ایران‌ایر از یاتا اخراج شد

وب‌سایت اتحادیه جهانی شرکت‌های هواپیمایی همچنان هما را جزو اعضا می‌داند

محمدحسین مهرزاد- یک‌بار دیگر صنعت حمل‌ونقل هوایی دچار بحران شد‌. خروج ایران‌ایر از یاتا آن‌گونه که مدیر روابط‌عمومی این انجمن گفته است می‌تواند سرآغازی باشد برای دردسر‌های بزرگ‌تر هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران‌.
نکته تاسفبار اما آنجاست که کشور لیبی در حالی که هنوز درگیر جنگ ناتو و پیشروی مخالفان حکومت قذافی دیکتاتور است، در فهرست اعضای یاتا دو نماینده دارد‌ و این به آن معناست که دو ایرلاینLibyan Airlines و Afriqiyah Airways همچنان از خدمات یاتا بهره‌مند می‌شوند‌. نکته جالب اینجاست که حتی Gulf Air بحرینی هم عضو یاتاست اما بزرگ‌ترین ایرلاین ایرانی با علامت ورود ممنوع مواجه می‌شود‌.
اعضای یاتا شرکت‌های هواپیمایی هستند که دارای پروازهای منظم برنامه‌ای خارجی بوده و دولت آنها عضو ایکائو باشد که این اعضا پس از عضویت به دو گروه اعضای فعال (ACTIVE MEMBER) و اعضای وابسته (ASSOCIATE MEMBER) تقسیم می‌شوند که هر دو گروه در جلسات یاتا شرکت می‌کنند ولی فقط اعضای فعال حق رای دارند‌.
اعضای فعال آنها هستند که عاملیت خدمات بین‌المللی و داخلی را به عهده دارند و ایرلاین‌هایی که فقط عامل خدمات داخلی هستند در ردیف وابسته‌ها قرار می‌گیرند‌.
در ایران آن‌گونه که وب‌سایت انجمن شرکت‌های هواپیمایی ادعا می‌کند ۱۴ شرکت هواپیمایی فعال هستند که به عضویت این انجمن در آمده‌اند‌. در میان این ۱۴ شرکت تنها چهار شرکت ایران‌ایر، ماهان، کیش‌ایر و آسمان به عضویت یاتا در آمده‌اند‌.
روز گذشته خبری منتشر شد که بر مبنای آن در آخرین تصمیم‌گیری یاتا روز چهارشنبه هفته گذشته عضویت هواپیمایی جمهوری اسلامی (هما) در یاتا لغو شده است‌. در خبری که ایسنا منتشر کرد انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (یاتا) پس از اقدام اداره کنترل دارایی‌های خارجی (OFAC) وزارت خزانه‌داری آمریکا در قرار دادن نام ایران‌ایر در فهرست سیاه خود همکاری خود را با شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی متوقف کرد‌.
این فهرست شامل افراد و شرکت‌هایی متعلق یا تحت کنترل کشورهایی است که تحت تحریم‌های آمریکا قرار دارند‌.
به گفته آنتونی کانسیل، مدیر روابط‌عمومی یاتا، توقف همکاری با ایران‌ایر از پنجم اکتبر (سیزدهم مهرماه) آغاز شده است‌.
این اقدام به این معنی است که ایران‌ایر همانند شرکت‌های هواپیمایی دیگر نمی‌تواند از خدمات تسویه‌حساب استفاده کند‌.
با این حال وب‌سایت رسمی یاتا در فهرست اعضا هنوز نام ایران‌ایر را حذف نکرده است و این شرکت با کد فرودگاهی ۰۹۶ بین شرکت هواپیمایی اینترایر از آفریقای‌جنوبی و هواپیمایی آسمان قرار داده است‌.
یاتا چیست
یاتا اتحادیه جهانی شرکت‌های هواپیمایی است‌. این اتحادیه حدود ۶۶ سال پیش توسط چند شرکت هواپیمایی تاسیس شد و در حال حاضر ۲۳۰ عضو دارد که حدود ۹۳ درصد از ترافیک بین‌المللی را شامل می‌شود‌.
IATA؛ سر واژه عبارات انگلیسی i(International Air Transport Association)i
سازمانی است بین‌المللی، متشکل از بسیاری از شرکت‌های هواپیمایی که پس از جنگ جهانی دوم و در آوریل ۱۹۴۵ در شهر ‌هاوانا بنیان نهاده شد تا به حل مسایلی که در اثر گسترش سریع حمل‌ونقل هوایی به وجود آمده بود، بپردازد‌. این انجمن جایگزین اتحادیه ترافیک هوایی بود که بعد از جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۹ در شهر لاهه جهت حمل‌ونقل هوایی منظم بنیان‌گذاری شد‌.
