29 - 12 - 2022
مدیریت یکپارچه حلال مشکلات
وضعیت محیطزیست کشور چه به لحاظ هوا و چه به لحاظ آب و خاک و زیستی با چالشهای وسیعی مواجه است. ریزگردها و آلودگی کلانشهرها و شهرهای صنعتی کشور، وضعیت رودخانهها، تالابها و دریاچهها و حافظت از جانوران در معرض انقراض در طول سال سوالات زیادی را پیشروی سازمان حفاظت محیطزیست کشور میگذارند. چالشها آنقدر زیاد بوده است که مجلس هشتم از رییسجمهوری بخواهد در اینباره پاسخگو باشد هر چند ظاهرا توضیحات مسوولان محیطزیست کشور با کمیسیونهای مرتبط آنها را قانع ساخت و در نهایت به رشد ۹۴ درصدی بودجه این سازمان در سالجاری شد. از بین تمام موضوعات فراگیر در مورد چند موضوع با محمدجواد محمدیزاده، رییس سازمان حفاظت محیطزیست گفتوگویی کردهایم که در ذیل میخوانید.
تالابها
تالابها حافظ طبیعی تنوع زیستی ذخایر ژنتیکی و بکرترین و در عین حال جذابترین محیطهای طبیعی و یک سپر دفاعی در مقابل سیلابها هستند در حالی که بهنظر میرسد یکی از انتقادهای وارده به سازمان حفاظت محیطزیست در نحوه عملکردش در اینباره است. محمدیزاده در پاسخ به این سوال که در حال حاضر مهمترین چالش پیشروی تالابهای کشور چیست، اظهار داشت: تالابها نیازمند یک مدیریت یکپارچه برای حفاظت است. وی در اینباره توضیح بیشتری نداد اما نشان داد که در این موضوع نیز موازیکاری مانع از عملکرد اثرگذار میشود.
رییس سازمان حفاظت محیطزیست تامین حقابه تالابها را نیز مهمترین چالش موجود دانست و گفت: این موضوعی است که تمام تالابهای سراسر جهان با آن مواجه هستند و مسالهای فرامرزی است. محمدیزاده درباره دریاچه ارومیه نیز اظهار داشت: روزی اراضی کشاورزی آبی محدوده دریاچه ارومیه ۳۲۰ هزار هکتار بود که اکنون به ۶۸۰ هزار هکتار رسیده است که البته برخی معتقدند این میزان از ۸۰ هزار هکتار هم فراتر رفته است. محصولات کشاورزی این منطقه نیز زمانی دو میلیون تن بود که اکنون به بیش از هشت میلیون تن رسیده است. با توجه به جغرافیای پنج هزار و ۶۰۰ هکتاری دریاچه ارومیه بسیار مهم است که حقابه این اکوسیستم در معرض خطر جزو اولویتهای سازمانهای مسوول است. وی در پاسخ به این سوال که برای رفع چالش پیشروی تالابها در خصوص حقابه سازمان حفاظت محیطزیست تاکنون چه کرده است، گفت: تالابها نیازمند یک مدیریت یکپارچه برای حفاظت هستند و از آنجا که تالابها بهطور طبیعی یک سپر دفاعی در مقابل سیلابها به حساب میآیند دولت مکلف شده است که برنامههای ساماندهی تالابهای مهم کشور را تهیه کند از اینرو تهیه برنامه هشت تالاب در دستور کار قرار گرفت.
محمدیزاده در پاسخ به اینکه آیا تاکنون تهیه برنامه برای تالابی به اتمام رسیده است یا خیر از تالابهای ارومیه، هورالعظیم، هامون و پریشان به عنوان تالابهای مهمی که تهیه برنامه برای آنها به اتمام رسیده است، یاد کرد.
ریزگردها
رییس سازمان حفاظت محیطزیست در پاسخ به این سوال که بهنظر میرسد در مورد کنترل ریزگردها در ایران نوعی موازیکاری وجود دارد ضمن تاکید بر این موضوع اظهار داشت: برای زودتر به نتیجه رسیدن باید از موازیکاری جلوگیری کرد و لازم است همکاری بین سازمان حفاظت محیطزیست و سازمان جنگلها و مراتع صورت پذیرد.
