طرح برقی‌سازی نیازمند اعلام سرمایه مورد نیاز

کارشناس راهبرد صنعت خودرو گفت: جامعیت یک برنامه یا طرح درخصوص برقی‌سازی با قابلیت اجرا را میزان اعلام سرمایه مورد نیاز مشخص می‌کند که در کشور این موضوع تاکنون وجود نداشته است.
تولید و مصرف خودروهای برقی در کشور بیشتر به یک شوآف تبدیل شده است، چراکه منتقدان، موافقان یا حتی مخالفان این خودروها مطالعات دقیقی از منابع، چالش‌ها، هزینه‌ها، سیاست‌ها و مشارکت‌های جهانی نداشتند. تولید خودروی برقی با فقدان این موضوعات تبدیل به یک
«ابرچالش اقتصادی» در کشور شده است، این در حالی است که بازار خودروی کشور در دنیا جذابیت ویژه برای خودروسازان بزرگ دارد. ترویج حمل‌و‌نقل پاک در کشور نیازمند درک صحیح منابع، زیرساخت‌ها و سرمایه‌گذاری در آن است. در سال ۲۰۲۳ بومی‌سازی قطعات یا توانایی تولید خودرو در کشور موضوع اصلی نیست، بلکه با در نظر داشتن «جنگ اقتصادی» تولید خودروی برقی ارزان باید توجیه اقتصادی و اجتماعی آن مدنظر باشد. به تازگی وزیر صمت اعلام کرده است تا پایان سال ۵ هزار خودرو و ۲۰۰ هزار دستگاه موتورسیکلت برقی در تهران مورد استفاده قرار می‌گیرد. این خبر با توضیحات پیش‌تر شاید برنامه‌ای غیرقابل اجرا در کشور باشد.
در همین خصوص علی میرزایی کارشناس راهبرد صنعت خودرو در پاسخ به اینکه به تازگی گفته شده است کاهش آلودگی هوا در تهران، هیچ راهی به‌ غیر‌ از برقی‌‌سازی سامانه حمل‌و‌نقل ندارد، نظر شما در این خصوص چیست، گفت: معتقدم این موضوع را می‌توان یک اظهارنظر «عامیانه» نامید، چراکه باید گفت یکی از راهکارهای کم کردن هزینه سلامت در شهر تهران استفاده از حمل‌و‌نقل پاک است. یکی از ابزارهای حمل‌و‌نقل پاک نیز «برقی‌سازی» است. به تازگی در شرکت تحقیق طراحی و تولید موتور ایران‌خودرو یا همان «ایپکو» کارگاه اقتصادی حمل‌و‌نقل با حضور خودروسازان و بازیگران تولید خودروی برقی برگزار شد. منتقدان، موافقان و مخالفان برقی‌سازی دغدغه کاهش هزینه‌های سلامت را دنبال می‌کنند؛ دغدغه‌ای درست که «استدلال اقتصادی» متناسب با آن را تا به امروز برای ایران ارائه نداده‌اند.
وی ادامه داد: جامعیت یک برنامه یا طرح درخصوص برقی‌سازی با قابلیت اجرا را میزان اعلام سرمایه مورد نیاز مشخص می‌کند. علاوه بر این موضوع تعریف زمان‌بندی براساس سرمایه برای اجرایی کردن پروژه برقی‌سازی از اهمیت بالایی برخوردار است. متاسفانه تا جایی که مطلع هستم در کشور هیچ تعریفی از سرمایه مورد نیاز یا زمان‌بندی اجرای یک پروژه برقی‌سازی وجود ندارد. به بیانی بهتر مشخص نیست سرمایه برقی‌سازی را باید دولت یا بخش خصوصی متقبل شود. میرزایی در پاسخ به این سوال که عباس علی‌آبادی وزیر صمت اعلام کرده است تا پایان سال در تهران اقدام به اجرای طرح آزمایشی ۵ هزار خودرو و ۲۰۰ هزار موتورسیکلت برقی خواهد کرد، این طرح چه تاثیری در آلودگی هوای پایتخت دارد، گفت: انجام این طرح را می‌توان رویکرد مثبت تلقی کرد، اما این تعداد خودرو یا موتورسیکلت برقی «قطره‌ای در دریا» است. ۵ هزار خودرو یا ۲۰۰ هزار دستگاه موتورسیکلت در پایتخت چه مشکلی را می‌خواهد حل کند؟ در کلانشهر تهران حتی با تعداد بیشتر از این مقدار خودرو نیز کاهش آلایندگی رخ نمی‌دهد. در این خصوص باید میان ذی‌نفعان برقی‌سازی بحث اقتصادی محکمی شکل گیرد.
وی ادامه داد: به تازگی دانشکده علوم پزشکی تهران گزارشی درخصوص کیفیت هوای شهر تهران در یک بازه زمانی ۱۲ ساله منتشر کرده است. در این گزارش به صورت جامع تغییرات مکانی و زمانی، غلظت‌ها، اثرات بهداشتی و اقتصادی آلودگی هوای پایتخت بررسی شده است. براساس این گزارش آلودگی هوای تهران از نظر سلامت یک فاجعه است، ولی مساله بسیار پیچیده‌تر از شهر تهران است و باید اطراف آن را نیز در نظر گرفت. این موضوع بیانگر تایید وضعیت حمل‌و‌نقل پایتخت نیست، بلکه یک مساله فنی- اقتصادی است که دولت نمی‌تواند منابع انرژی، نیروگاه‌ها، پالایشگاه‌ها و صنایع را کنار بگذارد و بگوید فقط «خودرو» برقی شود. در دنیا اگر طرح برقی‌سازی دنبال می‌شود، تمام زنجیره آن را در نظر می‌گیرند. اگر در کشور قرار به تولید، عرضه یا استفاده از خودروی برقی است، ابتدا برنامه اقتصادی آن را اعلام کنند.
