لاستیک بر مدار افزایش قیمت

گروه صنعت- همزمان با مشکل دولت برای تامین ارز به واسطه تحریم‌های آمریکا و چالش‌های تولیدکنندگان برای تهیه مواد اولیه با قیمت ارز روز، در طول سال جاری قیمت لاستیک خودروهای سواری و سنگین دو بار مشمول افزایش شد. این موضوع به واسطه عدم تخصیص ارز ۴۲۰۰ تومانی به تایر خودروها بود که باعث شد از خرداد تا شهریور ماه دو بار مشمول افزایش قیمت شود؛ امری که گفته می‌شود تنها در مورد لاستیک‌های کامیون افزایش قیمتی چهار برابری صورت گرفته است.
در این شرایط و با توجه به افزایش دوباره قیمت‌ها که علاوه بر فشار بر مصرف‌کننده، حفظ بازار و برنامه‌ریزی تولید را نیز برای فعالان این صنعت با دشواری روبه‌رو کرده، هفته گذشته ستاد تنظیم بازار، قیمت‌گذاری لاستیک را آزاد و در نامه‌ای اعلام کرد: از این پس لاستیک‌های سواری تولید شده با مواد اولیه ارز نیمایی در چارچوب ضوابط سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان مشروط بر اینکه زنجیره توزیع آنها در سامانه جامع تجارت ثبت شود، راسا می‌توانند توسط واحدهای تولیدی قیمت‌گذاری شوند.
در این نامه همچنین تصریح شده برخی لاستیک‌های انبار شده در گمرک‌ها که با ارز ۴۲۰۰ تومانی وارد شده و تاریخ انقضای آنها رو به اتمام است، توسط کمیته‌ای در هر استان به ریاست وزارت صمت تا قبل از پایان سال ۹۹ نسبت به ترخیص‌شان تعیین‌تکلیف شود.
تنگنای تحریم و کمبود ارز
این مساله در صنعت تایر به خصوص با توجه به افزایش تورم و نیز کاهش قدرت خرید مردم سبب شده در این صنعت نیز مانند بسیاری از صنایع کشور فرمول عرضه و تقاضا دچار آشفتگی شود. در این رابطه و از آنجا که صنایع تایر کشور در خصوص تولید خود احتیاج مبرمی به واردات برخی از مواد اولیه و همچنین تکنولوژی‌های جدید دارد، سخت‌گیری در واردات این مواد و نیز عرضه شدن مواد اولیه داخلی به قیمت ارز روز سبب شده تنها در سال جاری چند مرتبه قیمت انواع تایر در کشور افزایش یابد.
برآوردها نشان می‌دهد از حدود ۲۱ میلیون خودرویی که در کشور وجود دارد حدود یک میلیون آنها خودروهای سنگین هستند که با توجه به ضریب مصرف آنها، کشور نیاز به تولید ۴۰۰ هزار تن تایر سنگین در سال دارد. از این میزان همچنین حدود ۱۵۰ هزار تن از طریق واردات تامین می‌شود و از آنجا که عمده تمرکز تولیدکنندگان بر تایرهای سواری بوده است، کمبود عرضه موجب شده قیمت لاستیک خودروهای سنگین نیز در طول سال جاری چهار برابر افزایش یابد. به موازات تداوم فشار روی مصرف‌کننده، تولیدکنندگان و واردکنندگان نیز در اثر عدم تخصیص ارز با مشکلات فراوانی روبه‌رو شده‌اند.
گلایه تولید‌کننده از عدم حمایت دولت
با توجه به اینکه صنعت تایر ایران سابقه‌ای ۶۰ ساله را در کارنامه خود دارد، برخی از تولیدکنندگان داخلی با برشمردن ظرفیت‌های گسترده این صنعت، تداوم واردات را به ضرر آن دانسته و معتقدند دولت با واردات درمانی موجب افزایش مشکلات تولیدکننده در کشور شده است. همان‌طور که پیش از این نیز «جهان‌صنعت» در گزارشی بررسی کرده بود، در سال گذشته حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دلار واردات تایر به کشور صورت گرفته در حالی که یکی از تولیدکنندگان برای تولید ۱۸ درصد نیاز کشور به لاستیک‌های رادیال سنگین، بیش از دو سال است معطل ۲۵ میلیون دلار اعتبار ارزی است.
