ریشه گرانی در نوسانات ارزی و بورس کالاست

وزیر صنعت‌، معدن و تجارت در اظهاراتی جدید و متفاوت دو ریشه گرانی را بیان کرد و با هشدار به متولیان بورس کالا به دلیل گرانی فروشی گفت: خودتان این وضعیت را کنترل کنید و اگرنه اقدام قانونی خود را انجام می‌دهیم.
به گزارش شاتا، مهدی غضنفری با تاکید براینکه هم‌اکنون با پدیده گرانی و گرانفروشی مواجه هستیم، گفت: گرانفروشی تخلف صنفی است و به شدت با آن برخورد می‌کنیم‌ اما گرانی ریشه‌های متعددی دارد که نوسانات و افزایش قیمت ارز و رفتار نامناسب بورس کالا دو ریشه آن محسوب می‌شوند.
وی با بیان این جمله که نوسانات نرخ ارز هم در وضعیت کالا و هم خدمات تاثیر‌گذار است، گفت: بجز اثر مستقیم ارز، متاسفانه بورس کالا به پدیده‌ای برای گرانی کالاهای «پایه تولید» (پتروشیمی و فولاد‌) تبدیل شده است‌.
گرانی ارز و گران‌فروشی
وزیر صنعت، معدن و تجارت در‌باره دغدغه و شکایت‌های مردم درخصوص وضعیت قیمت‌ها گفت: کاملا مشخص است که با پدیده گرانفروشی که تخلف صنفی است مواجه هستیم، عده‌ای سودجو و حتی عده‌ای هم نگران از اینکه کالایی که الان می‌فروشند بعدا نتوانند با همان قیمت جایگزین کنند، برخی خودسر و بدون مجوز قیمت را بالا برده‌اند که این امر باعث شده سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولید‌کنندگان و تعزیرات حکومتی بازرسی‌ها را تشدید کنند.
غضنفری سپس گفت: علاوه بر تعداد پرونده‌هایی که هر روز تشکیل می‌شود، پرونده‌های جدید تخلف برای تولید‌کننده، بنکدار و توزیع‌کننده رو به فزونی است و نشان می‌دهد همچنان که تخلف صنفی در جامعه بیشتر شکل می‌گیرد برخورد دولت و حاکمیت با اینها به تناسب بالاتر رفته است‌ تا با مراقبت از بازار مانع از آن شوند که مردم در عسروحرج قرار گیرند.
وی ادامه داد: نکته‌ای خیلی مهم آن است که در طول هفت سال اخیر که در بخش‌های مختلف دولت در خدمت مردم بوده‌ام، شاهد آن بودم که همواره درخواست‌هایی برای افزایش ۵ تا ۱۰ درصدی قیمت ارز در کشور بوده، همیشه دولت مخالفت می‌کرد، بانک مرکزی مراقبت می‌کرد حتی افزایش نرخ دلار در حد ۱۰ یا ۲۰ درصد نداشته باشیم به این دلیل بود که دولت می‌دانست افزایش قیمت ارز چه آثاری بر کالا و خدمات دارد و در حال حاضر متاسفانه این افزایش ۱۰ یا ۲۰ درصدی که شاید تقاضای اجابت شدنی بود در عمل به دو تا سه برابر قیمت ارز در بازار تبدیل شده این درحالی است که نگران این افزایش بودیم و می‌گفتیم که قیمت ارز لنگر کنترل تورم است، این نرخ ازدست رها شد و به قیمت چند برابری افزایش یافت که آثار آن در اقتصاد، هم در کالا و خدمات به چند شکل پدیدار شده است.
وزیر صنعت، معدن و تجارت سپس گفت: کالاهایی هستند که به طور مستقیم وارد کشور می‌شوند، برای آنها نتوانستیم ارز تامین کنیم یا اگر ارز تامین کردیم به قیمت مبادله‌ای است. ارز این کالاها به طور طبیعی به میزان ۵/۲ تا ۳ برابر گذشته تامین می‌شود.