محمدیزاده درباره نحوه مواجهه با موضوع ریزگردها اظهار داشت: منشای ریزگردها در ایران بین ۵ تا ۱۰ درصد است و بیش از ۹۰ درصد آنها از خارج از کشور وارد میشود.
به گفته وی منشای خارجی ریزگردها شنهای روان عراق، عربستان، شمال آفریقا، سوریه، اردن و کویت است.
محمدیزاده همچنین اظهار داشت: در حال حاضر سازمان جنگلها و مراتع از توسعه بیابانها جلوگیری میکند بنابراین باید بین دو سازمان همکاری بهوجود آید.
رییس سازمان حفاظت محیطزیست با اشاره به اینکه ایران نخستین کشوری است که بهطور جدی به مساله مهار پدیده ریزگرد ورود پیدا کرده است، گفت: ما با وزیر محیطزیست عراق قراردادی منعقد کردیم که بر اساس آن آموزشهایی به نیروهای عراقی دادهایم.
تثبیت شنهای روان عراق
توسط ایران
محمدیزاده با اشاره به برنامه توسعه پنجم بیان کرد: قرار است ایران یک میلیون هکتار از شنهای روان کشور عراق را تثبیت کند اما لازم است عراق امنیت جانی نیروهای ایرانی مشغول به کار را در اطراف کربلا و بصره که کانونهای اصلی انتشار ریزگرد هستند، تضمین کنند و سالانه ۲۵۰ میلیون دلار برای این منظور اعتبار پیشبینی کنند تا در طول یک دوره پنج ساله این اقدام انجام شود.
رییس سازمان حفاظت محیطزیست افزود: برخی کشورهای دیگر درگیر با این موضوع خواستار عمل به تعهدات کشورهای مختلف در حوزه مهار ریزگرد هستند. در مورد عراق که بیشترین اثر را در ایران دارد حتی از دبیرکل کنوانسیون مبارزه با بیابانزایی سازمان ملل متحد خواستهایم فشارهای بینالمللی را برای متقاعد کردن عراق بیشتر کند تا برای این موضوع منابع مالی بگذارد.
محمدیزاده در پاسخ به این مساله که به نظر میرسد معاونت علمی فناوری ریاست جمهوری به سبب پژوهشهای انجام داده از دارندگان نظر درباره حل معضل ریزگردهاست، اظهار داشت: این معاونت میتواند به ما در کاهش اثرات منفی آلایندهها در فضاهای محدود و بسته کمک کند.
به گفته وی، قراردادی با معاونت علمی فناوری ریاستجمهوری منعقد شده است تا در مدارس، پادگانها و مراکز جمعیتی محدود دستگاههایی تولید و نصب شود که هوا را عاری از ریزگردها میسازد.
آلودگی و فرسایش خاک
محمدیزاده، رییس سازمان حفاظت محیطزیست درباره فرسایش خاک و آلایندگی آن در کشور اظهار داشت: فرسایش خاک در کشور ما موضوع مهمی است و به همین دلیل قانون جامعی در خصوص آلایندههای مربوط به خاک تدوین شده است.
موضوع پسماندها نیز یکی از معضلات و علل آلایندگی خاک است. محمدیزاده در پاسخ به این سوال که چه اقدام اساسی در این باره صورت گرفته است، گفت: تا پایان امسال تمام بیمارستانها به طور اجباری به دستگاه بیخطرساز زبالههای خطرناک مجهز میشوند و زبالههای شهری در هر منطقه که تاکنون سلیقهای بوده است پس از این باید براساس جنسیت تر و خشک و ارگانیک تفکیک شود.
وی افزود: برنامه جامع پسماند نیز در سال ۹۰ تصویب شد و شش دستگاه اجرایی همچون وزارتخانههای کشور، نیرو، نفت، صنعت، معدن و تجارت، جهاد کشاورزی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در آن مشخص شده است.