یاتا به منزله پارلمان و شخصیت جمعی شرکت‌های هوایی و نماینده آنها در سازمان‌های بین‌المللی است‌. یاتا انجمنی است غیردولتی، بین‌المللی، غیرانحصاری و غیرسیاسی با هدفی معلوم و امکان عضویت دلخواه در آن‌. یاتا در اموری نظیر: استاندارد کردن قیمت‌ها، بلیت‌ها، بارنامه‌ها و‌.‌.‌. فعالیت دارد‌.
انجمن آمریکایی حمل‌ونقل هوایی (اتا i(American Air Transport Association ـ AATA و انجمن اروپایی حمل ونقل هوایی ایتا European AirTransport Association ـ EATA زیرمجموعه‌های قاره‌ای یاتا هستند و مقر آنها نیز در مقر یاتا در شهر مونترال است‌.
اهداف سه گانه
سه هدف عمده در این سازمان بین‌المللی به چشم می‌خورد:
۱- توسعه و ترغیب حمل‌ونقل هوایی ایمن، مرتب و اقتصادی به نفع مردم دنیا، تشویق بازرگانی هوایی و مطالعه مسایل مربوط به آن‌.
۲- ایجاد وسیله و امکان همکاری میان شرکت‌های هوایی که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم دست‌اندرکار حمل‌ونقل هوایی بین‌المللی هستند‌.
۳- همکاری با سازمان هواپیمایی کشوری بین‌المللی (ایکائو) و دیگر سازمان‌های بین‌المللی‌.
آن‌طور که در وب‌سایت این انجمن آمده مهم‌ترین اولویت آن دستیابی به سطح بالاتری از امنیت و اطمینان در پروازهاست‌. یکی از راه‌های دستیابی به این اطمینان و امنیت اجرای توافق به اشتراک‌گذاری داده‌ها با ICAO، ایالات متحده و اتحادیه اروپا و ارایه یک گزارش ایمنی مشترک است‌.
راهکار دیگر یاتا برای رسیدن به اولویت اصلی طراحی نمونه اولیه محل بازرسی وسایل نقلیه در آینده است‌. سومین راه‌حل این سازمان اجرای حمل‌ونقل امن در داخل دو کشور جدید است که می‌خواهند با یکدیگر مراودات حمل‌ونقلی
داشته باشند‌.
تقسیم کار با کمیته‌ها
یاتا برای انجام فعالیت‌های خود بین کمیته‌های مختلف تقسیم کار کرده است که این کمیته‌ها عبارتند از کمیته مالی که انجام امور مربوط به حسابداری و تصفیه حساب بین شرکت‌های هوایی در رابطه با تجارت فی‌مابین آنها را عهده‌دار است‌. همچنین مسایل شرکت‌های هوایی در رابطه با ارز و مبادله آن، مالیات و مطالبات، بیمه و آمار به این کمیته مربوط می‌شود‌.
کمیته فنی همکاری شرکت‌های هوایی در زمینه‌های عملیاتی و فنی از طریق کمیته فنی یاتا امکان‌پذیر می‌شود‌. فعالیت فنی یاتا مبتنی بر تبادل اطلاعات و تجارب بین شرکت‌های هوایی است‌.
کمیته حقوقی با موارد و مسایل حقوقی که به نحوی به حمل‌ونقل بین‌المللی ارتباط پیدا می‌کند سر و کار دارد‌. همچنین تدوین نظریات شرکت‌های هوایی در رابطه با مسایلی نظیر مسوولیت و تعهدات شرکت‌های هوایی در قبال یکدیگر و مسافران بخشی از وظایف این
کمیته است‌.
کمیته ترافیک در برگیرنده تمامی فعالیت‌های بازرگانی شرکت‌های هوایی است‌. یاتا به عنوان یک انجمن خصوصا مایل به تسهیل امور بین شرکت‌های هوایی از جمله استاندارد کردن فرم‌ها، رویه‌ها و توافق‌های مربوط به
هندلینگ می‌باشد‌.
از طرف دیگر یاتا به منزله آژانسی نیمه دولتی است که بسیاری از دولت‌ها مسوولیت مذاکره قراردادهای بین‌المللی مربوط به نرخ و قیمت‌ها را به آن محول کرده‌اند تا نهایتا پس از تصویب دولت‌ها به مرحله اجرا درآید‌.
کمیته پزشکی متشکل از مشاورین و متخصصین در امر پزشکی ایرلاین می‌باشد‌. کار این کمیته بررسی عوامل روان‌تنی می‌باشد که ممکن است سلامت و ایمنی کارکنان پرواز و مسافران را تحت‌تاثیر قرار دهد، این کمیته کانالی ارتباطی برای همکاری ایرلاین با سازمان بهداشت جهانی است‌.