وی درعین حال گفت: خوشبختانه در مرکز مبادلات ارز را کنترل می‌کنیم و نباید در این خصوص نگرانی داشته باشیم.
افزایش قیمت به بهانه رقابت
غضنفری سپس درباره دومین ریشه گرانی، یعنی بورس کالا گفت: کالاهای «پایه تولید» داریم که از خارج وارد نمی‌شود اما با کمال تاسف در بورس کالا (مثل فولاد و پتروشیمی) عرضه می‌شوند و خود را با قیمت‌های جهانی مقایسه می‌کنند، ارز را دو تا سه هزارتومان در نظر می‌گیرند و باعث می‌شوند که در بورس کالا فولاد از اول سال تا حالا دو برابر و پتروشیمی تا سه برابر شود و به اصطلاح ظاهر کارشان قانونی است و چون بورس کالاست هر قیمتی می‌تواند بیرون دهد و کسی نیست اعتراض کند.
وزیر صنعت، معدن و تجارت گفت: همه مراحل تولید کالاهای پایه تولید به شکل مناسبی کنترل می‌شود اما در بورس کالا به بهانه رقابت در بازار بورس قیمت هر کدام از کالاها بالا می‌رود، افزایش بی‌رویه در قیمت کالا منجر به بالارفتن شاخص بورس سهام شده و این شاخص در وضعیت کنونی علامت رشد متوازن اقتصاد نیست.
وی گفت: فراموش کردیم که بورس کالا باید در شرایط رقابتی تعیین قیمت کند نه در این شرایطی که دچار نوسان شدید هستیم و در همین بورس کالا که پتروشیمی و فولاد را قیمت‌گذاری می‌کند، قیمت‌های چند برابری تعداد بسیاری از صنایع پایین‌دستی استفاده‌کننده را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد.
وزیر صنعت، معدن و تجارت در توضیح این مسایل به ذکر مثال‌هایی پرداخت و گفت: نتیجه این قیمت‌های چند برابری آن می‌شود که صنایع لبنی به ما می‌گوید، ظرفی که شیر را در آن می‌فروشم برای من گران‌تر از شیر تمام می‌شود، سطل ماستی که به دست مردم می‌دهم برایم گران‌تر از ماست تمام می‌شود، چطور از من انتظار دارید قیمتم را کنترل کنم؟
وی ادامه داد: از سویی آنهایی هم که باید قطعاتی را از خارج وارد کنند می‌گویند، ما به جای اینکه ۱۰ درصد LC باز می‌کردیم، ۱۰۰ تا ۱۲۰ درصد، گاهی اوقات ۱۳۰ درصد پول به بانک‌ها داده‌ایم ضمن اینکه ارزی را هم که خریداری کرده‌ایم ۵/۲ تا ۳ برابر شده است چگونه از ما می‌خواهید کالا را به قیمت گذشته بفروشیم اینها از جمله مسایلی است که در حوزه کالا اتفاق افتاده است.
غضنفری در خصوص تاثیر نوسانات ارز در حوزه خدمات نیز گفت: فعالان حوزه خدمات حمل‌ونقل می‌گویند، لاستیکی که قبلا استفاده می‌کردم‌ حالا قیمتش ۵/۲ تا ۳ برابر شده است، قطعات یدکی من خارجی است با ارز آزاد قیمتش ۵/۲ تا سه برابر شده چطور حمل‌ونقل را با قیمت گذشته انجام دهم ؟ یا مثلا پروازهای خارجی می‌گویند قبلا ریالی که تهیه می‌کردیم با نرخ ۱۲۲۶ تومان تبدیل به ارز کرده و به خارج از کشور انتقال می‌دادیم اما در حال حاضر به دلیل اینکه ارز در اختیار ما نیست ریال را باید به ارز آزاد تبدیل کنیم پس به تبع آن باید قیمت پروازها افزایش پیدا کند.