خبرهای خوش برای محیطبانان
تنها سال گذشته شاهد ماجراهای زیاد و جنجالبرانگیزی در خصوص نحوه عملکرد محیطبانان و برخورد قوه قضاییه با ایشان بودیم. بسیاری از محیطبانان به خاطر استفاده از آنچه مجوز استفادهاش را داشتهاند یعنی تیراندازی با مشکلاتی مواجه شدند و به خاطر دیه تعلق گرفته در زندانها به سر میبرند.
رییس سازمان حفاظت محیطزیست در این باره گفت: این سازمان مبلغ دو میلیارد تومان را به محیطبانانی که تا سال ۹۰ حین انجام ماموریت خود زندانی شدند و دارای رای قضایی پرداخت دیه هستند، اختصاص داده است.
وی در پاسخ به این سوال که محیطبان ضابط قضایی دارای مجوز حمل سلاح گرم و استفاده از آن در زمان ماموریت است پس چرا از سوی قوه قضاییه تمامی محیطبانان استفادهکننده از سلاح گرم به پرداخت دیه (حتی در مواردی قصاص) محکوم میشوند، فقط اشاره کرد که در این ارتباط متاسفانه با وحدت رویه در برخورد قوه قضاییه مواجه نیستم و قرار است در سالجاری طی گفتوگوهایی به یک نتیجه نهایی و واحد برسیم.
وی همچنین خبر داد: قرار است طی برنامه پنجم توسعه پنج هزار محیطبان به استخدام سازمان حفاظت محیطزیست درآیند که براساس این برنامه در سالجاری یعنی سال ۹۱ قرار است بیش از یک هزار نفر محیطبان استخدام کنیم که مجوزها و هماهنگیهای لازم در این باره صورت گرفته است و به زودی شرایط آن اعلام خواهد شد.
محمدیزاده با وجود انتقاداتی که بر عملکرد وی در خصوص جدی نگرفتن طرحهای گذشتگان که منجر به کاهش آلایندگی شهرهای بزرگ میشد اظهار میدارد: سازمان حفاظت محیطزیست اقدامات خوبی همچون ارتقای کیفیت خودرو و تولید فرآوردههای سوختی استاندارد دارد.
اثرات مخرب آلودگیها بر انسان
گروه شهر و جامعه – تغییر در ویژگیهای طبیعی جو بر اثر مواد شیمیایی، غباری یا عاملهای زیستشناختی است. جویا اتمسفر سامانه گازی طبیعی پویا و پیچیدهای است که زندگانی در سیاره زمین به آن بازبسته است. تحلیل رفتن لایه ازن، استروسفر به خاطر آلودگی هوا، دیرزمانی است که خطری برای تندرستی مردمان و نیز زیستبومهای زمین شناخته میشود.
منابع آلودگی هوا
منابع آلودهکننده هوا به دو قسمت طبیعی و مصنوعی تقسیمبندی میشود:
از جمله منابع طبیعی:
فعالیتهای آتشفشانها و آتشسوزی جنگلها
گرد و غبار طبیعی
دود و منواکسیدکربن ناشی از آتشسوزیها
گاز رادون ناشی از کانیهای زمین
و از جمله منابع مصنوعی نیز :
وسایل نقلیه موتوری
منابع متمرکز مانند خروجی دودکشهای نیروگاهها، کارخانجات، مراکز سوزاندن زبالههای شهری
منابع متحرک مانند اتومبیلها، هواپیما و…
ذرات بهوجود آمده به دلیل سوختن کنترل شده کشاورزی و جنگلی
اتومبیلهایی که باعث متصاعد شدن مواد آلاینده میشوند.
وزش غبار
فعالیتهای کشاورزی مانند شخم زدن، کاشتن و درو کردن منجر به ایجاد قابل ملاحظهای از غبار میشوند. انتشار تراکتورها، دروکنندهها و سایر ماشینآلات کشاورزی خیلی مهم نیستند.
آفتکشها
بهکار بردن آفتکشها در زمینهای کشاورزی به شکل پاشیدن با هواپیما ممکن است این مواد را به مناطق مسکونی انتقال دهد.
اثراث مخرب آلودگی هوا و ریزگردها:
تاخیر در واکنش روانی
اختلال در تکلم
افزایش پارکینسون در جوانان
اختلال در مغز اجتماعی
عقبماندگی در کودکان
موجب بروز علایم قلبی و عروقی، درد قفسهسینه
تعریق سرد و تهوع و تنگی نفس
تشدید بیماری آسم و برونشیت
انسداد مزمن ریه
کاهش اکسیژن در خون
کمخونی
التهاب حلق و گلو
آبریزش چشم
اثرات سوءژنتیکی
آلودگی آب
آلودگی آب عبارت است از افزایش مقدار هر معرف اعم از شیمیایی، فیزیکی یا بیولوژیکی که موجب تغییر خواص و نقش اساسی آن در مصارف ویژهاش شود.
عوامل آلودهکننده آب
آلودهکنندههای صنعتی
بسیاری از ضایعات صنعتی به آبزیان زیانهای جدی میرسانند. این ضایعات برای خنثی شدن مقدار زیادی از اکسیژن محلول در آب را به مصرف رسانیده و موجب کاهش اکسیژن مورد نیاز برای آبزیان میشود و تهدید به مرگ میکنند. از طرف دیگر بسیاری از خود این ضایعات سمی بوده و موجب مسمومیت آبزیان میشوند مانند فلزات سنگین، جیوه، سرب، مس و… .
وارد شدن ترکیبات فسفردار و نیتروژندار در آب موجب رشد جلبکهایی میشود که ضمن ایجاد بو و مزه غیرطبیعی آب، اکسیژن آب را مصرف کرده و باعث کاهش میزان آن و بروز صدمات و تلفات آبزیان میشود.
آلودگی صنعتی ممکن است از یک لوله فاضلاب صنعتی مستقیما وارد محیط آبی شده یا بر اثر نشت از خط لولهها و مخازن ذخیرهای زیرزمینی پدید آید.
بیماریهای ناشی از آلودگی آب:
وبا
حصبه یا تیفوئید
پاراتیفوئید
هپاتیتهای مسری
ژیاردیانیز
لپتوسیپروسیس
تولادمیا
اسهال میکروبی
اثرات مخرب آب
وجود جیوه در آب باعث عوارض شدید عصبی در انسان و در نهایت مرگ میشود. نیتریت و نیترات باعث آبی شدن رنگ پوست و ایجاد اختلالات خونی
کادمیوم و فلوئور بیش از حد باعث ایجاد بیماری
سرب در آب باعث عوارض خونی، استخوانی و عصبی مزمن در مصرفکننده میشود.
انواع کرمهای انگل در روده انسان
عفونت دستگاه تنفسی فوقانی
یرقان عفونی، اسهال عفونی، فلج اطفال و سایر بیماریهای ویروسی گوارشی
ناباروری در مردان
آلودگی خاک
میگویند آلودگی که حتی بیشتر از آلودگی هوا برای انسان خطر دارد، آلودگی خاک است اما چون این آلودگی به اندازه آلودگی هوا ملموس نیست، کمتر به آن
توجه میشود.
منابع آلودگی خاک
امروزه از میان منابع آلاینده موارد زیر مهمترین عوامل آلودگی بیوسفر محسوب میشوند:
معادن فعال (آلودگی صنعتی)
مصرف سوختهای فسیلی (آلودگیهای نفتی)
کودها و سموم کشاورزی
در حال حاضر بهدلیل تولید بیش از حد زباله، جمعآوری غلط و بازیافت ناقص زبالههای خانگی، صنعتی، بیمارستانی، پسابهای صنعتی، فاضلاب شهری و نخالههای ساختمانی و انباشت زباله در حاشیه شهرها با آلودگی شدید خاک و منابع آب روبهرو هستیم.
وسایط نقلیه موتوری از یک سو با تولید منواکسیدکربن هوا را آلوده میکنند و از سوی دیگر روغن، برادههای لاستیک و لنتهای ترمز آنها که حاوی آزبست است، منابع خاک و محیطزیست را نابود میکنند.
