شفافیت یا دلال‌پروری؟

برخی افراد با توجه به شرایط جدید کشور به‌دنبال القای انتظارات و سلایق شخصی به مسوولان برای اتخاذ تصمیمات غیرمنطقی هستند که از آن جمله می‌توان به پیشنهاد «کشف نرخ محصولات پتروشیمی در بورس کالا اما انجام معاملات در بیرون از بورس» اشاره کرد. پیشنهادی که هیچ سنخیتی با ذات فعالیت بورس‌های کالایی در دنیا ندارد و همه معامله‌گران بورس کالا، کارشناسان بازار سرمایه و حتی فعالان و صاحبنظران اقتصادی را بسیار متعجب و حیرت‌زده کرده است. حیدری طیب، عضو کمیسیون انرژی مجلس با ابراز تعجب از خبر خروج معاملات محصولات پتروشیمی از بورس کالا و تبعات آن به سنا گفت: پس از سال‌ها معاملات غیرشفاف، سنتی و بدون نظارت محصولات پتروشیمی از سال ۸۶ با مصوبه دولت این محصولات در بورس کالا عرضه شدند و به اذعان خود فعالان بخش پتروشیمی و کارشناسان با عرضه کالاهای پتروشیمی در بورس، دست دلالان بزرگ از این بازار کوتاه و رانت‌های عظیم این بخش به فراموشی سپرده شد و سود تولید عاید صاحبان صنعت شد. وی ابراز داشت: ما نیز باید مانند سایر کشورهای دنیا به دنبال توسعه بورس و استفاده از ابزارهای جدید در این بازار مدرن و شفاف باشیم و در حال حاضر خروج محصولات پتروشیمی از بورس کالا به معنای بازگشت به عقب و پذیرش معاملات غیرشفاف و سنتی است.
بازگشت معاملات سنتی
در ادامه حیدری طیب خاطرنشان کرد: توقف معاملات پتروشیمی در بورس و بازگشت به خرید و فروش درب کارخانه‌ای مانند این است که ما اکنون برای انجام حساب و کتاب خود رایانه و ماشین‌حساب را کنار بگذاریم و به سراغ چرتکه برویم. وی با اشاره به اینکه کارایی بورس کالا به مراتب بالاتر از بازار سنتی و معاملات توافقی بین خریداران و فروشندگان محصولات پتروشیمی در یک فضای غیرشفاف است، اذعان داشت: معاملات بورس کالا پس از چندین سال فعالیت در بین اهالی داخلی و خارجی این صنعت جا افتاده و اگر هم مشکلی در معاملات برای تامین نیاز تولیدکنندگان وجود دارد باید با تدبیر و اعمال برخی سازوکار‌ها در خود بورس حل شود نه اینکه به طور کامل صورت مساله را پاک کرد و چندین گام به عقب برداشت. این عضو کمیسیون انرژی مجلس با اشاره به اینکه خروج محصولات پتروشیمی آرزوی دلالان و واسطه‌ها را برآورده می‌کند، عنوان کرد: برخی به دنبال معاملات غیر شفاف و فرار مالیاتی هستند که با خروج کالاهای پتروشیمی از بورس به خواسته آنها تن خواهیم داد، براین اساس به مسوولان مربوطه در وزارت صنعت، معدن و تجارت و شرکت ملی صنایع پتروشیمی توصیه می‌شود که اگر خریداران و فروشندگان محصولات پتروشیمی مشکلی دارند آن را به شکل قانونی و منصفانه در بورس کالا حل کنند تا به معاملات سنتی سال‌های گذشته با کلی مشکلات و پنهان‌کاری‌ها برنگردیم.
