شیر به در بسته می‌خورد

گروه بازرگانی- حاشیه دست از سر بازار لبنیات برنمی‌دارد. شاید کسی فکرش را نمی‌کرد که روزی شیر سوژه خاص و عام شود. قیمت لبنیات هر ماه یک بار مردم را شوکه می‌کند. از طرفی چندی پیش شرکت صنایع شیر ایران خبر نگران‌کننده‌ای در مورد سرانه مصرف شیر ارایه کرد که براساس گفته‌های این شرکت، سرانه مصرف لبنیات در ایران به یک‌سوم استاندارد جهانی هم نمی‌رسد، به این وضعیت اگر آه و ناله تولیدکننده و کارخانه‌دار را هم اضافه کنیم، می‌بینیم که زنگ خطر و وضعیت قرمز لبنیات به صدا درآمده است.در حال حاضر بازار شیر و لبنیات با مشکلات فراوانی دست و پنجه نرم می‌کند. افزایش قیمت نهاده‌های دامی، تاثیر هدفمندی یارانه‌ها بر نرخ حامل‌های انرژی و بی‌تفاوتی وزارت کشاورزی و صنعت موجی از ناامیدی را در میان تولیدکنندگان به راه انداخته است.
در همین راستا تجمع چندین باره دامداران نیز طی دو سال اخیر نتوانسته گره کار این صنعت را باز کند به همین دلیل بعید نیست تهدیدهای دامداران و تولیدکنندگان از این به بعد رنگ واقعیت به خود بگیرد، این در حالی است که مسوولان مربوطه حتی در مواجهه با تجمع لبنی‌ها «در پشتی» را ترجیح دادند تا صورت مساله به ضرر تولیدکننده و مصرف‌کننده پاک شود.

یاد آن وقت‌هایی که صف پیرزن‌ها و پیرمردها برای شیر یارانه‌ای تا سر کوچه می‌رسید به خیر. اما این روزها نه از آن صف‌ها خبری است نه از شیر یارانه‌ای ارزان و نه از وفور آن. بعد از حذف یارانه شیر همه از قیمت آن صحبت می‌کنند از طرفی تولیدکنندگان حاضر به کاهش قیمت نیستند و از سویی دیگر مردم نیز طاقت این همه گرانی را ندارند. دولت وعده کاهش قیمت شیر و لبنیات را داده اما به غیر از یکی، دو برند مابقی همچنان برطبل گرانی می‌کوبند.
حدودا یک ماه پیش بود که یکی از تولیدکنندگان عمده تهرانی در واکنش به کاهش دستوری نرخ شیرخام اعلام کرد که اگر دولت بخواهد بدون حمایت، تولیدکننده‌ها را مجبور به شکستن قیمت‌ها کند، آنها نیز از سر و ته کیفیت و بهداشت شیر خواهند زد، شیر آبکی بی‌کیفیت، مصطلح‌ترین واژه‌ای بود که وی آینده بازار شیر را با آن ترسیم کرد.
اگرچه وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت کشاورزی و استانداری به تولیدکننده‌ها وعده علوفه، ذرت و سویای ارزان را داده‌اند اما به گفته دامداران، وضعیت تولید در شرایط بحرانی به سر می‌برد و کار از علوفه یارانه‌ای و ارزان گذشته است. قبل از عید نیز موضوعی در رابطه با سرمایه‌گذاری ترکیه در بازار شیر ایران مطرح شد که واکنش منفی تولیدکنندگان داخلی را در پی داشت. به گفته آنها دولت به جای حمایت از خارجی‌ها و به جای اینکه امکانات داخلی را در اختیار غریبه‌ها بگذارد بهتر است تولید داخل را سرپا نگه دارد تا مازاد تولیدمان به بازارهای صادراتی برسد نه اینکه دامداران به خاک سیاه بنشینند و خارجی‌ها از شکستگی تولیدکنندگان ایران جولان بدهند، اما حمایت‌ها همیشه در حد مصاحبه و حرف و حدیث باقی مانده است.
دلایل افزایش قیمت شیر
تولید شیر در شرایط کنونی صرفه اقتصادی ندارد، توقف تولید شیر، نابودی صنعت تولید شیر و فرآورده‌های لبنی، زحمات چندین ساله تولید دام و شیر ظرف چندماه در آستانه نابودی است، اینها بخشی از گفت‌وگو و درددل‌‌های کارخانه‌داران است.