پسماندهای صنعتی
یکی از مشکلات فاضلابها و پسماندهای صنعتی که وارد خاک میشود فلزات سنگین است. فلزات سنگین همچون سرب، کادمیوم، سلنیوم و... که در کلوئیدهای خاک ذخیره میشوند، بسیار خطرناک هستند و با ورود به چرخه غذایی زیانهای جبرانناپذیری را به جای میگذارند.
یکی دیگر از موارد آلودگی خاک که میتوان نام برد بارانهای اسیدی است که در اثر آلودگی و دود کارخانهها در شهرهای صنعتی و پرجمعیت دیده میشود. باران اسیدی در آلودگیهای خاک بدترین نوع آلودگی محسوب میشود چراکه در وهله اول باعث از بین رفتن پوششهای جنگلی و در وهله دوم باعث آلودگی منابع آب در حد وسیع میشود.
آلودگی حاصل از فعالیتهای کشاورزی
آلودگیهای نفتی
آلودگیهای صنعتی که از کارخانهها و معادن حاصل میشود.
بیماریهای ناشی از آلودگی خاک:
اثر مستقیمی روی آب میگذارند و آب را
آلوده میکنند.بیماریهایی که از طریق حیوانات موذی شبیه موش منتقل میشوند.
موشهای بیمار از طریق مدفوع، ادرار و گزش موجب انتشار آلودگی میشوند. بیماریهای کریومننژیت- سالمونلا- تریشینوز و هاری بیماریهای انگلی مثل آمیبیاز و... از طریق موش منتقل میشوند.
فراخوان دبیرکل سازمان ملل در روز جهانی محیطزیست
ایجاد آیندهای پایدار برای مردم
دبیرکل سازمان ملل متحد در پیامی به مناسبت روز جهانی محیطزیست ۵ ژوئن ۲۰۱۲ برابر با ۱۶ خردادماه ۱۳۹۱ دولتها، بخش تجاری و تمامی اعضای جوامع را ترغیب کرد تا گزینههای همهجانبهای انتخاب کنند که ضامن آیندهای پایدار برای همگان باشد.
متن کامل پیام بان کیمون به این شرح است: درحالی که جهان آماده برگزاری کنفرانس ملل متحد درباره توسعه پایدار (ریو + ۲۰) میشود، روز جهانی محیطزیست فرصتی است برای تاکید بر نیاز به تغییر جهتی مثالزدنی به سوی جهانی پایدارتر و موضوع امسال این روز «اقتصاد سبز: آیا شما هم در آن نقشی دارید؟» بر نیاز به ایفای نقش مستمر هر فرد در زمینه ردپای انسان در زیستبوم سراسر مرزهای کره ارض تاکید دارد.
جمعیت جهان به رقم هفت میلیارد نفر رسیده و ممکن است تا ۲۰۵۰ به بیش از ۹ میلیارد افزایش یابد. این به معنای فشار بیشتر بر شهرهای پرجمعیتی است که بیش از نیمی از مردم جهان هماکنون در آن به سر میبرند و در عین حال هیچ منبع طبیعی مورد نیاز برای تامین غذا، آب و انرژی افزایش پیدا نخواهد کرد. این به معنای مردم بیشتری است که به دنبال شغل آبرومند هستند.
در سطح جهان یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون نفر در حال حاضر بیکارند یا شغل مناسبی ندارند. تقریبا نیم میلیارد نفر متقاضی بیشتر طی دهههای آینده به بازار کار افزوده میشوند. پایداری، مشروط به ارایه فرصت برای همگان به وسیله ایجاد توازن در ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی توسعه است.
ما باید این طرز فکر که میگوید بین سلامت اقتصادی و محیطزیست تضاد وجود دارد را نفی کنیم. با سیاستهای هوشمند و سرمایهگذاریهای صحیح، کشورها میتوانند ضمن حفاظت از محیطزیست خود، رشد اقتصادی ایجاد کنند، شغل آبرومند به وجود آورند و پیشرفت اجتماعی را سرعت دهند.
