26 - 11 - 2022
اشتهای جهان فروکش میکند
زهرا رحیمی- با وجود آنکه نفت شش هزار سال پیش برای عایقبندی قایقها در خاورمیانه استفاده میشد، استخراج جدی آن از سال ۱۸۵۹ پس از اعتصاب در پنسیلوانیا آغاز شد. نخستین بشکههای نفت خام با قیمت ۱۸ دلار (معادل ۴۵۰ دلار امروز) معامله میشدند. پس از صید بیرویه نهنگها و کمبود چربی این حیوان که در آن دوره به عنوان سوخت روشنایی استفاده میشد، نفت خام برای تولید نفت سفید که به سوخت اصلی تولید روشنایی تبدیل شده بود، مورد استفاده قرار گرفت. دیگر مایعاتی که در روند پالایش تولید میشدند، برای ایجاد روشنایی بیثبات یا دودزا بودند اما این بنزین و دیزل ناخواسته به دلیل پیشرفتهایی که چند سال بعد در موتور احتراق داخلی صورت گرفت، خیلی هدر نشد.
از آن زمان تاکنون، بجز چند فراز و فرود در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی، تقاضای نفت با افزایش همیشگی سفرهای هوایی و زمینی و دریایی رو به افزایش بوده است. سهپنجم این نفت در تانکهای سوخت جای دارند و با توجه به میلیاردها چینی و هندی که هر روز ثروتمندتر میشوند و خواستار برخورداری از خودروهای شخصی هستند، شرکتهای بزرگ نفتی، آژانس بینالمللی انرژی و اداره اطلاعات انرژی آمریکا، همگی پیشبینی میکنند که تقاضا همچنان رو به افزایش خواهد بود. بریتیش پترولیوم به عنوان یکی از غولهای نفتی جهان پیشبینی میکند که تقاضا از روزانه ۸۹ میلیون بشکه در سال ۲۰۳۰ به ۱۰۴ میلیون بشکه در روز خواهد رسید.
اکونومیست در ادامه گزارش خود مینویسد: ما معتقدیم که این پیشبینیها اشتباه است و نفت نزدیک به اوج است. این «اوج نفت» همانی نیست که چندین سال پیش به طور گسترده مورد بحث قرار گرفت. زمانیکه نظریهپردازان مختلف که از آن زمان به شکل غریبی سکوت اختیار کردهاند، پیشبینی کردند که عرضه نفت به ثبات میرسد و بعد کاهش مییابد. ما معتقدیم که تقاضا و نه عرضه با افت روبهرو خواهد شد.
تقاضای نفت در جهان اول اوجگیری را تجربه کرده و از سال ۲۰۰۵ رو به کاهش بوده است. حتی با توجه تمام رانندگانی که در پکن و دهلی به دنبال خودروهای جدید هستند، دو انقلاب در فناوری باعث تحلیل اشتهای جهان نسبت به این ماده سیاه شد.
نخستین انقلاب اکتشافهای جدید گاز غیرمتعادف بود که اخیرا باعث افزایش ۵۰ تا ۲۰۰ ساله ذخایر جهان شده است. در آمریکا گاز مایع یا فشرده راه به سوی مخازن کامیونها و اتوبوسها یافته است. گاز همچنین میتواند جانشین نفت در کشتیها، ایستگاههای برق، نیروگاههای پتروشیمی و سیستمهای گرمایشی داخلی و صنعتی شود و در نتیجه تا سال ۲۰۲۰ جایگزین چند میلیون بشکه نفت در روز شود.
تغییر بزرگ دیگر در فناوری خودرو رخ داده است. پیشرفت سریع در موتور و طراحی خودروها، سلطه نفت را تهدید میکند. در درجه اول، کارایی موتور احتراق داخلی است. موتورهای بنزینی و دیزلی در حال باصرفهتر شدن هستند. موادی که برای تولید خودروها به کار میروند، سبکتر و محکمتر میشوند. محبوبیت روزافزون خودروهای الکتریکی و هیبریدی در کنار خودروهایی که از گاز طبیعی استفاده میکنند بر تقاضای نفت تاثیر خواهد گذاشت. تحلیلگران بانک سیتی برآورد کردهاند که اگر بهرهوری سوخت خودروها سالانه میانگین ۵/۲ درصد افزایش بیابد، برای محدود کردن تقاضای نفت کافی خواهد بود. آنها پیشبینی میکنند که طی چند سال آینده شاهد یک اوج کمتر از ۹۲ میلیون بشکه در روز خواهیم بود.
هیچ جای تعجبی نیست که شرکتهای نفتی بزرگ و آژانس بینالمللی انرژی با این پیشبینی مخالف هستند. به عقیده آنها بخش عمده جهان نوظهور راه درازی را تا زمانی که به اندازه آمریکا خودرو داشته باشند، در پیش دارند اما احمقانه است که از گذشته جهان ثروتمند، آینده شکوفای آسیا را حدس بزنیم.
نوع سیاستهای محیطی که اشتهای سوخت در اروپا و آمریکا را کاهش میدهند، از جمله اعمال استانداردهای سختگیرانهتر بهرهوری سوخت در وسایل نقلیه در اقتصادهای نوظهور نیز اتخاذ میشوند. چین اخیرا اقدامات سوختی- اقتصادی خود را ارایه کرده است.
اگر این رژیم براساس پیشبینیهای خود از وابستگیاش به واردات نفت بکاهد و سیاستهایی را برای پیش بردن سیستم حمل و نقل خود به سوی خودروهای هیبریدی اعمال کند، تقاضای نفت با فشارهای بیشتری روبهرو خواهد شد.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد