فرصت‌ها‌ ‌ و چالش‌های آتش‌بس در غزه

گروه بین‌الملل- سرانجام پس از نزدیک به ۵۰ روز جنگ تمام‌عیار و تاخیری ۲۴‌ساعته، آتش‌بس چهارروزه در نوار غزه در روز جمعه اجرایی شد؛ موضوعی که در سایه تداوم حملات بی‌وقفه ارتش صهیونیستی به غزه و مذاکرات پیچیده اجرایی شد تا به گفته کارشناسان غزه و غیر‌نظامیان آن حداقل برای مدت چهار روز از بمباران‌های بی‌امان و سایه مرگ رها شوند.
به گفته منابع خبری آتش‌بس از ساعت ۷ صبح دیروز به وقت محلی اجرایی شد؛ هر چند که تا آخرین لحظه جنگ ادامه داشته و شاهد بودیم که اسرائیل بار دیگر مناطقی از غزه را مورد هدف قرار داد. در این خصوص یک مقام صهیونیستی علت تاخیر یک‌روزه در آتش‌بش را بروز اختلافات میان کابینه اسرائیل و حماس ذکر کرده بود. با این حال گردان‌های غزالدین القسام به عنوان شاخه نظامی جنبش حماس اعلام کرده که در راستای آتش‌بس چهارروزه که از روز جمعه آغاز شده پرواز هواپیماهای اسرائیل در جنوب غزه متوقف و در شمال نیز از ساعت ۱۰ تا ۴ بعدازظهر وقفه در درگیری‌ها اعلام خواهد شد. همچنین طی چهار روز نخست قرار است ۵۰ اسیر اسرائیلی به ازای آزادی ۱۵۰ اسیر فلسطینی میان دو طرف مبادله شوند و یکی دیگر از شروط مهم این است که روزانه ۲۰۰ کامیون مواد غذایی و تجهیزات پزشکی و همچنین روزانه چهار کامیون سوخت و گاز مایع برای همه مناطق در نوار غزه وارد می‌شود.
ادعای اسرائیل برای ادامه جنگ
در حالی که طی چهل و نه روز جنگ در غزه بیش از ۱۴ هزار و ۸۰۰ فلسطینی شهید شده‌اند که ۶۱۵۰ نفر آنها کودک و ۴ هزار نفر هم زن هستند، مقامات رژیم صهیونیستی مدعی شده‌اند، پس از آتش‌بس چهارروزه و تبادل اسرا جنگ ادامه خواهد داشت. به عنوان مثال جدعون ساعر وزیر تندروی کابینه نتانیاهو شب پنجشنبه در سخنانی اعلام کرده که قصدی برای توقف جنگ نداریم، زیرا تا زمانی که حماس قدرت را در غزه بر دست دارد، پایانی برای جنگ وجود نخواهد داشت.
این صحبت‌ها در حالی مطرح می‌شود که پیش از این نیز یوآو گالانت وزیر جنگ اسرائیل اعلام کرده بود که آتش‌بس موقت دوره‌ای از استراحت خواهد بود و بعد از آن جنگ حداقل تا ۲ ماه بعد ادامه خواهد یافت.
به گفته کارشناسان آتش‌بس موقت در غزه در حالی با مذاکرات پیچیده و همچنین میانجیگری برخی کشورها نظیر قطر، مصر و آمریکا صورت گرفته که تا پیش از این دو دیدگاه متفاوت درخصوص تداوم حملات از سوی اسرائیل به غزه وجود داشت. نخستین دیدگاه معتقد بود که با توجه به وضعیت بحرانی نتانیاهو در اسرائیل و شکاف عمیق سیاسی و اجتماعی به‌وجود‌آمده در این رژیم، مسوولیت اصلی ضربه طوفان الاقصی بر دوش او سنگینی می‌کند و به همین دلیل به محض پایان یافتن جنگ شاهد پایان عمر سیاسی نتانیاهو نیز خواهیم بود، در نتیجه او تمام تلاش خود را می‌کند تا با ادامه دادن جنگ از این بحران اساسی فرار کند. از سوی دیگر وجود وزرای تندروی کابینه که مخالف هر گونه امتیاز دادن به فلسطینیان هستند نیز برای نخست‌وزیر اسرائیل تهدیدزاست، چراکه آنها می‌توانند علاوه بر خروج از کابینه مقدمات یک انتخابات زودهنگام را فراهم کنند که قطعا بازنده اصلی آن شخص نتانیاهو خواهد بود.