پذیرش ۱۷ شرکت در ۱۸۰ روز
در تحولی دیگر، پذیرش شرکت‌ها در تالار نقره‌ای از جمله تحولات تازه این بازار به شمار می‌رود در این زمینه منوچهر میرزایی، مدیر پذیرش و بازاریابی بورس کالا در گفت‌وگویی با اعلام اینکه ۱۷ شرکت تولیدی جدید طی شش ماهه اول سال‌جاری برای عرضه محصولات در بورس کالا مورد پذیرش قرار گرفته‌اند، اظهار داشت: در شش ماه اخیر، مجتمع پتروشیمی اصفهان و شرکت‌های پالایش نفت لاوان و فرسا شیمی، در بورس کالا پذیرش شدند که به تبع آن پارازایلین و بنزن تولیدی مجتمع پتروشیمی اصفهان، وکیوم باتوم تولیدی پالایش نفت لاوان و اتیلن گلایکول تولیدی شرکت فرساشیمی به عنوان محصولات این شرکت‌ها نیز پذیرش شد. بر اساس این گزارش، پارازایلین در ماده اولیه الیاف مصنوعی، ترفتالیک اسید، صنایع دارویی، حشره‌کش‌ها و حلال‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین بنزن نیز به عنوان یک حلال برای صمغ‌ها، روغن‌ها، پلاستیک‌ها، رنگ‌ها، چربی‌ها و لاستیک استفاده می‌شود. یکی از کاربردهای عمده بنزن در تولید سایر ترکیبات شیمیایی مانند نایلون، رزین، پلاستیک‌ها، الیاف سنتزی، رنگینه‌ها، لاستیک‌ها، آفت‌کش‌ها، شوینده‌ها و داروهاست. افزون بر این، در حال حاضر بیشترین مصرف اتیلن گلایکول به منظور تولید سیال خنک‌کننده موتور است. از اتیلن گلایکول به‌عنوان ضدیخ در خودرو و ماشین‌آلات استفاده می‌شود. وکیوم باتوم نیز ماده اولیه تولید قیر و نفت کوره است و ۷۰ درصد ماده اولیه نفت کوره VB است. مدیر پذیرش و بازاریابی بورس کالا با بیان اینکه طی شش ماه اخیر در گروه قیر ۱۱ شرکت جدید پذیرش شده است، اعلام کرد: این شرکت‌ها شامل «پویندگان فن و تجارت بین‌الملل، اصفهان قیر، کیهان توسعه البرز، عایق بام باستان، آذر دوام یول، قیر و عایق جنت‌آباد، ایزونام، پترو صنعت زمرد، توان گستران عایق، جلیس و مجتمع فرآورده‌های قیر کیمیا» است. همچنین میرزایی خاطرنشان کرد: سه شرکت جدید نیز در تالار محصولات صنعتی و معدنی پذیرش شده که شامل «مجتمع سنگ‌آهن سنگان، آذر فولاد امین و شمش روی میهن» است و به تبع پذیرش این شرکت‌ها، محصولات آنها نیز که به ترتیب سنگ‌آهن دانه‌بندی، میلگرد و شمش روی است نیز پذیرش شده‌اند. وی گفت: «لوب‌کات شرکت پالایش نفت تبریز و اسید کلریدریک مجتمع پتروشیمی آبادان» به ترتیب در خرداد و شهریورماه سال‌جاری پذیرش شدند این در حالی است که این دو شرکت قبلا در بورس کالا پذیرش شده بودند. علاوه بر این، لوب‌کات ماده اولیه جهت تولید انواع روغن‌های روان‌کننده و صنعتی است که خوراک کارخانجات روغن‌سازی است. در سویی دیگر، اسید کلریدریک یا هیدروکلرید اسید نیز ترکیبی از هیدروژن و کلر است که رایج‌ترین کاربرد آن تولید جوهر نمک است. این اسید بسیار قوی و خورنده بوده و در از بین بردن جرم سرامیک‌ها بسیار موثر است. همچنین این محصول در پاک کردن فلزات، صنایع ساخت رنگ و در صنایع تولید دارو استفاده می‌شود. مدیر پذیرش و بازاریابی بورس کالا با اشاره به اینکه کالای مشابه به کالایی گفته می‌شود که نمونه مشابه آن پیش از این در بورس کالا پذیرش شده باشد، ابراز داشت: در مجموع ۲۰ کالای مشابه از ۱۹ شرکت تولیدکننده در شش ماهه اول سال ۱۳۹۲ پذیرش شدند.
کاهش ۵۰ درصدی قیمت گوگرد کلوخه
در سویی دیگر و در جریان معاملاتی روز گذشته گوگرد کلوخه با کاهش قیمت ۵۰ درصدی در تالار فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی بورس کالا مواجه شد. همچنین در این روز و در تالار فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی، شرکت پالایش نفت بندرعباس شش هزار تن گوگرد کلوخه را به قیمت ۱۶۲۰ ریال مورد معامله قرار داد و کاهش ۵۰ درصدی قیمت را تجربه کرد. در سویی دیگر، این تالار شاهد معامله ۳۵۰۰ تن وکیوم باتوم، ۱۹۱ تن انواع مواد شیمیایی و ۲۶۶۲ تن انواع قیر بود. بر اساس این گزارش، در این روز و در تالار محصولات کشاورزی، ۲۲۰ تن شکرسفید کارخانه قند یاسوج به قیمت ۱۸ هزار و ۴۵۰ ریال به فروش رسید. علاوه بر این، در این روز و در تالار محصولات صنعتی و معدنی، دو هزار تن بیلت ۶۰۶۳-۷ شرکت ایرالکو به قیمت ۶۸ هزار و ۳۱ ریال دادوستد شد. افزون بر این، شرکت همچنین معامله ۱۰۰ تن شمش ۵۰ پوندی ۷/۹۹ را روی تابلوی معاملات ثبت کرد. شرکت کک‌سازی زرند نیز ۲۰۰ تن کک متالورژی ۵-۳ را معامله کرد این در حالی است که تالار صادراتی نیز شاهد معامله ۷۰۰ تن قیر ۶۰۷۰ شرکت ایزوگام تبریز، ۵۰۰ تن قیر ۶۰۷۰ شرکت بام گام عایق ارومیه به قیمت ۶۰۰ دلار در هر تن برای هر دو محموله بود. علاوه بر این، ۳۰۰ تن قیر ۸۵۱۰۰ شرکت نگین گام پارس به قیمت ۵۶۰ دلار در هر تن به فروش رسید.