ظرفیت های مغفول مانده

گروه فناوری- سرویس‌های VOD یا همان سرویس‌های  Video On Demandپلتفرم‌هایی هستند که به کاربران این امکان را می‌دهند که محتوای مورد نظر خود را هر زمان که می‌خواهند دریافت و تماشا کنند. در این سرویس مخاطب می‌تواند هر زمان بخواهد به تماشای فیلم سینمایی، سریال تلویزیونی و ویدئوهای آموزشی بپردازد و در مواردی مانند شبکه مجازی به انتشار آنلاین ویدئو پرداخته یا در شبکه‌هایی مانند IMO به صورت ویدئویی مکالمه کند. از نمونه‌های معروف پلتفرم‌های VOD می‌توان به YouTube و مشابه ایرانی آن آپارات اشاره کرد که از راه آگهی بازرگانی و تبلیغات درآمدزایی می‌کند. در میان نرم‌افزارها نیز Netflix و مشابه ایرانی آن فیلیمو با دریافت مبلغی به صورت ماهانه، سه ماهه، شش ماهه یا سالانه اجازه دسترسی به میلیون‌ها فیلم و سریال را به کاربران خود می‌دهد. همچنین سایت‌ها و نرم‌افزارهای آموزشی نیز از این پلتفرم برای ارائه محتوای ویدئویی آموزشی استفاده می‌کنند.

سرویس VOD از روش‌های مختلفی ارائه می‌شوند. یکی از آنها از طریق ست‌آپ‌باکس است که  در این روش سیستم‌های VOD تلویزیونی می‌توانند محتویات را از طریق یک ست‌آپ‌باکس دریافت کرده و به کاربر این اجازه را می‌دهد تا به صورت آنی محتویات را از یک سرور مرکزی انتخاب و روی هر نوع صفحه نمایش شامل تلویزیون، کامپیوتر یا هر وسیله دیگری تماشا کند. روش دیگر از طریق اپلیکیشن یا وب‌سایت بوده که  در این روش محتوا از طریق اپلیکیشن یا وب‌سایت تحت یک نرم‌افزار خاص پخش شده و در اختیار کاربر قرار می‌گیرد.

در این میان کارشناسان درباره میزان درآمدزایی پلتفرم‌های VOD در ایران اختلاف نظر دارند اما در یک زمینه هم‌عقیده هستند و آن هم ظرفیت بالای این صنعت برای درآمدزایی نجومی است. همچنان در سراسر دنیا نیز سرویس‌های VOD یکی از حوزه‌های پولساز به شمار می‌روند.

درآمدزایی نجومی VOD

به گفته کارشناسان فناوری اطلاعات پلتفرم‌های VOD در ایران از سال گذشته مخاطبان بسیاری را به خود جذب کرده‌اند و درآمدزایی کلانی در کشور دارند.

سعید فداکار، کارشناس VODدر گفت‌و‌گو با «جهان صنعت» اظهار کرد: VOD صنعتی است که این روزها مورد استقبال مردم و مخاطبان در سراسر دنیا قرار گرفته است. در گذشته زمانی که فیلم‌های‌ هالیوود اکران می‌شدند زمان طولانی طول می‌کشید تا در بازارهای جهانی پخش شوند و این امر همواره ناراحتی مخاطبان این فیلم‌ها را به همراه داشت. ناشران فیلم‌ها نیز از اینکه سریع و به طور همزمان در سراسر جهان امکان درآمدزایی نداشتند ناراحت بودند.

او افزود: به همین روی سیستم‌های VOD ایجاد شدند تا ناشران فیلم‌های معتبر جهانی بتوانند به طور همزمان در سراسر دنیا درآمدزایی کنند. معتبرترین و بزرگ‌ترین شرکت در زمینه توزیع همزمان فیلم‌ها و ویدئوها در جهان نیز شرکت VOD است.

فداکار در ادامه بیان کرد: از VOD در پلتفرم‌های بازیسازی، پخش ویدئوی آنلاین مانند استوری اینستاگرام، آموزشی و تبلیغات استفاده می‌شود و هریک از این حوزه‌ها درآمدزایی کلانی دارند.

او با اشاره به شرکت‌هایی که با استفاده از نرم‌افزار VOD به صورت B to B  فعالیت می‌کنند اظهار کرد: نرم‌افزارهایی مانند IMO نیز از این روش استفاده می‌کنند و البته قدرتمندترین آنها سایتYouTube  است که طرفداران بسیاری در سراسر جهان دارد و از نرم‌افزار VOD استفاده می‌کنند. این نرم‌افزارها نمونه‌های ایرانی نیز دارند، یکی از آنها آپارات است و نرم‌افزار معروفی که این روزها طرفداران بسیاری پیدا کرده Filimo است. این نسخه نیز مشابه نرم‌افزار نتفلیکس است.