از سوی مقابل برخی کارشناسان تاکید دارند که علاوه بر چالشی که خانواده اسرا در داخل سرزمین‌های اشغالی برای دولت ایجاد کرده‌اند و به همین منظور شاهد تظاهرات اعتراض‌آمیز آنها طی هفته گذشته بودیم، حجم کشتار غیر‌نظامیان و نفرت افکار عمومی بین‌المللی باعث شده تا دولت بایدن که خود به واسطه جنگ غزه در سال منتهی به انتخابات درگیر انتقادات زیادی شده، به اسرائیل به منظور توقف موقت درگیری‌ها فشار وارد کند. از این رو درخصوص دورنمای پایدار ماندن این آتش‌بس نوعی ابهام وجود دارد. یعنی از یکسو وقفه چهارروزه می‌تواند مقدمات خروج از این جنگ ویرانگر را فراهم کند و گفته حماس مبنی بر اینکه در ازای آزادی هر ۱۰ اسیر اسرائیلی یک روز به آتش‌بس افزوده شود می‌تواند آتش درگیری‌ها را سرد کند.
از سوی دیگر به واسطه پیچیده بودن شرایط هر لحظه امکان وقوع حادثه‌ای جدید وجود دارد که این امر می‌تواند روی پایداری آتش‌بس و شروع درگیری‌ها تاثیری جدی داشته باشد. به عنوان مثال شاهد هستیم در حالی که روز گذشته و به محض اعلام آتش‌بس برخی از ساکنان شمال غزه به سمت خانه‌های خود حرکت کرده‌اند، اما منابع خبری گزارش دادند که در صبح جمعه ساکنان بیت حانون گفته‌اند ارتش اسرائیل در داخل منطقه مستقر بوده و اقدام به بازداشت برخی از جوانان کرده است. تلویزیون الجزیره نیز گزارش داده که ارتش اسرائیل در اطراف بیمارستان الرنتیسی شروع به تیراندازی کرده و به شهروندان شمال غزه اجازه بازگشت به خانه‌هایشان را نمی‌دهد.
خبرگزاری یورونیوز به نقل از کلایو جونز، استاد مسائل امنیت منطقه‌ای در دانشگاه دورام انگلستان که با فرانس ۲۴ گفت‌و‌گو کرده، آورده است: این احتمال وجود دارد که درگیری‌ها از سر گرفته شود، اما فعلا نمی‌توان گفت که آیا شدت آنها مانند قبل خواهد بود یا خیر؟ این امر به عوامل متعددی از جمله موفقیت تبادل اسرا و حساسیت اسرائیل به فشارهای بین‌المللی و در درجه اول از سوی آمریکا، بستگی دارد.
سطح ویرانی در غزه در نگاه مردم آمریکا، به ویژه رای‌دهندگان جوان آنچنان خوش نیامده است. مضافا اینکه آمریکایی‌ها به همان اندازه که به نگرانی‌های داخلی خود توجه می‌کنند، نیم‌نگاهی هم به متحدان عرب خود در خاورمیانه دارند. به همین دلیل اینکه بعد از تبادل اسرا چه اتفاقی می‌افتد تا حد زیادی به دو طرف درگیری بستگی دارد. به عنوان مثال هنوز خیلی زود است که بگوییم آیا اسرائیلی‌ها خواهان توقف طولانی‌مدت جنگ خواهند بود یا خیر؟ زیرا آنها دائما هدف اصلی خود در جنگ غزه را از بین بردن حماس اعلام کرده‌اند.