ریو +۲۰ فرصتی برای تعمیق تعهد جهانی نسبت به توسعه پایدار است. در ریو ما باید به توافق برسیم که سنجش رشد و ثروت به وسیله تولید ناخالص محلی به تنهایی کافی نیست. ما باید توافق کنیم که جهان نیاز به یک سلسله اهداف توسعه پایدار دارد که بر پایه آرمانهای توسعه هزاره بنا شوند. ما باید پیشرفت را بر اساس بلوکهایی پایدار همچون انرژی، غذا، شهرها، اقیانوسها، مشاغل و توانمندسازیهای زنان ایجاد کنیم.
موضوع پایداری در دستور کار سیاستهای عمومی کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه بهگونهای برجسته مطرح است.
سازمان ملل متحد نیز برای حفظ محیطزیست و مدیریت پایدار ادارات و فعالیتهای خود تلاش میکند.
ما باید در ریو مشارکتهای مورد نیاز برای انتقال جهان به مسیر رشد و توسعهای پایدارتر را مهیا کنیم. در این روز جهانی محیطزیست و پیش از برگزاری کنفرانس تاریخی ریو، اینجانب، دولتها، بخش تجاری و تمامی اعضای جوامع را ترغیب میکنم گزینههای همهجانبهای انتخاب کنند که ضامن آیندهای پایدار باشد، یعنی آیندهای که میخواهیم.
مدیریت آلودگی هوا کماکان با وزش باد است
خدا کند که همیشه بیاید!
سمیه حاتمی امین- رییس ستاد محیطزیست و توسعه پایدار شهر تهران کسی است که سال گذشته گفت سلامت هوای پایتخت به وزیدن بادها بستگی دارد. این حرف او هر چند تاسفبار بهنظر میرسید اما واقعیتی بود که نمایی از نحوه عملکرد و مواجهه مسوولان با وضعیت آلودگی هوا را به درستی نشان میداد.
کلانشهری مثل تهران روزهای سختی را پشتسر میگذارد. یکبار که عوامل درونی شهر موجب افزایش آلودگی هوا میشود دعا میکنیم باد بوزد و یکبار که ریزگردها ۲۰ استان را تسخیر میکند دعا میکنیم باد نوزد تا ریزگردها به تهران نرسند.
حیدرزاده درباره مهمترین چالشهای مختلف پیشروی تهران و حتی کشور میگوید: اگر ما آب و هوا و خاک را در نظر بگیریم باید اعتراف کنیم که در حیطه هر سه عنصر با مشکلات جدی مواجه هستیم اما از این میان آلودگی هوا جدیتر و به نوعی مهمترین مشکل کنونی ما به حساب میآید.
از او پرسیدم آیا هنوز هم معتقدید بادها آلودگی هوا را مدیریت میکنند که وی پاسخ داد از سال گذشته تاکنون قطعا اقداماتی صورت گرفته است اما مدیریت آلودگی هوا را کماکان وضعیت، میزان و جهش باد کنترل میکند!
البته اضافه میکند تنها اقدام درست و خوبی که درخصوص آلودگی هوا اتفاق افتاد بهبود کیفیت سوخت بوده است که متاسفانه در حد چند پمپ گازی و ارایه بنزین با اکتان ۹۸ در چند پمپ بنزین باقیمانده است. بهنظر میرسد این شیوه بهطور جدی مورد توجه مسوولان قرار نگرفته و ادامه پیدا نکرده است درحالی که عرضه بنزین مناسب یا حتی توسعه پمپهای گاز میتوانست تاثیر قابل توجهی بر کاهش میزان آلودگی هوا بگذارد.
وی درباره طرحهایی که از سوی برخی مراکز درخصوص کاهش آلودگی ارایه میشود که صرفا مسکنی فوری است، گفت: برخی از این طرحها حتی مسکن فوری هم به حساب نمیآیند از جمله آبپاشی برای مقابله با ریزگردها.
به اعتقاد حیدرزاده این اظهارنظرها ناشی از این معضل است که جایگاه مرکز کنترل آلودگی به جای آنکه مشخصا و مستقیما سازمان حفاظت محیطزیست باشد استانداری تهران تعریف شده است؛ در جایگاهی کاملا غیرتخصصی با اظهارنظراتی که دردی دوا نمیکند.
