت‌های دولت مانع‌تراشی کردند.
نمی‌توان انکار کرد که یکی از پرچالش‌ترین حوزه‌ها میان روحانی و مخالفانش، حوزه مربوط به پرونده هسته‌ای و حل‌وفصل این مشکل پیچیده است. نکته ناامیدکننده برای مخالفان روحانی حمایت صریح و قاطع رهبری از مذاکره‌کنندگان هسته‌ای و راهبردهای ایشان است. با این حمایت البته فضایی برای اصرار بر مخالفت و عملیاتی کردن مخالفت‌ها باقی نمی‌ماند، از این رو یکی از مهم‌ترین حربه‌ها از دست جبهه مخالفان روحانی گرفته شده است، به همین دلیل بعید نیست که مخالفان ناکامی خود در این حربه را در جایی دیگر تلافی کنند.
این گروه نمایندگان مجلس پیش از این بارها شانس خود را برای استیضاح وزیران روحانی آزموده‌اند. این شانس درباره نعمت‌زاده، آخوندی، جنتی، طیب‌نیا و… پاسخ مناسب نداده و در ایستگاه فعلی دامن رضا فرجی‌دانا را گرفته است. مخالفان روحانی برای رسیدن به این ایستگاه، تدارک زیادی دیده‌اند و رایزنی‌های فراوانی کرده‌اند، این رایزنی‌ها طی هفته‌های گذشته در مصاحبه‌هایی که برای استیضاح‌کنندگان علیه دولت و مشخصا وزیر علوم انجام داده‌اند، آشکار شد. در این رایزنی‌ها تلاش شد تا استیضاح تکنیکی و غیرسیاسی به نظر برسد اما رویدادهایی که در ماه‌های اخیر در وزارت علوم تحقیقات و فناوری رخ داد و طی آن از دانشجویان مظلوم ستاره‌دار استیفای حق شد و در مقابل نام رانت‌خواران که بورسیه‌های متعددی را بی‌ضابطه و ناحق آقازاده‌ها و گاهی برخی آقایان یا خانم‌ها تصرف کرده بودند افشا شد، دشمنی بسیاری را برانگیخت. می‌توان باور داشت که با این همه دشمنی جایی برای ادامه کار فرجی‌دانا باقی نمانده است.
استیضاح‌کنندگان البته در تشریح اهداف و اثبات منصفانه بودن رفتار خویش دچار زحمت شده‌اند چراکه عبارت‌ها و دلایل استفاده شده برای تشریح چرایی استیضاح کلی، غیرقابل اندازه‌گیری و نامفهوم است. تنها دلیل فنی این استیضاح عدم فعالیت وزیر برای بالا بردن سطح علمی کشور، آن هم به حد کافی است. این دلیل به طور واضح ناروایی استیضاح را نمایان می‌کند چراکه حدی برای فعالیت در جهت افزایش جایگاه علمی کشور تعیین نشده و معیاری هم برای این امر وجود ندارد، از این بابت می‌توان اطمینان داشت که نیت‌های سیاسی پررنگ‌تری در پشت این اقدام نهفته است. در این صورت جلب رضایت استیضاح‌کنندگان و حامیان ایشان بسیار دشوار خواهد بود چراکه برای برآوردن نیت‌های سیاسی باید روحانی به امتیازدهی سیاسی روی بیاورد که این اقدام- حداقل در زمان کنونی- در دستور کار روحانی و همکارانش قرار ندارد.
با این اوضاع و اگرچه دولت تاکید کرده که تمام قد از فرجی‌دانا دفاع می‌کند اما دور از ذهن نیست که این استیضاح موفق و وزیر علوم برکنار شود. اما سناریوی خطرناک‌تر آن است که موفقیت این استیضاح، اقدامات بعدی از این دست را رقم بزند؛ سلسله استیضاح‌هایی که در سال آخر فعالیت دولت اصلاحات و پس از عزل خرم، وزیر اسبق راه‌وترابری مطرح و با حکم حکومتی متوقف شد و نیز اعطای پیاپی کارت زرد به وزیران دولت روحانی قرائنی مهم بر وقوع این رفتار از سوی مجلسی‌هاست.