فداکار در ادامه بیان کرد: در ابتدا کاربران برای مشاهده هریک از فیلم‌ها در نتفلیکس جداگانه مبلغی را پرداخت می‌کردند اما پس از مدتی مدیران این نرم‌افزار تغییر رویه دادند و کاربران با شارژ کردن حساب خود به صورت ماهانه، سه ماهه، شش ماهه یا سالانه به بی‌نهایت فیلم و سریال دسترسی پیدا می‌کردند. این روش هم از بعد درآمد برای مدیران نتفلیکس بهتر بود و هم کاربران راضی‌تر بودند و با هزینه‌ای کمتر به فیلم‌ها و سریال‌ها دسترسی پیدا می‌کردند.

او در رابطه با شیوه فعالیت یوتیوب گفت: مدیران این سایت از روشC to C  استفاده می‌کنند و نرم‌افزارها و سایت‌های بسیاری در دنیا مانند آپارات از آن الگوبرداری کرده‌اند. در این روش منبع درآمد سایت تبلیغات است. در یوتیوب یا از پخش تبلیغات درآمدزایی می‌شود یا اینکه کاربران اکانتی خریداری می‌کنند تا دیگر ناچار به مشاهده تبلیغات نباشند. البته آپارات فروش اکانت برای پخش نشدن آگهی‌های بازرگانی را ندارد.

فداکار درباره میزان درآمدزایی پلتفرم‌هایVOD  در ایران گفت: این پلتفرم‌ها بازار بسیار بزرگی را در کشور به خود اختصاص داده‌اند و درآمد سالانه آنها به چند هزار میلیارد تومان در سال می‌رسد. حوزه آموزش به تنهایی سالانه ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ میلیارد تومان درآمدزایی دارد. بازار تفریحات و سرگرمی نیز درآمدزایی بسیار بزرگی دارد. تبلیغات نیز یکی از حوزه‌های درآمدزا در میان پلتفرم‌های VOD است. بنابراین درآمدزایی سالانه این پلتفرم‌ها را می‌توان سالانه تا ۱۰ هزار میلیارد تومان تخمین زد.

او درباره نیروی انسانی که در حال حاضر در حوزه پلتفرم‌های VOD در ایران در حال فعالیت هستند بیان کرد: نیروی انسانی فعال در این حوزه را می‌توان حدود ۱۰۰ نفر تخمین زد و دلیل کم بودن نیروی انسانی در این صنعت نبود نیروی متخصص در حوزه  VODاست. در صورت تربیت نیروی انسانی متخصص و گسترش VOD در آینده می‌توان شاهد اشتغالزایی ۵ تا ۷ هزار نفری در این حوزه بود.

ظرفیت‌های VOD فعال نشده‌اند

برخی از کارشناسان فناوری اطلاعات معتقدند که درآمد چند هزار میلیارد دلاری پلتفرم‌های VOD ادعایی بیش نبوده و صحت ندارد اما این پلتفرم‌ها ظرفیت درآمدزایی‌های کلان را دارند.

حمید توسلی، کارشناس فناوری اطلاعات در گفت وگو با «جهان صنعت» گفت: اگرچه پلتفرم VOD در دنیا درآمدزایی‌های کلانی داشته اما در ایران این‌گونه نبوده و خبری از درآمدزایی نجومی در این حوزه نیست. با این همه بسیاری از کارشناسان علاقه دارند عنوان کنند که این پلتفرم‌ها درآمدزایی نجومی و بسیار بالایی در ایران دارد. این تنها نظر آنها بوده و حقیقت امر نیست.

او افزود: اگر در آینده سرمایه‌گذاران وارد حوزه پلتفرم‌های VOD شده و در توسعه آن مشارکت کنند می‌توان امیدوار بود که این پلتفرم در آینده نزدیک به درآمدزایی کلان برسد. اما اکنون بسیاری از کارشناسان اظهار‌نظر‌های غیرواقعی در این حوزه می‌کنند.

توسلی با وجود اظهار امیدواری درباره امکان افزایش درآمدزایی پلتفرم‌های VOD در رابطه با کارآفرینی و اشتغالزایی این حوزه امید چندانی ندارد، بیان کرد: بعید می‌دانم این سیستم در آینده نیز اشتغالزایی چندانی در ایران داشته باشد.

او در مقایسه پلتفرم‌های VOD با استارت‌آپ‌ها گفت: استارت‌آپ‌ها ظرفیت درآمدزایی و کارآفرینی بسیار بیشتری نسبت به VOD دارند. با این همه در استارت‌آپ‌ها نیز مشاهده می‌شود که از میان ده‌ها استارت‌آپ یکی از آنها مانند دیجی‌کالا توسعه یافته و به درآمدزایی نجومی می‌رسد. در میان پلتفرم‌های VOD نیز ده‌ها نرم‌افزار مشابه آپارات ایجاد شدند اما در این میان آپارات بیشترین طرفدار را در میان کاربران پیدا کرده و به درآمدزایی خوبی رسید.

سخن آخر

اگر مسوولان و دولتمردان اقدام به توسعهVOD کرده و نیروی انسانی متخصص تربیت کنند می‌توان در آینده نزدیک به درآمدزایی کلان در این حوزه امیدوار بود. امید است که این سرویس درآمدزا در آینده مورد غفلت واقع نشود.