وی سپس گفت: حتی شده که در یک روز جمعه و تعطیل شدت آلودگی هوای تهران بسیار بالا بوده است که حتی تعطیل بودن تمام مراکز دولتی و غیردولتی هم به کاهش و کنترل این آلودگی کمکی نکرده است پس میتوان گفت اگر جریان هوا در این شهر به داد مردم نرسد تعطیلی هم (به عنوان یک مسکن فوری) مشکلی را حل نمیکند.
حیدرزاده تاکید کرد: این سازمان حفاظت محیطزیست کشور است که باید به عنوان متولی اصلی برای این مشکل برنامه جامع مدیریت کاهش و کنترل آلودگی هوا ارایه و اجرا کند.
رییس ستاد محیطزیست و توسعه پایدار شهر تهران درباره وضعیت آب تهران اظهار داشت: مشکل دیگر ما آب است. هنوز شبکه فاضلاب نداریم، نیترات موجود آبمان بالاست، هنوز چاههای جذبی در سراسر شهر داریم و فاضلابهای خانگی و تجاری وارد سفره آبهای زیرزمینی شده و نیترات آب را بالا میبرد.
ما از این حیث جزو پنج شهر آخر دنیا هستیم و این یک معضل زیستمحیطی جدی برای پایتخت به حساب میآید.
معاون شهردار تهران:
نجات محیطزیست در گرو خرد جمعی و مشارکت مردمی
زهراالسادات محمدی- نقش مدیریت شهری در حفظ محیطزیست و نگهداشت منابع طبیعی موضوعی است که طی سالهای گذشته ذهن تئوریپردازان و برنامهریزان این عرصه را به خود جلب کرده و در اغلب کلانشهرهای جهان مدیریت شهری توانسته است با تکیه بر ابزارهای اجرایی در قالب مدیریت یکپارچه حساسیت شهروندان را نسبت به زیست شهری و لزوم رعایت بهداشت و سلامت بصری افزایش دهد.
هند، پاکستان و فیلیپین نمونههای موفقی از ورود مدیریت شهری به کنترل بحرانهای زیستمحیطی به شمار میروند که طی سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸ توانستهاند با توسعه محلهای شهرهای بزرگ خود نقش کلیدی را در تغییر رفتارهای زیستمحیطی اجتماعی ایفا کنند و با تکیه بر ریشههای مستحکم فرهنگ و هویت محلهای عادتهای بد و از همگسیخته زندگی شهری که لطمه جبرانناپذیری به طبیعت وارد میکند را با افزایش مشارکتهای اجتماعی کاهش دهند.
تجربه اداره شهر تهران با وجود جمعیت تقریبی سیال و ساکن بیش از ۱۲ میلیون نفر، ۲۲ منطقه شهرداری و ۳۷۴ محله نشان داده است که نمیتوان در بلندمدت به اهداف توسعه پایدار در زمینه محیطزیست در سطح کلان نایل شد.
براین اساس برنامهریزی در مقیاسهای جغرافیایی و جمعیتی خرد برای توسعه کلانشهری نظیر تهران با ویژگیهایی که آن را به سمت گذار از یک جامعه سنتی به مدرن سوق میدهد از دید صاحبنظران بهترین الگو اجرایی است.
شهرداری تهران نیز در دوره اخیر خود تلاشهای متمرکزی را به منظور افزایش مشارکتهای مردمی در سایر عرصههای زندگی شهری آغاز کرده است و با اجرای طرح مدیریت محله بخش عمدهای از مسوولیتهای مدیریت شهری را در مقیاس محله را به ساکنان آن واگذار کرده و نیل به اهدافی چون فرهنگ سازی و نهادینه کردن حفظ محیطزیست و احترام به فضای سبز را دنبال میکند.
سیدمحمدهادی ایازی، معاون امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران که سمت سخنگویی این نهاد اجتماعی را نیز برعهده دارد در گفتوگو با جهان صنعت نقش مدیریت شهری در سهم دادن به مردم در انجام امور زندگی اجتماعی را بسیار مهم دانست و گفت: در کشورهای توسعهیافته مقوله مشارکت مردمی به عنوان یک ضرورت مطرح است و در این مسیر هر شهروند در محدوده کار و زندگی، نحوه مدیریت بر ارتباط خود با طبیعت و محیطزیست پیرامون را به عنوان یک اصل در نظر میگیرد.
