فشار هزینه‌های خاکستری به صنعت

صنعت لوازم خانگی به شدت تابع نوسانات ارز و وابسته به تمامی تغییرات و تحولاتی است که در این بازار اتفاق می‌افتد. در همین خصوص کارشناس صنعت لوازم خانگی در مورد وضعیت بازار لوازم خانگی در سال گذشته گفت: لوازم خانگی از حیث اینکه از قطعات سرمایه‌ای در کالاهای این صنعت به حساب می‌آید، اصطلاحا تعیین‌کننده بخش اعظم قیمت نهایی همان قطعات و مواد اولیه هستند. زیرا این قطعات وارداتی هستند، در نتیجه این صنعت به شدت تابع نوسانات ارز و وابسته به تمامی تغییرات و تحولاتی است که در این بازار اتفاق می‌افتد.
احسان فدایی افزود: در سال گذشته شاهد این بودیم که از ابتدای ۱۴۰۱ اتفاقی که تا پایان سال افتاد این بود که با نوسانات شدیدی در حوزه ارز مواجه شدیم که روی تمامی بازار تاثیرات بسیار زیادی گذاشت. به گفته وی، نکته‌ای که در این رابطه تعیین‌کننده است این موضوع است که براساس این معادله‌ای که گفتم محصولات این صنعت تابعی از نرخ ارز هستند و براساس آن تغییر قیمت می‌دهند.وی بیان کرد: در صنعت لوازم خانگی چند عامل تعیین‌کننده هستند که روی قیمت‌ها تاثیر می‌گذارند. یکی از موارد این است که بخشی از قطعات و مواد اولیه باید به صورت وارداتی به کشور بیاید. بنابراین یکی از مبنا‌های محاسبه قیمت حقوق گمرکی هم است.
فدایی خاطرنشان کرد: سال‌های قبل حقوق گمرکی بر اساس نرخ ارز ۴ هزار و ۲۰۰ تومانی حساب می‌شد؛ ولی سال گذشته محاسبه حقوق گمرکی بر اساس ارز نیمایی بود. بنابراین همین مساله چندین و چند برابر افزایش قیمت پیدا کرد. از طرف دیگر سال گذشته افزایش زیادی روی حقوق و دستمزد‌ها داشتیم. همچنین افزایش زیادی روی مالیات‌ها داشتیم، زیرا بخشی از درآمدهای دولت از طریق مالیات و عوارض به دست می‌آید.وی تاکید کرد: حدود ۳۰ درصد از قیمت تمام شده‌ای که برای یک محصول در می‌آید این است که جزو همان عوارض و گمرک و حقوق‌هایی است که عملا سهم دولت است. مجموعه این‌ها به جهت اینکه افزایش کم‌سابقه‌ای شاهد بوده‌اند منجربه این شده است که قیمت محصولات در بخش لوازم خانگی بسیار افزایش پیدا کرد.کارشناس بازار لوازم خانگی گفت: این مساله را نباید فراموش کرد که وقتی قطعات و مواد اولیه لوازم خانگی را ثبت سفارش می‌کنند با ارزی که آن روز دریافت کرده‌اند تا زمانی که به دست‌شان برسد بین ۴ تا ۶ ماه طول می‌کشد، پس عملا هر زمان یک محصول می‌خواهد به خط تولید برسد باید بدانیم که مواد اولیه این محصول مربوط به ارز ۴ تا ۶ ماه قبل بوده است.به گفته وی، اگر در ابتدای سال محصولی تولید شده برای ارز سال قبل و حقوق گمرکی سال قبل بوده است. مجموعه پتانسیل تعیین‌کننده به سال قبل بازمی‌گردد. اما وقتی چند ماهی از سال گذشت با توجه به نوسانات واقعا بی‌سابقه‌ای که در نرخ ارز وجود داشت قیمت محصولات هم باید بالا برود. وی افزود: از سوی دیگر هم تولید‌کنندگان مثل مردم نیستند که وقتی می‌بینند افزایش قیمت شروع می‌شود بیایند و