این کارشناس صنعت خودرو در پاسخ به اینکه اگر فرض کنیم یک برنامه اقتصادی با قابلیت اجرایی برای حمل‌و‌نقل پاک با محوریت خودروهای برقی وجود دارد، این خودروها را باید وارد یا تولید کنیم، افزود: همواره میان کارشناسان دو بحث واردات یا تولید خودروی برقی وجود دارد. در حقیقت صنعت خودروی کشور از نظر تعداد و تیراژ خودرو طی دو سال گذشته جزو ۲۰ کشور نخست در دنیا بوده است، اما از نظر کیفیت خودروسازی کشور نسبت به این صنعت در دنیا بسیار عقب است. متولیان این صنعت طی دو دهه اخیر نسبت به توسعه تکنولوژی تولید خودروهای برقی سهل‌انگاری کرده‌اند. طی دو دهه گذشته که در کشور نسبت به خودروهای برقی کم‌توجهی وجود داشت، دنیای حمل‌و‌نقل دگرگون و بزرگ شده است. در حال حاضر در تولید خودروهای برقی کشور «چین» قدرت برتر دنیاست.
وی ادامه داد: کشورهای اروپایی که تمایل به استفاده از حمل‌و‌نقل پاک را دارند، نگرانی خاص از نظر وابستگی اقتصادی به چین دارند. اگر قصد واردات خودروهای برقی به کشور وجود داشته باشد، باید دید که محصول وارداتی از نظر تجاری در دنیا رقابتی است یا خیر. در حال حاضر کشورهای اروپایی و آمریکا قادر به تولید خودروهای «برقی» با قیمت کمتر از ۳۰ هزار دلار برای رقابت با چین نیستند. گفتنی است اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها بیشتر علاقه به تولید خودروی لوکس دارند. این محصولات بازار محدود دارد. در صنعت خودروسازی جنگ قیمت‌ها در دنیا وجود دارد و چین قدرت اول این جنگ است. چینی‌ها معتقد هستند برای تسخیر بازار آمریکا نیاز به فروش خودروهای برقی در آنجا نیست، بلکه ارزش‌افزوده‌ای که در ساخت قطعات ایجاد می‌کنند، بازار آن کشور را تسخیر کرده است.
میرزایی اظهار کرد: اکثر مشوق‌ها در دنیا بیشتر در راستای مصرف انرژی است. مشتریان خودروهای الکتریکی در جهان برای خرید دو هزینه، بها و مصرف این محصولات را پرداخت می‌کنند. قیمت مصرف خودرو نیز اکثرا هزینه برق است، چراکه قیمت برق در اروپا و آمریکا بسیار بالاست، مشوق‌ها به کمک تامین برق برای مشتریان با هدف ترغیب خرید محصولات برقی آمده است. در کشور ما به دلیل پایین بودن قیمت انرژی هیچ مشتری‌ای به هزینه استفاده از آن فکر نمی‌کند. در کشور این سوال از دولت پرسیده می‌شود که برای مشتریان خودروهای الکتریکی چه مقدار مشوق می‌خواهد جهت خرید اولیه آن پرداخت کند؟ بنابراین در اکوسیستم خودروی برقی کشور، سیستم انرژی از نظر زیرساخت، وضعیت نیروگاه‌ها و قیمت‌گذاری چالش ایجاد کرده و صنعت کشور در ساخت راهبرد دچار سردرگمی است.
وی بیان کرد: تمام کارخانه‌های پیشرفته در چین، آمریکا و اروپا وابستگی فراوانی به انرژی دارند، اما ایران در دنیا یک غول انرژی از لحاظ نفت، گاز و مسافت آفتابی برای نیروگاه‌های خورشیدی است و باید از این فرصت استثنایی استفاده کرد. متاسفانه در کشور تاکنون ارزش این حجم از انرژی را ندانستیم.
این کارشناس صنعت خودرو همچنین در پاسخ به اینکه از نظر تدوین و اجرای استانداردهای مربوط به وسایل حمل‌و‌نقل الکتریکی در کشور نسبت به دنیا چه وضعیتی داریم، گفت: ابتدا باید گلوگاه‌های مربوط به استاندارد را شناسایی کرد، زیرا هر روز حمل‌و‌نقل الکتریکی در دنیا پیشرفته‌تر می‌شود. توسعه دیجیتال در خودروهای جدید دنیا بحث استاندارد را سنگین‌تر کرده و شاهد توسعه سخت‌افزارها و پروتکل‌های مخابراتی برای آنها هستیم. بنابراین چندان پیشرفت قابل‌توجهی از نظر استانداردی در قیاس با خودروهای جدید دنیا نداشته‌ایم.