توقف جایگزینی گازوئیل به جای گاز

هستی عبادی- در حالی دولت برای تامین گاز نیروگاه‌ها با ناترازی روبه‌روست که خبر می‌رسد دیگر فرآورده‌های جایگزین گاز مثل گازوئیل و مازوت هم با این روند مصرف دچار ناترازی شده است. هرچند درباره مازوت‌سوزی اما و اگرهای بسیاری وجود دارد ولی برای گازوئیل موضوع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، به خصوص که در صورت ادامه روند ناترازی گازوئیل تامین سوخت کامیون‌ها را با مشکل مواجه خواهد کرد و دولت ناچار به واردات گازوئیل خواهد شد.
آخرین گزارش قابل اتکا درباره میزان تولید و مصرف گازوئیل در کشور مربوط به بهمن ماه سال گذشته است که جلیل سالاری، مدیرعامل پیشین شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرد و برمبنای آن میزان تولید گازوئیل ۱۱۲‌میلیون لیتر گازوئیل و مصرف هم 65‌میلیون لیتر بوده است. فاصله تولید و مصرف که تقریبا دوبرابر بوده و این مابه‌التفاوت در سال‌های قبل صادر می‌شد، حالا به مرحله‌ای رسیده که صحبت از ناترازی 5‌میلیون لیتر گازوئیل در روز است.
زیان ناشی از ناترازی گاز حالا نه فقط صنایع را تهدید می‌کند بلکه عدم‌النفع ناشی از صادرات گازوئیل را هم به کشور تحمیل می‌کند. گازوئیلی که هر لیتر آن در بازارهای صادراتی می‌توانست با حدود 65 تا 70سنت به فروش برسد و برای کشور درآمد صادراتی ایجاد کند، حالا باید روزانه 5‌میلیون تن هم وارد شود تا ناترازی گازوئیل به مصرف داخلی و کامیون‌ها نرسد.
علاوه بر این کمبود گازوئیل صنایع را هم تهدید می‌کند. آنطور که محمود نجفی‌عرب، رییس اتاق بازرگانی تهران گفته قطعی برق کارخانه‌ها و صنایع در حالی رخ داده که به آنها گازوئیل هم اختصاص پیدا نمی‌کند. این امر هم باعث کاهش تولید و هم آسیب دیدن تجهیزات و مواد اولیه شده است. از سویی، بنا بر اظهار مدیر اجرایی انجمن فولاد، کمبود برق و گاز سبب شده فولاد از رشد تولید سالانه ۳۸‌میلیون تن در سال باز بماند.
هاشم اورعی، کارشناس انرژی می‌گوید: «در مورد گازوئیل دو مشکل داریم؛ اول اینکه حمل‌ونقل گازوئیل سخت است. رساندن گازوئیل به پمپ‌ها هم بسیار دشوار است. دومین مشکل این است که اصلا گازوئیل کافی نداریم. حتی صحبت است که روزانه ۵‌میلیون لیتر گازوئیل کم داریم و در حال مصرف ذخایر استراتژیک هستیم.»
نشتی بحران برق و گاز به گازوئیل
بهمن صالحی، کارشناس انرژی درباره ناترازی گازوئیل به «جهان‌صنعت» با بیان اینکه به طور طبیعی بحث سوزاندن گازوئیل بهتر از سوزاندن سوخت سنگین است، گفت: به این دلیل سولفور سوخت‌های سنگین بسیار بالاست ولی گازوئیل در دسته سوخت‌های با سولفور کمتر قرار می‌گیرد منتها ما از نظر مصرف سوخت گازوئیل به خصوص در زمینه حمل‌ونقل عقب هستیم و به ناترازی مبتلا خواهیم شد. عدم استفاده از سوخت سنگین و جایگزین کردن آن با گازوئیل خوبی‌هایی هم دارد. به‌طور مثال این کار می‌تواند برای تنش برق مسکن خوبی باشد ولی باز هم تعداد نیروگاه‌هایی که قادر به استفاده از گازوئیل هستند به اندازه‌ای نیست که بتواند پاسخگو کامل این تنش باشد ولی می‌تواند برخی تنش‌ها را جبران کند.
او با بیان اینکه امیدواریم مسولان امسال بتوانند برای این مشکل چاره‌اندیشی کنند، افزود: متاسفانه شواهد نشان می‌دهد که حل این مشکل ظرف یک‌سال امکان‌پذیر نیست.
این کارشناس انرژی با اشاره به برنامه‌های توسعه‌ای کشور برای جبران ناترازی بیان کرد: در چارچوب برنامه‌های توسعه‌ای نیروگاه‌ها، دو برنامه توسعه‌ای کشور یعنی افزایش تولید برق و گاز انجام نشده است و جبران این عقب‌ماندگی نمی‌تواند به سرعت اتفاق بیفتد بنابراین ما خواه‌نا‌خواه جزو واردکننده‌های انرژی اعم از گاز خواهیم بود.