منتظر باشند تا شاید کاهش قیمتی ایجاد شود، به خاطر اینکه خط تولید نخوابد و همچنان فعال باشد مجبور به ادامه دادن تولیدات خود هستند. چون خاموش کردن دستگاه‌ها و خوابیدن خط تولید خودش ضرر و زیان فراوانی را برای تولید‌کننده ایجاد می‌کند. لذا تولیدکنندگان مجبور هستند به تعداد سفارش‌هایی که می‌گیرند تولید داشته باشند. فدایی تصریح کرد: بنابراین با توجه به اینکه همیشه تحریم هستیم این ثبت سفارش‌ها همیشه با هزینه‌های خاکستری مواجه هستند. این‌ها هزینه‌هایی هستند برای دور زدن تحریم‌ها. این‌گونه هزینه‌های اضافی در نیمه دوم سال گذشته بسیار افزایش پیدا کرد. وی ادامه داد: از سوی دیگر هم شاهد آن بودیم که یکسری از مولفه‌ها و بخش‌هایی از مواد اولیه و قطعاتی که در داخل کشور تولید می‌شدند و تولید‌کنندگان مجبور بودند آنها را از بورس کالا تامین کنند، در آنجا نمی‌توانستند به آنها دسترسی داشته باشند مجبور بودند از بازار آزاد تامین کنند. زیرا تولید‌کنندگان مجبور هستند خط تولید خودشان را سرپا نگه دارند.
تلاش برای حفظ خط تولید
فدایی گفت: وقتی تمامی این فشارها به بخش تولید وارد می‌شود، تولید برای اینکه بتواند مسیر خودش را ادامه دهد مجبور به تحمل تمامی این موارد است. از سوی دیگر هم دولت به شدت فشار آورده بود که در بخش صنعت لوازم خانگی قیمت‌ها نباید افزایش داشته باشد و می‌خواست به صورت دستوری قیمت‌ها را پایین نگه دارد.
فدایی تاکید کرد: ۶ ماه اول سال تولید‌کننده با این مسائل همراهی می‌کرد چون برخی تولیدات مواد اولیه‌اش مربوط به نرخ ۶ ماه قبل و هنوز برایش صرفه اقتصادی داشت. ولی در نیمه دوم سال دیگر برای تولید‌کننده نمی‌صرفید که قیمت‌ها را بالا نبرد، زیرا دیگر این‌طور تولید کردن اصلا برایش توجیه‌پذیر نبود.
کارشناس حوزه لوازم خانگی تاکید کرد: زیرا یا باید خط تولید متوقف می‌شد یا اینکه به سمتی برود که بتواند هزینه‌های خودش را جبران کند. برای همین بود که بسیاری از تولید‌کنندگان تولیدات خودشان را به «او‌ای‌ام‌ها» واگذار کردند. وی افزود: این‌ها شرکت‌هایی هستند که خط تولید ندارند بلکه فقط یک برند دارند که در شرایط اینچنینی به تولید‌کنندگان رجوع می‌کنند. تولید‌کنندگان هم ظرفیتی بیش از نیاز خودشان را در اختیار آنها قرار می‌دهند و برند آنها را روی محصولات‌شان می‌زنند.
فدایی خاطرنشان کرد: بنابراین بسیاری از تولیدکنندگان سمت تولید برای «‌او‌ای‌ام‌‌ها» رفتند. و روش دیگر هم این بود که لیست قیمت‌های خودشان را با افراد مختلف عوض کنند. از سوی دیگر مجبور بودند یکسری مدل را تغییر دهند تا بتوانند قیمت را به این روش تغییر دهند. تمام این کارها را کردند برای اینکه دیگر از نظر منطقی اصلا تولید برایشان هیچ معنایی نداشت. یعنی محصولات در حالی وارد بازار می‌شد که نمی‌توانست هزینه‌های تولید‌کننده را تامین کند. به گفته وی، به هر حال سال گذشته تولیدکنندگان تلاش کردند به روش‌های مختلف خط تولید خودشان را حفظ کنند.