در همین رابطه مدیرعامل یک کارخانه با اشاره به اینکه درحال حاضر شیر به قیمت کمتر از قیمت تمام شده از تولید کننده خریداری می‌شود،به مهر گفت: اگر این روند ادامه داشته باشد کارخانجات با مشکل مواجه خواهند شد.کمبود نهاده‌ها و علوفه دامی از جمله دلایل افزایش قیمت تمام شده شیر خام است و ادامه این روند و عدم توجه مسوولان به تهیه نهاده برای دامداران، موجب روانه شدن دام‌های شیر‌ده بیشتری به کشتارگاه‌ و گرانی شیر می‌شود.
سازمان صنعت، معدن و تجارت به منظور کاهش ضرر و زیان کارخانجات شیر مقرر کرده بود که کارخانه‌داران شیر را با ۵۰ گرم وزن کمتر و نیم درصد چربی بیشتر توزیع کنند که این طرح نیز پس از اجرای یک هفته‌ای ملغی شد.به عنوان مثال کارخانه‌ای که در گذشته ۶۰ درصد شیر استان قم را تامین می‌کرد با توجه به شرایط پیش آمده و جلوگیری از ضرر و زیان بیشتر این مقدار را به ۳۰ درصد کاهش یافته داده است.
مدیر انجمن صنفی صنایع فرآورده‌های لبنی قم‌، کارخانجات تولید شیر در این شهررا در حال ضرر‌دهی عنوان کرد. خلیل جوهرچی کمبود نهاده و علوفه را از دلایل اصلی افزایش شیر خام و متعاقب آن افزایش قیمت شیر تولیدی کارخانجات دانست.
در اسفندماه به علت گرانی و به صرفه نبودن نگهداری دام، بسیاری از دامداران مجبور شدند دام‌های شیرده خود را روانه کشتارگاه کنند، اگر قیمت گوشت در بازار افزایش یابد و وضعیت نهاده‌ها نیز به شکل کنونی باقی بماند دام‌های بیشتری روانه کشتارگاه می‌شوند و قیمت شیر خام افزایش می‌یابد و به عبارتی صنعت شیر به خطر می‌افتد.
ارزانی دستوری
عدم ارایه راهکار مناسب از سوی دولت برای هماهنگی بین دامداران و کارخانجات تولید شیر و مصرف‌کننده از مواردی است که بر آن نقد وارد است و فشار بر تولید‌کننده برای کاهش قیمت تنها موجب پاک کردن صورت مساله گرانی شیر است، این هم حرف‌های یک تولید‌کننده است.
که به دستورالعمل دولت مبنی بر بازگشت قیمت فرآورده‌های لبنی به قیمت بهمن‌ماه سال گذشته منتقد است و این امر را ناشدنی می‌داند و می‌گوید: این روند موجب توقف تولید شیر و نابودی این صنعت می‌شود.
مدیر عامل یکی دیگر از کارخانجات تولید شیر قاطعانه از نابودی صنعت شیر سخن می‌گوید و با اشاره به افزایش قیمت شیرخام و همچنین افزایش هزینه تولید شیر ادامه روند کنونی را مانند دیگر هم صنفان خود موجب ضرر و زیان کارخانجات تولید‌کننده شیر می‌داند. وی معتقد است طی ۱۰ سال تلاش شد تا با افزایش دامداری‌ها و دام‌ها میزان تولیدات گوشت و شیر در این بخش افزایش یابد اما در حال حاضر ظرف چند ماه زحمات ۱۰ سال گذشته در حال نابودی است.
وی در حالی که از مشکلات صادرات شیر به خارج از کشور سخن می‌گفت، خواستار یک برنامه‌ریزی دقیق برای کنترل قیمت فرآورده‌های لبنی و جلوگیری از ضرر و زیان کارخانه‌داران شد و ارایه بسته‌های حمایتی به دامداران را بهترین شیوه برای کاهش قیمت شیر خام و متعاقب آن کاهش قیمت فرآورده‌های لبنی دانست.
این مسایل همه مربوط به ماده‌ای غذایی است که کارشناسان تغذیه بر مصرف آن تاکید فراوان دارند و تقریبا هیچ مواد‌غذایی جایگزینی برای آن وجود ندارد. در این بین مصرف‌کننده است که در این گرانی شیر تنها می‌تواند آن را از سبد خرید خانواده حذف کند یا حداقل کم کند. مساله‌ای که دو، سه سالی می‌شود زنگ خطرش به صدا درآمده است.