وی ادامه داد: این در حالی است که حذف مشارکتهای مردمی و قطع حلقه اتصال شهروند از شهرداری به مثابه حذف نیروی شتابدهنده موتور محرکه مدیریت شهری به شمار میرود. بر این اساس مشارکت آحاد مردم در طرحهای ملی، منطقهای و محلی اهرم اصلی موفقیت یک جامعه در رسیدن به شاخصهای توسعه خواهد بود.
ایازی حفاظت از محیطزیست را از جمله مسایلی دانست که به تنهایی از عهده دولت و شهرداریها برنمیآید و تصریح کرد: مقوله حفاظت از محیطزیست از مواردی است که به تنهایی از عهده دولت و شهرداریها برنخواهد آمد و همواره نیازمند مشارکت شهروندان است. در عین حال معتقد هستیم که نهادهای یادشده باید نسبت به ظرفیتسازی و ایجاد زمینههای مناسب برای مشارکتهای اجتماعی اقدام کنند.
سخنگوی شهرداری تهران گفت: مجموعه مدیریت شهری طی سالهای در حیطه مدیریت زیستمحیط و فضای سبز مبدع روشهای افزایش مشارکت مردمی بوده و به میزان قابل قبولی در اصلاح و تعدیل برخی از رفتارهای غلط اجتماعی نظیر لطمه زدن به طبیعت و فضای سبز، ریختن زباله در معابر و جویها، ایجاد آلودگی صوتی و برهم زدن نظم منظر شهری از طریق افزایش حس مسوولیت شهروندان توفیق یافته است.
وی با اشاره به اجرای طرح مدیریت محله در سطح شهر اظهارداشت: امروزه محلات در گستره نیاز به بازسازی ساختار فرهنگی، اجتماعی و زیستمحیطی خود دارند و شهروندان هر محله باید از طریق بازیابی هویت و سرمایه اجتماعی در مکان سکونت خود نسبت به حفظ داشتههایی نظیر فرهنگ و محیطزیست مشترک با دیگران اقدام کنند.
معاون امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران اعتماد و ارتباط را پیش شرط مشارکتهای اجتماعی دانست و ادامه داد: زمینهسازی برای حضور و مشارکت آگاهانه و داوطلبانه شهروندان در عرصههای مختلف اجتماعی مهمترین هدفی است که شهرداری تهران برای خود ترسیم کرده و از این رو اجرای طرح مدیریت محله یکی از کلیدیترین راهکارهای تحقق این مهم به شمار میآید.
ایازی تصریح کرد: مدیریت محله علاوه بر تمام مسوولیتها و وظایفی که در عرصه اجتماعی و فرهنگی عهدهدار است در حوزه بهبود کیفیت زیستمحیطی محله ایجاد زمینه افزایش مسوولیتپذیری مردم در قبال حفظ و بهبود محیطزیست همچنین ایجاد و توسعه فضای سبز، بهرهگیری از روشهای جلوگیری از آسیبهای زیستمحیطی، برخورداری عادلانه ساکنان محلهها از فضاهای زیستمحیطی و چگونگی درک اهمیت حفظ محیطزیست برای بقا را به عنوان چشمانداز خود دنبال میکند. حس تعلق و حس هویت فردی مهمترین سرمایهای است که مدیریت محله برای تحقق اهداف خود در مقیاس محله در اختیار دارد و میتواند با تکیه بر آن سلامت و بهداشت محیطزیست شهروندان را تامین کند.
معاون شهردار تهران با اشاره به لزوم ارایه آموزشهای شهروندی با موضوع حفاظت از محیطزیست ادامه داد: سلامت رفاه و آسایش جسمی و روانی انسان منوط به سلامت محیطزیست است و توجه و احترام به محیطزیست و فضای سبز امری است که نهادهای مختلف اجتماعی موظف به آموزش آن به همه آحاد جامعه خصوصا کودکان هستند کودکان باید بیاموزند که در حفظ محیطزیست بکوشند و به آن آسیبی وارد نکنند.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد