دو مقام عالی رتبه ارتش مصر بازنشسته شدند

|سارا عمرانی پارچین| در نخستین نمایش قدرت، فرمان نظامی محدود کردن اختیارات رییس‌جمهور در چارچوب قانون اساسی را لغو و رییس شورای‌عالی نظامی را بازنشسته کرد. چند نفر دیگر از ژنرال‌ها هم مشمول این توفیق اجباری شدند. محمد مرسی، رییس‌جمهور منتخب مصر طی اقدامی ناگهانی با بازنشسته اعلام کردن چند نفر از اعضای بلند پایه ارتش، یک‌شبه از رییسی پوشالی که تسلط چندانی بر امور امنیتی و قانون اساسی نداشت به حاکمی تبدیل شد که حال قدرت مطلق مصر محسوب می‌شود.
وی علاوه بر اعلام دستور بازنشستگی ناگهانی محمد حسین طنطاوی، وزیر دفاع و سامی عنان، رییس ستاد ارتش و فرمانده نیروی هوایی، فرمان نظامی که باعث محدودیت قدرت رییس‌جمهور در چارچوب قانون اساسی می‌شد را لغو و متمم قانون اساسی این کشور را اصلاح کرد. وی همچنین محمود مکی، نایب رییس دادگاه مصر را به عنوان معاون رییس‌جمهور و عبدالفتاح السیسی را به عنوان وزیر دفاع و فرمانده نیروهای مسلح منصوب کرده و فرماندهان نیروی دریایی و دفاع هوایی را برکنار کرد. این اقدامات جدید و تغییرات در قانون اساسی به مرسی اجازه روند قانون‌گذاری کشور و تصمیمات نظامی را به دست بگیرد و در نوشتن اصل قانون اساسی حرف آخر را بزند. مرسی قانون اساسی موقت مصر را به شیوه‌ای اصلاح کرده که امکان برعهده گرفتن نقش در زمینه سیاست‌گذاری‌های عمومی، بودجه و قانون‌گذاری از سوی ارتش محدود می‌شود. همچنین نقش ارتش در تنظیم قانون اساسی دایمی بر این اساس کمرنگ خواهد شد.
این اقدام مرسی استقلال دستگاه قضا را حفظ می‌کند و هم آرامش و هم نگرانی را به دنبال خواهد داشت؛ نگرانی از میزان قدرتی که حال در دستان مرسی است و آرامش از اینکه آخرین بازمانده‌های رژیم مبارک پس از گذشته ۱۸ ماه از زمان خلع وی از چرخه قدرت کنار رفته‌اند. براساس گزارش الجزیره، مرسی در سخنرانی که یکشنبه شب صورت گرفته از تصمیمات خود دفاع کرده و آنها را در راستای منافع ملت دانست. وی که از اعضای اخوان‌المسلمین مصر است، طی همایشی در دانشگاه الازهر قاهره گفت که اقدامش علیه افراد یا برای تحقیر و تضعیف نهادی خاص نبوده است. محمد مرسی افزود: «هدف من از این دستور فقط منفعت کشور و مردم مصر بود.»
خودش که از اقدامش حمایت می‌کند. محمد البرادعی، از موسسان حزب الدستور مصر و مدیرکل سابق انرژی اتمی نیز در پی دیدار با شماری از شخصیت‌های مصر در پشت درهای بسته از اقدام اخیر استقبال کرد. وی در پیامی در خصوص این مساله در پایگاه اجتماعی توییتر اعلام کرد: پایان دادن به نقش شورای نظامی در مصر در حقیقت گامی در مسیر درست بود. اینکه مرسی بخواهد میان قوه مقننه و مجریه جمع‌بندی داشته باشد، چیزی است که با ماهیت و مفهوم دموکراسی تضاد دارد، مگر اینکه در جایی استثنا وجود داشته باشد یا این مساله به طور موقت صورت بگیرد.
در جریان اتفاقات یک هفته اخیر در صحرای سینا محمد طنطاوی به نماد بی‌کفایتی در بدنه نظامی مصر یا همان شورای‌عالی نیروهای مسلح که تا پیش از به قدرت رسیدن مرسی، حکومت را در دست داشت، تبدیل شد. از همین رو کاملا مشخص بود که وی روزهای پایانی خدمت خود را طی می‌کند اما اقدام مرسی با سرعت یک کودتا اجرایی شد.
مردم مصر چندان ناراضی به نظر نمی‌رسند. پس از پشت سر گذاشتن سه‌دهه دیکتاتوری، یک سال در حال اعتراض و تظاهرات بودند تا توانستند حسنی مبارک را سرنگون کنند. راه پر فراز و نشینی را هم برای برگزاری انتخابات، برپایی پارلمان و در آینده‌ای نزدیک برخورداری از قانون اساسی جدید طی کردند. حال کوتاه شدن دست چند نفر از ژنرال‌هایی که در خدمت رژیم مبارک بودند، از ارکان حکومت برایشان شیرین است. آنچنان که در میدان التحریر قاهره و دیگر بخش‌های شهر اسکندریه دومین شهر بزرگ مصر و همچنین صحرای سینا صدها نفر به خیابان‌ها آمدند و خرسندی خود را از تصمیم مرسی برای برکناری طنطاوی ابراز کردند.
ژنرال عبدالفتاح سعیدحسین خلیل السیسی، متولد نوزدهم نوامبر ۱۹۵۴ کار نظامی خود را از سال ۱۹۶۹ و از پیاده نظام مصر آغاز کرد. وی پس از چندی به عنوان فرمانده منطقه نظامی شمال و سپس به عنوان رییس دستگاه اطلاعات نظامی خدمت کرد. السیسی جوان‌ترین عضو شورای عالی نیروهای مسلح مصر محسوب می‌شد که با دستور محمد مرسی، رییس‌جمهور این کشور جانشین محمد حسین طنطاوی، فرمانده نیروهای مسلح و وزیر دفاع مصر شد. برخی منتقدان وی را اسلامگرایی می‌دانند که روابط مخفیانه‌ای با اخوان‌المسلمین داشته است. با این حال مقامات آمریکایی با رد این شایعات، با اشاره به اینکه السیسی یک دوره آموزش حرفه‌ای یک ساله را در آمریکا گذرانده، وی را رییسی تاثیرگذار در دستگاه اطلاعات نظامی مصر دانستند.