تولید در تنگنای تامین مواد اولیه

دوازدهمین دوره شامخ کل اقتصاد منتهی به شهریور ۱۳۹۹ از سوی مرکز پژوهش‌های اقتصادی اتاق ایران، با بهبود ۴۳/۰ واحدی نسبت به ماه قبل ۸۶/۴۶ واحد اعلام شد. در این ماه، شاخص موجودی مواد اولیه و لوازم خریداری شده برای تولید باز هم افت کرده و از۲۴/۴۰ واحد به ۶۴/۳۵ واحد رسیده است.
مرکز پژوهش‌های اقتصادی اتاق ایران، شاخص شامخ کل اقتصاد در شهریور ۱۳۹۹ را ۸۶/۴۶ واحد اعلام کرد که نسبت به ماه قبل ۴۳/۰ واحد معادل ۹۳/۰ درصد بهبود نشان می‌دهد؛ اما بررسی زیرشاخص‌های شامخ حاکی از این است که حتی باوجوداین بهبود اندک، مشکلات قبلی تولید به‌خصوص در مورد موجودی مواد اولیه و لوازم خریداری شده بدتر شده است.
به گزارش پایگاه خبری اتاق ایران، شاخص مدیران خرید (PMI) موسوم به شامخ از مهر ۱۳۹۷ توسط مرکز پژوهش‌های اقتصادی اتاق ایران محاسبه و منتشر می‌شود. در شهریور امسال، دوازدهمین دوره شامخ کل اقتصاد و بیست و چهارمین دوره شامخ بخش صنعت از سوی این مرکز منتشر شده که نشان می‌دهد به‌جز بخش صنعت، وضعیت مابقی بخش‌های اقتصادی تفاوت چندانی نکرده است. در گزارش شامخ شهریور ۱۳۹۹، رقم شامخ کل اقتصاد ۸۶/۴۶ واحد اعلام شده که نسبت به ماه قبل ۴۳/۰ واحد معادل ۹۲/۰ درصد بهبود یافته، اما شامخ بخش صنعت نسبت به ماه قبل اختلاف بیشتری داشته و ۴۷/۶ واحد معادل ۴/۱۳ درصد افزایش یافته است.
شاخص مدیران خرید کل اقتصاد
طبق نظرسنجی انجام شده از بنگاه‌های اقتصادی کشور، شاخص مدیران خرید برای کل اقتصاد ایران در شهریورماه ۸۶/۴۶ محاسبه شده است که نسبت به مردادماه (۴۳/۴۶) تغییر چندانی نداشته است.
بنگاه‌های اقتصادی که در طرح شامخ شرکت کرده‌اند، در شهریورماه هر پنج زیرشاخص میزان فعالیت‌های کسب‌وکار (۹۸/۴۸)، میزان سفارشات جدید مشتریان (۹۳/۴۶)، سرعت انجام و تحویل سفارش (۵۰/۴۸)، موجودی مواد اولیه یا لوازم خریداری‌شده (۶۴/۳۵) و میزان استخدام و به‌کارگیری نیروی انسانی (۴۶/۴۸)را کمتر از ۵۰ ارزیابی کرده‌اند.
میزان فعالیت‌های کسب‌وکار (۹۸/۴۸) در تابستان روند ثابت و رکودی داشته است. این شاخص نسبت به مردادماه (۵۸/۴۷) اندکی افزایش داشته است، اما همچنان رکود فعالیت‌های کسب‌وکار در کل اقتصاد را نشان می‌دهد که به دلیل کاهش موجودی مواد اولیه یا لوازم خریداری‌شده نسبت به مردادماه (۲۴/۴۰) است.
میزان سفارشات جدید مشتریان در شهریورماه۹۳/۴۶محاسبه شده است. همچنین میزان فروش کالاها یا خدمات در شهریورماه (۲۰/۴۶)نسبت به مردادماه (۴۵/۴۳) افزایش داشته که مولد افزایش میزان سفارشات است.سرعت انجام و تحویل سفارش در شهریورماه عدد ۵۰/۴۸ محاسبه شده که نسبت به مردادماه (۲۸/۵۳) کاهش داشته است که دلیل آن، کاهش موجودی مواد اولیه در شهریورماه (۶۴/۳۵) بوده است. این کاهش در بخش‌های مختلف اقتصاد قابل مشاهده است.قیمت محصولات تولید شده یا خدمات ارائه شده (۳۳/۷۲) همچنان افزایش قیمت فروش را بیشتر از ماه قبل نشان می‌دهد. این در حالی است که شاخص قیمت خرید مواد اولیه یا لوازم خریداری شده (۷۵/۸۸) همچنان مقدار زیادی دارد.شاخص انتظارات در ارتباط با میزان فعالیت اقتصادی برای مهرماه (۵۱/۴۴) نسبت به شهریور (۵۵/۵۱) کاهش داشته که به دلیل کاهش موجودی محصول نهایی در انبار یا کارهای معوق در شهریورماه (۵۶/۴۱) دور از انتظار نیست.
