غول‌های جاده مخصوص!

محمدرضا رسولی- ادغام در صنعت خودروسازی، سوژه‌ای مدرن و جدید در جهان است که مورد قبول کارشناسان برای عبور خودروسازان از شرایط سخت اقتصادی و رکود شناخته می‌شود. به عنوان مثال، دو شرکت خودروسازی پژو سیتروئن و فیات کرایسلر با یکدیگر ادغام شدند تا به این ترتیب چهارمین شرکت خودروسازی جهان تاسیس شود. به باور کارشناسان این حوزه، ادغام این دو خودروساز بزرگ، میلیون‌ها دلار صرفه‌جویی را برای آنها به ارمغان خواهد آورد و به اشتراک‌گذاری پلتفرم‌هایشان برای هر دوی آنها منافع قابل ملاحظه‌ای خواهد داشت. در ایران نیز با پیشنهاد محمدعلی تیموری، مدیرعامل سایپا ادغام دو خودروساز بزرگ شبه‌دولتی کشور با عنوان اتحاد استراتژیک ایران‌خودرو و سایپا کلید خورد، اما به دلیل چالش‌های مهمی که بر سر راه آن بود این طرح نیز همانند طرح‌های دیگر، در حد یک پیشنهاد باقی ماند و به بوته فراموشی سپرده شد! در حالی که به اذعان بسیاری از کارشناسان این ادغام می‌توانست سرآغازی باشد برای خروج از سال‌ها زیاندهی، رکود و رخوت این دو شرکت بزرگ خودروسازی کشور.
به نظر می‌رسد اصلی‌ترین چالش پیش روی ایران‌خودرو و سایپا، دولتی بودن این دو شرکت خودروساز است که با سیاستگذاری‌های دستوری و تحمیلی دست مدیران‌ عامل را برای اتخاذ تصمیم‌های بزرگ بسته است. چالش بعدی که یکی از نقاط ضعف صنعت خودروسازی ایران برشمرده می‌شود، نداشتن پلتفرم است. هرچند مدیرعامل سایپا در طرح پیشنهادی خود به‌طور مستقیم صحبتی از پلتفرم مشترک بین ایران‌خودرو و سایپا نکرده و شاید اصلا چیزی به اسم پلتفرم مشترک مدنظر وی نباشد، اما کارشناسان معتقدند تنها از این مسیر می‌توان اهدافی مانند کاهش هزینه‌های تولید، تیراژ اقتصادی و بهبود کیفیت مد نظر ایشان را پیش برد. در واقع پیشنهاد مدیرعامل سایپا اگر به طراحی پلتفرم مشترک میان دو خودروساز بزرگ کشور بینجامد، قابل تحقق است و می‌تواند سرمایه‌گذاری مشترک میان دو خودروساز بزرگ کشور را توجیه کند.
هم ایران‌خودرو و هم سایپا در حال حاضر با مشکلات و چالش‌های زیادی مواجه هستند. براساس آمار منتشره، مجموع زیان خالص تلفیقی دو شرکت ایران‌خودرو و سایپا در سال مالی ۱۳۹۹، معادل ۳۳ هزار و ۴۰۹ میلیارد تومان بوده که سهم ایران‌خودرو ۲۱ هزار میلیارد و سهم سایپا ۱۲ هزار میلیارد تومان ثبت شده است. از دیگر مشکلات، تحمیل نیروی انسانی از سوی نهادهای مختلف است که خود را در قالب رشد هزینه‌های تولید نشان داده است. طبق اطلاعات صورت‌های مالی، در سال ۱۳۹۹بیش از ۹۹ هزار نفر فقط در بخش تولید در شرکت ایران‌خودرو و سایپا مشغول فعالیت بوده و حقوق و دستمزد دریافت کرده‌اند. فارغ از کیفیت نامرغوب محصولات، بر این اساس، در مجموع به ازای هر کارمند، حدود یک‌سوم میانگین جهانی خودرو تولید می‌کند و این یعنی سه برابر میزان معمول کارمند دارد.
شرایط امروز صنعت خودرو در کشور ما در هیچ کشور توسعه‌یافته‌ای قابل تحمل نیست. کارشناسان این حوزه معتقد هستند هم ایران‌خودرو و هم سایپا تا وقتی که توسط بخش خصوصی اداره نشوند، دستشان برای تولید محصولاتی به اصطلاح اقتصادی و دارای سطح کیفی مناسب، چه به تنهایی و چه در قالب همکاری مشترک بسته است.