ارز مرجع و مبادله ای
وزیر صنعت، معدن و تجارت در تکمیل این اظهارات خود گفت: نوسانات ارز موضوعی نیست که بگوییم در یک قسمت اثر گذاشته است بلکه در بسیاری از بخش‌ها، اقتصاد کشور را تحت تاثیر قرار داده است و گرانی ناشی از ارز با گران‌فروشی که تخلف محسوب می‌شود آنچنان ممزوج شده که بازرسان ما واقعا می‌مانند که در مواردی آیا برخورد آنها درست و چاره کار است؟
وی با بیان اینکه هم اکنون ۱۰ کالای اساسی و برخی اقلام دارویی ارز با نرخ مرجع دریافت می‌کنند، گفت: در این‌گونه کالاها با افزایش قیمت مواجه نبودیم، به عنوان مثال بخشی از نان مورد مصرف مردم از گندم وارداتی است که محاسبه آن با ارز مرجع است و مردم به وضوح می‌دانند که با وجود افزایش نرخ ارز اما قیمت نان و گندم را افزایش ندادیم.
غضنفری ادامه داد: نهاده‌های دامی و طیور مثل کنجاله ذرت، سویا و جو با قیمت ارز مرجع وارد کشور می‌شود و سپس تحویل دامدار و دامپرور می‌گردد‌ بنابراین دامی که تولید می‌شود و شیر به دست آمده نرخ اینها براساس نرخ مرجع محاسبه می‌شود. در یک مقطع اوایل سال کمبود مرغ به دلیل کمبود نهاده‌های طیور و دامی بود و پس از آنکه موفق شدیم نهاده‌ها را وارد کشور کنیم مواد پروتئینی عرضه شده را با قیمت ارز مرجع در اختیار مردم قرار دادیم.
وزیر صنعت، معدن و تجارت در‌باره افزایش ۱۷ درصدی قیمت روغن نیز گفت: این افزایش قیمت با مصوبه سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولید‌کنندگان بوده است، روغن حدود صددرصد ارزبری دارد بنابراین وقتی ارز در بازار آزاد دو تا سه برابر شد، انتظار این بود که قیمت روغن ۲۰۰ تا ۳۰۰ درصد افزایش یابد، درحالی این اتفاق نیفتاد.
غضنفری ادامه داد: هرچند که روغن با نرخ ارز مرجع تامین می‌شود اما علت افزایش قیمت، بالا رفتن قیمت فلزات پایه و پتروشیمی در حوزه بسته‌بندی بود. قیمت روغن خام را کنترل می‌کنیم اما چون سایر افزودنی‌های آن در بورس کالا به قیمت دو تا سه برابر نسبت به اول سال فروخته می‌شود تولید‌کننده می‌گوید با توجه به سایر پارامترهای من که حمل‌ونقل و بسته‌بندی است، ارز مرجع معنی ندارد. باید بپذیریم که در چنین شرایطی دو یا سه برابر شدن قیمت کالاهای پایه در بورس کالا تاثیر منفی خود را گذاشته است.
وزیر صنعت، معدن و تجارت افزود: ظاهرش این است که کار قانونی است و کشف قیمت می‌شود‌ اما محل کشف قیمت باعث شده که کالای پایه از اول سال سه برابر افزایش یابد و چون ما محصول فراوان نداریم، همین‌طور در کنار هم بالا می‌رود.
غضنفری تصریح کرد: این روزها می‌شنویم که شاخص بازار بورس بالا رفت، رکورد زد و خیلی بالا می‌رود‌ اما به نظر من این اتفاقات به ظاهر خوشایند موجب بروز مشکلات عدیده‌ای برای بنگاه‌های کوچک و متوسط و صنایع پایین‌دستی می‌شود.