صالحی با تاکید بر اینکه ناترازی گازوئیل بر حمل‌ونقل تاثیر خواهد گذاشت، یادآور شد: خودروهای ما مثل کشورهای اروپایی دیزلی نیستند که به دلیل مسائل زیست‌محیطی از گازوئیل با استاندارد بالا استفاده کنیم، گازوئیل مصرفی ما عمدتا صرف حمل‌ونقل بخش خدمات عمومی یا صنعت و تجارت می‌شود و ناترازی آن به طورطبیعی تاثیر جدی بر این زمینه‌ها می‌گذارد.
این کارشناس انرژی گفت: خوشبختانه رییس‌جمهور فعلی ما فردی است که توجه ویژه‌ای به نظر کارشناسی دارد. کارشناسان راهکار را به طور دقیق و با اعداد و ارقام مشخص در قالب برنامه‌های توسعه‌ای کشور ارائه داده‌اند و اگر به همان راهکارها توجه می‌شد امروز به چنین وضعی مبتلا نمی‌شدیم. امروز اگر بخواهیم جبران کنیم باید به سرعت در ساخت نیروگاه و تولید گاز اقدامات ساختاری انجام شود تا ناترازی به خصوص در بخش گاز برطرف شود چراکه بحران فعلی گازوئیل ناشی از بحران برق و گاز است که درحال نشت به حوزه گازوئیل است.
ناترازی ناشی از ارزانی
حسن مرادی، نماینده پیشین مجلس و کارشناس انرژی نیز در همین رابطه ضمن تاکید بر ارزان بودن گازوئیل به «جهان‌صنعت» گفت: در بیشتر نقاط دنیا قیمت گازوئیل، نفت گاز و بنزین با هم برابر است. بعضی جاها حتی ممکن است گازوئیل قیمت بالاتری نسبت به بنزین داشته باشد. متاسفانه در ایران براساس یک سیاست غلطی گازوئیل و نفت سفید ارزان بوده و نتوانسته قیمت خود را پیدا کند.
وی با یادآوری مصوبه افزایش قیمت گازوئیل در مجلس هفتم بیان کرد: قیمت پیشنهادی متاسفانه با یک رای اختلاف، رد شد. آن یک رای هم رای من بود که یکی از نمایندگان مجلس دکمه من را به خلاف و به طور غیرقانونی زده بود که با همان یک رای قیمت گازوئیل پایین ماند و این فاجعه را به بار آورد.
مرادی گفت: ما یکی از ناوگان‌های قدیمی را داریم که احتمالا رتبه بعد از ما، افغانستان یا پاکستان است. بارها و بارها کارشناسان تاکید کرده‌اند که اگر ما کل ناوگان را بدهیم و ناوگان جدید بخریم، دولت می‌تواند از محل صرف‌جویی آن سود بیشتری ببرد اما متاسفانه اقدامی در این رابطه صورت نمی‌گیرد.
او با بیان اینکه بانک‌ها می‌توانند در این رابطه کمک بزرگی باشند، گفت: بانک‌ها به دنبال کمک به جامعه نیستند و فقط به فکر منفعت خودشان هستند. حال آنکه اگر بانک‌ها تسهیلات مناسبی برای ناوگان کشنده قرار دهند، می‌توانستیم کشنده‌های خوبی را از اروپا وارد کنیم. این اتفاق نیفتاد و این فاجعه همچنان ادامه دارد.
این کارشناس انرژی با اشاره به معضل قاچاق گازوئیل هم گفت: متاسفانه قاچاق گازوئیل در سال‌های اخیر شدت گرفته است. حتی شاید قوانینی که برای گازوئیل اعمال می‌شود، از قوانین مرتبط با بنزین آسان‌تر و ساده‌تر است بنابراین به راحتی قاچاق می‌شود. یکی از مصادیق گسترده قاچاق لنج‌ها هستند. این لنج‌ها بار ندارند و فقط برای قاچاق گازوئیل به کشورهای دیگر سفر می‌کنند البته تونل‌های زیرزمینی که در این رابطه احداث شده و کشف هم شده است به این موضوع دامن می‌زند.
مرادی با بیان اینکه برای پرداختن به سلامت مردم باید از سوزاندن مازوت جلوگیری کنیم، تاکید کرد: ممنوعیت استفاده از سوخت مازوت هم بر ناترازی گازوئیل افزوده است که به نظر من دولت باید به جد برای این مشکل راهکاری پیدا کند.
به گفته وی، اگر گازوئیل به قیمت واقعی عرضه می‌شد، مصرف آن به این اندازه نمی‌رسید و قاچاقی به این گستردگی نداشت.