تهدید صادرات فولاد از ناحیه ارز چندنرخی و پیمان‌سپاری ارزی

یک عضو هیات نمایندگان اتاق تهران ارز چندنرخی، پیمان‌سپاری ارزی، چالش نقل‌وانتقال مالی، کم‌توجهی سفارتخانه‌ها کشور به مسائل صادرکنندگان در مقاصد هدف صادراتی و محدودیت‌های داخلی از جمله ناترازی در بخش انرژی را به عنوان تهدیدهای اصلی صادرات به ویژه در بخش‌های مزیت‌دار مانند فولاد برشمرد و گفت این چالش‌ها انگیزه صادرکنندگان باسابقه و شناسنامه‌دار را برای تداوم این مسیر کمرنگ کرده است.
مهرداد صابری عضو هیات نمایندگان اتاق تهران، چندنرخی بودن ارز را مهم‌ترین چالش اقتصاد کشور عنوان کرد که مشکلاتی اساسی در فضای کسب‌وکار ایجاد کرده و شرایط برای کار و فعالیت اقتصادی شفاف و قانونمند بستر مستعدی برای بهره‌برداری رانت‌جویان فراهم کرده است.
او که از جمله صادرکنندگان برتر استان تهران نیز شناخته می‌شود، گفت: مواد اولیه بیشتر صنایع فولادی باید از طریق بورس کالا خریداری شود که نرخ موثر ارز این نهاده‌ها، از نرخ دلار بازار آزاد هم فراتر می‌رود و گاه تا ۵۷ هزار تومان نیز ‌می‌رسد. این مواد اولیه تبدیل به محصول و صادر می‌شود و دولت نیز صادرکنندگان را مجبور می‌کند ارز حاصل از صادرات را در سامانه نیما و با قیمت‌های پایین در حدود ۴۰ هزار تومان واگذار کنند. این مهم‌ترین عاملی است که سبب شده صادرکنندگان واقعی به حاشیه رانده و افرادی وارد این میدان شوند که از این فضا و از ارز چندنرخی سوءاستفاده می‌کنند.
صابری با تاکید بر اینکه، وضعیت ارز و پیمان‌سپاری ارزی از انگیزه صادرکنندگان واقعی کاسته است، به چالش بعدی حوزه صادرات اشاره کرد. این عضو هیات نمایندگان اتاق تهران گفت: مساله بعدی، نقل و انتقال مالی است؛ به طوری که صادرکننده برای دریافت ارز حاصل از فروش محصولات خود یا باید از شرکت‌های تراستی استفاده کند که آن هم ریسک‌های خود را دارد یا اینکه کسی که کالا را خریداری کرده باید از طریق مکانیسمی مابه‌ازای آن را به صورت دستی بدهد که آن هم بدون تبعات نخواهد بود.
صابری افزود: خریدار خارجی اگر بتواند فروشنده‌ای را از کشور دیگر پیدا کند که امکان مراوده با او از طریق نظام بانکی فراهم باشد، قاعدتا آن تامین‌کننده خارجی را جایگزین تامین‌کننده ایرانی خواهد کرد. بنابراین مساله نقل‌وانتقال مالی نه‌تنها صادرکنندگان فولاد که صادرکنندگان در بخش‌های دیگر را نیز با مشکل مواجه کرده است.
تولید انبوه بخشنامه‌ها
مساله دیگری که صابری به آن پرداخت، تولید انبوه مقررات و بخشنامه است. این عضو هیات نمایندگان اتاق تهران گفت: مقررات هر روز تغییر می‌کنند و جالب اینکه نه‌تنها فعالان اقتصادی از همه این بخشنامه‌ها باخبر نمی‌شوند که کارکنان دستگاه‌های دولتی نیز معمولا از تغییرات جدید اطلاع ندارند. چنانکه در بسیاری از موارد، فعالان اقتصادی نقش پیام‌رسان به این دستگاه و آن دستگاه را ایفا می‌کنند و البته به‌روزرسانی اطلاعات کارکنان دستگاه‌های اجرایی در مورد قوانین و مقررات جدید را هم بر عهده دارند.
عضو هیات نمایندگان اتاق تهران در بخش دیگری از سخنانش با انتقاد از عملکرد سفارتخانه‌ها و وابسته‌های بازرگانی در کشورهای هدف گفت: ما به عنوان صادرکننده ایرانی، اگر در کشور مقصد با مشکلی مواجه شویم، متاسفانه سفارتخانه‌ها و وابستگان بازرگانی به هیچ‌وجه نمی‌توانند به ما کمک کنند و به تعبیری با یک سیستم راکد، بی‌رمق و بی‌انگیزه مواجه هستیم که گویی دچار ترک فعل شده‌اند.
او با بیان اینکه قوانین دست‌وپاگیر داخلی و همچنین ناترازی در تامین انرژی از جمله گاز و برق، تولید را به شدت مختل کرده است، ادامه داد: مشتریان خارجی متوجه شده‌اند که به دلیل مسائل و محدودیت‌های داخلی ممکن است صادرات ایران در مقاطعی قطع و وصل شود. در حالی که صادرکنندگان برای جذب مشتریان خود متحمل صرف وقت و هزینه شده‌ و به دلیل وجود این محدودیت‌ها نمی‌توانند برای معامله مستمر با خریداران برنامه‌ریزی کنند. در نتیجه خریداران خارجی نیز تامین‌کنندگان دیگر را جایگزین می‌کنند.
این عضو هیات نمایندگان اتاق تهران افزود: کشورهای حاشیه خلیج‌فارس مانند امارات، عمان و عربستان به شدت به سرمایه‌گذاری مشترک با کشورهایی نظیر برزیل و چین و پرو در صنعت فولاد روی آورده‌اند. با این دست فرمان که ‌می‌رویم آنها به سرعت جایگزین ما و حتی شرکت‌های بزرگ فولادی نظیر فولاد مبارکه در بازارها خواهند شد. این هم جزو تهدیدهایی است که نه‌تنها سبب شده بازارهای صادراتی را از دست بدهیم که شرکت بزرگ در ایران نیز برای فرار از این محدودیت‌ها راغب شده‌اند، طرح‌های تولیدی خود را در این کشورها پیاده‌سازی کنند.
صابری در ادامه گفت: مهم‌ترین مساله‌ای که تمام اقتصاد کشور را به شدت گرفتار کرده، همین چندنرخی بودن ارز است که فضا را برای کار شفاف بسته و زمینه را برای رانت‌جویان گشوده است.