وی با تصریح براینکه در حال حاضر با یک پاردوکس مواجه هستیم، افزود: از طرفی صنایع پایه قیمت خود را چند برابر می‌کنند و در بورس سهام نشان می‌دهند که چه رشدی کرده و ازطرفی صنایع پایین‌دستی ما توان خرید محصولات پتروشیمی را ندارند، شاخص بورس بالا می‌رود و یک رکورد پسندیده محسوب می‌شود و از طرفی صنایع پایین‌دستی با مسایل عدیده‌ای مواجه می‌شوند چراکه قادر به پرداخت پولی که پتروشیمی می‌خواهند نیستند، اینها نمی‌توانند محصول خود را بفروشند و بعد در چنین وضعیتی می‌گوییم که بورس کالا در چارچوب نظام یافته، قاعده‌مند، قانونی و رقابتی تعیین قیمت می‌کند.
وزیر صنعت، معدن و تجارت گفت: اگر قیمت ارز پایین بود در صورت گران فروختن پتروشیمی، معترضان می‌توانستند از خارج واردات داشته باشند و بازار رقابتی شود اما وقتی تنها عرضه‌کننده‌اش بخش‌خصوصی و دولتی است و با هم همراهی می‌کنند تا قیمت‌ها بالا رود، طبیعی است که مجموعه‌ای از صنایع پایین‌دستی که چندین برابر تعداد پتروشیمی هستند، در ادامه کار خود با مشکل مواجه شوند و نتوانند محصول خود را بفروشند، چنین رشدی در بورس به چه درد صنایع پایین‌دستی می‌خورد.
وزیر صنعت، معدن و تجارت با بیان اینکه‌ پدیده گرانفروشی وجود دارد، افزود: وزارتخانه به دنبال آن است که آب را از سرچشمه صاف کند، باید قیمت ارز به ثبات برسد، در پایین‌دست هر چقدر هم مبارزه شود بازهم ناموفق هستیم، حجم بازرسی‌ها چندین برابر گذشته شده است، ما دست‌بردار نیستیم و بازرسی‌ها ادامه خواهد یافت.
وی برگزاری همایشی با حضور اصناف در روز یکشنبه هفته گذشته را یادآور شد و گفت: می‌خواهیم از توان و همکاری خودشان استفاده کنیم.
غضنفری با بیان این جمله که اگر می‌خواهیم قیمت‌ها به طور طبیعی کنترل شود باید فرمول اقتصادی که در ابتدا گفتم اصلاح شود تا ارز به تثبیت برسد، گفت: در آن صورت مشکلات از بدنه اقتصاد برداشته می‌شود‌ اما اگر آب گل‌آلود شود ممکن است که آنچه مطلوب مردم است، محقق نگردد.
وی همچنین درباره زمان تخصیص نرخ ارز مرجع و مبادله‌ای گفت :از ماه‌های تیر و مرداد امسال بود که ارز مرجع به هیچ کالایی تعلق نگرفت و تنها ۱۰ قلم کالای اساسی و دارویی مشمول ارز مرجع شدند.
وزیر صنعت، معدن و تجارت درباره آگاهی مردم نسبت به وضعیت نوع ارزهای پرداختی به مردم گفت: در پورتال بانک مرکزی که نتیجه کار گمرک و سازمان توسعه تجارت را نشان می‌دهد کاملا مشخص است که چه کالاهایی در گذشته ارز مرجع دریافت کرده‌اند و چه کالاهایی دریافت نکرده‌اند.
غضنفری افزود: از تیرماه امسال پنج اولویت ارز مرجع دریافت کرد و یک ماه بعد بجز اولویت‌های یک و دو (کالاهای اساسی و دارو ) به هیچ کالایی ارز مرجع تعلق نگرفت.
وزیر صنعت، معدن و تجارت گفت: بسیاری از گروه‌های کالایی در این فاصله مجبور شدند از بازار آزاد، ارز را تهیه کنند که در آنجا نه ارز مرجع و نه مبادله‌ای وجود داشت، پرونده همه آنها در پورتال بانک مرکزی موجود بوده و سازمان حمایت برای نظارت و کنترل قیمت‌ها در جریان است.
وی در پایان افزود: همه وارد‌کنندگانی که این‌گونه ارز تامین کرده‌اند، متعهد هستند که قیمت‌گذاری آنها متناسب با ارز مرکز مبادله باشد اما هنوز کالا از آن طریق وارد کشور نشده است.