شاخص مدیران خرید در بخش صنعت
بر اساس داده‌های به‌دست‌آمده، شاخص مدیران خرید صنعت در شهریورماه، ۵۳/۵۴ محاسبه شده که نسبت به ماه قبل (۰۶/۴۸) بالغ‌بر ۴۷/۶ واحد معادل ۴/۱۳ درصد افزایش یافته است.ازجمله زیرشاخص‌های موثر در افزایش شامخ بخش صنعت می‌توان به افزایش مقدار تولید محصولات (۱۷/۵۶) ، میزان سفارشات جدید مشتریان ۴۸/۵۷)، سرعت انجام و تحویل سفارش (۷۲/۵۶) و میزان استخدام (۱۷/۵۳) نسبت به مردادماه، اشاره کرد.
همچنین مقدار تولید در شهریورماه (۱۷/۵۶) نسبت به مردادماه (۲۳/۴۶) افزایش داشته‌، که باعث افزایش میزان فروش محصولات به مشتریان (۳۸/۵۵) شده است.
نکته قابل‌توجه اینکه، زیرشاخص موجودی مواد اولیه خریداری شده که از مهرماه سال ۱۳۹۷، همواره مقدار کمتر از ۵۰ را به خود اختصاص داده، در شهریور امسال به ۰۱/۴۱ رسیده و نسبت به مردادماه کاهش داشته است.
قیمت خرید مواد اولیه (۰۸/۹۳) در شهریور، همچنان افزایش بی‌رویه در قیمت مواد اولیه را نشان می‌دهد، به دلیل کمبود و عدم تامین ارز مورد نیاز بنگاه‌ها از سوی بانک مرکزی و همچنین مشکلات ناشی از ناهماهنگی بورس کالا با صنایع بالادستی نظیر پتروشیمی‌ها در نظارت و تخصیص درست مواد اولیه، در برخی از صنایع، تولیدکنندگان واقعی مجبورند مواد اولیه مورد نیاز خود را به‌سختی و در قیمت‌های بسیار بالا تامین کنند.قیمت محصولات تولیدشده در شهریورماه عدد۸۰/۷۰ محاسبه شده که نسبت به مردادماه (۰۱/۶۶) افزایش داشته است.انتظارات تولید برای مهرماه (۲۸/۵۲) نسبت به شهریورماه (۶۲/۵۸) کمتر اما مثبت، پیش‌بینی شده که نشان‌دهنده وضعیت رونق نسبی خواهد بود.
شامخ اقتصاد جهانی
بازگشت بخش صنعت در اقتصاد جهانی در ماه سپتامبر هم ادامه یافته است. تولید و سفارشات جدید برای سومین ماه پیاپی افزایش یافته‌اند در حالی‌که سفارش برای صادرات جدید برای اولین بار طی دو سال اخیر افزایش داشته ‌است. گزارش JPMorgan از PMI ترکیبی در کل دنیا طی ۲۵ ماه گذشته به بیشترین مقدار خود افزایش یافته و در سپتامبر ۳/۵۲ شده است در حالی‌که این رقم در ماه آگوست ۸/۵۱بوده است. شاخص‌های اصلی PMI در سه ماه اخیر سیگنال افزایشی را نشان داده‌اند و طی آخرین نظرسنجی در بین ۲۹ کشور که داده‌های PMI آنها در دسترس بوده ۲۱ کشور افزایش را به ثبت رسانده‌اند.
بر اساس گزارش ماه سپتامبر موسسه IHS از نتایج PMI بخش صنعت در منطقه یورو، سیگنال افزایش در رشد صنایع در ماه سپتامبر وجود دارد و شاخص برای این ماه ۷/۵۳ به‌دست‌آمده که نسبت به ماه قبل (۷/۵۱) افزایش داشته است. علاوه بر این، ماه سپتامبر بیشترین رشد طی دو سال اخیر و بهبود در شرایط عملکرد را به ثبت رسانده است. سفارشات جدید و تولید با حمایت و تقویت صادرات به‌شدت افزایش داشته‌اند و رشد منطقه ناشی از بازگشت و تقویت بخش صنعت در آلمان است.