رابطه مستقیم رشد اقتصادی با توسعه صنایع نظامی چین

گروه صنعت- این هفته در یکی از مهم‌ترین جلسات دولتی سالانه در چین یعنی چهارمین نشست مجلس نمایندگان این کشور، میزان توسعه اقتصادی و رشد تولید ناخالص داخلی برای سال ۲۰۲۱ مطابق با برنامه‌های دولت بالای شش درصد تعیین شد.
این نقشه راه در حالی از سوی حزب کمونیست حاکم چین در دستور کار قرار گرفته که سال گذشته میلادی به واسطه شیوع همه‌گیری کرونا، چین پایین‌ترین نرخ رشد اقتصادی خود در چهار دهه گذشته را ثبت کرد و به عدد ۳/۲ درصد رسید؛ رقمی که هر چند در طول ۴۰ ساله گذشته بسیار کاهش یافته اما در سنجش با وضعیت اقتصاد جهانی که درگیر شیوع همه‌گیری کرونا بوده، یکی از بهترین عملکردها را رقم زده است.
در همین رابطه اخیرا مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌الملل در گزارشی با اشاره به افزایش بودجه صنایع نظامی چین آورده است در نشست سالانه کنگره ملی این کشور بودجه دفاعی ۳۶/۱ تریلیون یوآن تعیین شد که نسبت به سال گذشته با افزایشی ۸/۶ درصدی مواجه شده است؛ بودجه‌ای که رقم دلاری آن به ۱۶/۲۰۹ میلیارد دلار می‌رسد.
بودجه جدید دفاعی به ما چه می‌گوید
در ادامه گزارش این موسسه معتبر بین‌المللی آمده است: با توجه به اینکه بودجه دفاعی چین برای چندین دهه رشد کرده است، افزایش بودجه دفاعی ۲۰۲۱ تعجب‌آور نیست. آنچه بیشتر آشکار است، نوسانات سال به سال در سرعت رشد است. در این راستا میزان رشد در بودجه دفاعی چین ارتباط تنگاتنگی با توسعه اقتصادی و تقاضاهای امنیتی این کشور دارد. سخنگوی کنگره ملی تصریح کرده این بودجه برای صنایع دفاعی، مطابق با سطح توسعه ملی بوده و با هدف حفاظت از حاکمیت ملی، تامین منافع توسعه و تحقق اهداف بین‌المللی است.
این عوامل سال گذشته در میان رکود اقتصادی ناشی از همه‌گیری کووید۱۹ مورد توجه قرار گرفتند. کنگره ملی در سال گذشته میلادی، بودجه دفاعی سالانه ۲۷/۱ تریلیون یوآن (۵/۱۸۳ میلیارد دلار) را اعلام کرد که نسبت به سال ۲۰۱۹، ۶/۶ درصد افزایش داشته است. این کمترین رشد در دهه‌های گذشته را نشان می‌دهد اما با توجه به نامشخص بودن شرایط اقتصادی هنوز هم نسبتا بالا بود. در این راستا پیش‌بینی می‌شود اقتصاد چین با رشد ۱/۸ درصدی در سال ۲۰۲۱ روبه‌رو شود که این پیش‌بینی خوش‌بینانه احتمالا به افزایش بودجه دفاعی امسال چین کمک کرده است.
از سوی دیگر ارزیابی هزینه‌های دفاعی در رابطه با بودجه کل دولت، دیدگاه‌های دیگری را نیز فراهم می‌کند. در حالی که قرار است بودجه دولت مرکزی به میزان ۲/۰ درصد کاهش یابد، کل هزینه‌های دولت ملی (که شامل هزینه‌های دولت مرکزی و انتقال به دولت‌های محلی است) ۸/۱ درصد افزایش می‌یابد. هزینه‌های نظامی به عنوان سهم کل هزینه‌های دولت ملی از ۱/۵ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۴/۵ درصد در سال ۲۰۲۱ افزایش خواهد یافت یعنی بالاترین میزان در چند سال گذشته. به همین ترتیب هزینه یک درصد از بودجه دولت مرکزی از ۲/۳۶ به ۷/۳۸ درصد افزایش خواهد یافت که بسیار بالاتر از میانگین ۷/۳۴ درصدی است که در پنج سال گذشته دیده شده است. این ارقام تایید می‌کنند که رهبران چین مدرن‌سازی نظامی را در راستای توسعه اقتصادی در اولویت قرار داده‌اند.
البته کارشناسان معتقدند ارقام رسمی اعلام‌شده از سوی مقامات چینی برای صنایع نظامی این کشور، برنامه‌های فضایی، درآمد خارج از بودجه شرکت‌های تجاری متعلق به ارتش، بودجه بسیج دفاعی، فروش مجاز زمین یا مواد غذایی اضافی تولیدشده توسط برخی واحدها، پاداش‌های جذب دانشجو و پایگاه نظامی استان‌ها را دربر نمی‌گیرد.
مقایسه با سایر قدرت‌های نظامی
برآوردهای منتشرشده توسط سازمان‌های خارجی با حساب کردن هزینه‌های خارج از بودجه رسمی، تصویر کامل‌تری از آنچه چین واقعا برای ارتش خود خرج می‌کند، ارائه می‌دهد. موسسه تحقیقات صلح بین‌المللی استکهلم (SIPRI) تخمین زده که هزینه‌های مربوط به صنایع دفاعی چین در واقع در سال ۲۰۱۹ به ۲۴۰ میلیارد دلار رسیده است یعنی تقریبا ۴۰ درصد بیشتر از بودجه رسمی (۵/۱۸۳ میلیارد دلار). به همین ترتیب موسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک رقم ۲۰۱۹ را ۲۳۴ میلیارد دلار اعلام کرده و وزارت دفاع آمریکا اظهار داشته هزینه واقعی چین می‌تواند بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار باشد.
اهمیت سیاست افزایش هزینه‌های نظامی چین چیست
هزینه‌های قابل توجه چین برای صنایع دفاعی، علاوه بر تقویت توانایی‌های نظامی این کشور، منجر به نگرانی فزاینده برای ایالات متحده و متحدانش شده است. چینی‌ها با این سرمایه‌گذاری مداوم در صنایع دفاعی علاوه بر اینکه تغییر توازن منطقه‌ای را به نفع خود تغییر داده‌اند، همزمان با فرسایش اقدامات بازدارندگی رقبا، پتانسیل‌های اقتصادی خود را نیز تقویت می‌کنند. به عنوان نمونه تقویت نظامی در این کشور می‌تواند پایه‌ای در جهت تقویت نفوذ روزافزون پکن در مناسبات با سایر کشورهای منطقه و فرامنطقه‌ای باشد و وضعیت موجود را به صورت یکجانبه به نفع آنها رقم بزند.
طی دهه گذشته افزایش سالانه هزینه‌های رسمی ارتش چین از رشد تولید ناخالص داخلی سالانه آن فراتر رفته است و این نشان‌دهنده اولویتی است که پکن برای تقویت نیروهای مسلح خود قائل است. در همین رابطه است که لوید آستین وزیر دفاع ایالات متحده اکنون با دستور جو بایدن در حال بررسی استراتژی‌های مربوط به مقابله با این قدرت روزافزون در منطقه آسیا- پاسیفیک است.