طبق آمارهای موجود ۳۵ درصد مواد اولیه و ماشین‌آلات صنعت تایر ایران از خارج تامین می‌شود که این امر به واسطه عدم تخصیص ارز و نیز مشکلات ناشی از تحریم‌ها سبب شده تولیدکنندگان علاوه بر اینکه با بازارهای محدودی جهت تامین مواد خود روبه‌رو باشند، تخصیص و انتقال ارز نیز برای آنها با دشواری‌های فراوانی همراه باشد.
در این شرایط گفته می‌شود از آنجا که حدود ۷۰ درصد قیمت تمام‌شده لاستیک به بحث مواد اولیه و تامین آن مربوط می‌شود، به گفته ناظران دستور جدید ستاد تنظیم بازار مبنی بر اختصاص یافتن ارز نیمایی می‌تواند بار دیگر قیمت لاستیک در کشور را با افزایشی ۳۰ تا ۴۰ درصدی مواجه کند. در واقع کاهش قیمت و کنترل آن منوط به کاهش قیمت تمام‌شده بوده و به نظر می‌رسد در شرایطی که تولیدکنندگان مواد اولیه داخلی نیز تمایل چندانی به عرضه مواد خود در داخل کشور به واسطه جذابیت‌های صادراتی ندارند و قیمت مواد اولیه خود را با ارز روز در اختیار تولیدکننده نهایی قرار می‌دهند، همچنان چالش قیمت بالای تمام‌شده لاستیک در کشور طی ماه‌های آینده نیز وجود داشته باشد.
فعالان صنعت چه می‌گویند
در این رابطه دو روز قبل مصطفی تنها سخنگوی انجمن تایر در گفت‌و‌گویی که با خبرگزاری فارس داشته، تاکید کرده است: در حال حاضر قیمت‌های فروش کارخانه‌های تایرسازی مربوط به مصوبه قیمت‌گذاری خرداد ماه است که در خرداد نیز اسناد مربوط به قیمت تمام‌شده تولید در اول سال مورد ارزیابی قرار گرفته بود یعنی قیمت فعلی تایرها بر اساس قیمت تمام‌شده ابتدای سال محاسبه می‌شود.
وی با اشاره به افزایش قیمت مواد اولیه تولید تایر از ابتدای سال تا‌کنون ‌گفت: بیدوایر یکی از مواد اولیه تولید تایر است که اول سال کیلویی ۹۹۰۰ تومان خریداری می‌شد اما حالا با قیمت ۲۳۶۰۰ تومان خریداری می‌شود. همچنین SBR که یک محصول پتروشیمی است اول سال کیلویی ۱۰ هزار تومان عرضه می‌شد اما حالا قیمت آن به کیلویی ۴۰ هزار تومان رسیده است. به همین دلیل برای کاهش قیمت تایر باید قیمت زنجیره تولید کاهش یابد که هر وقت قیمت مواد اولیه پایین بیاید قیمت محصول تایر نیز کاهش خواهد یافت.
تنها همچنین تصریح کرده که کاهش نرخ ارز تاثیری در قیمت تمام‌شده تولید ندارد زیرا اخیرا یکی از شرکت‌های تایرساز ارز نیمای مورد نیاز خود را با قیمت ۲۷ هزار تومان تهیه کرده است؛ امری که نشان می‌دهد تولید تایر در کشور بیش از آنکه متاثر از عدم تخصیص ارز ۴۲۰۰ تومانی باشد، از نرخ ارز نیمایی که در طول چند ماه گذشته با جهشی بی‌سابقه روبه‌رو شده است، تاثیرپذیر خواهد بود.
از سوی دیگر داود سعادتی‌نژاد رییس اتحادیه لاستیک، روغن، پنچرگیران و فیلترسازان تهران نیز دیروز با اشاره به اینکه نوسانات قیمت ارز سبب شده تولید لاستیک صرفه اقتصادی نداشته باشد، اعلام کرده با توجه به گران شدن مواد اولیه انجمن تولیدکنندگان تایر درخواست افزایش ۸۰ درصد قیمت‌ها را داشته است و سازمان صمت بنا دارد با بررسی‌های ممکن در این رابطه تا تاریخ پنجم آذر ماه موافقت خود را در رابطه با افزایش قیمت لاستیک و برآوردهایی که می‌تواند در رابطه با میزان افزایش آن انجام دهند، اعلام کنند.