4 - 09 - 2022
مسوولان نباید با واژههای «تولید» و «سرمایهگذاری» بازی کنند
سرانجام پس از چندسال ممنوعیت واردات خودرو، دولت طی آییننامهای تصمیم گرفته است مجوز واردات خودروهایی تا سقف یک میلیارد دلار را صادر کند. حامیان واردات خودروی خارجی با مطرح کردن کیفیت پایین و قیمت بالای محصولات داخلی، واردات خودرو را امری ضروری تلقی میکنند و منتقدان از سوی دیگر با اشاره به تنگناهای ارزی کشور، واردات حجم محدودی از خودرو را تنها وسیلهای برای استفاده از دلارهای به دست آمده پس از توافق احتمالی مجدد حول برجام میدانند و میگویند واردات کالاهای لوکس جزو اولویتهای استفاده از ارز بهشمار نمیآیند.
در همین راستا، سیدمحمد بحرینیان صنعتگر و پژوهشگر برجسته توسعه در گفتوگو با جماران توضیح میدهد: با تجربه بیش از یکصدساله تشکیل دولتهای مدرن، بیم آن میرود که با جایگیری بندهای ۳، ۴ و ۵ در این آییننامه و با به کارگیری الفاظ آبرومند، در حقیقت مقاصد دیگری را پیگیری کنند که همواره شاهد این نوع رفتارها بودهایم. از گفتههای مسوولان دولت و مجلس در ماههای اخیر، میتوان نکات مشخصی را استنتاج کرد. واقعیت این است بوی احیای برجام به مشام برخیها رسیده، در نتیجه سیاستهای بزکشدهای در حال تدوین است که از منابع حاصل از احیای برجام استفاده کنند. خوب است بدانیم تمام دولتهای پس از مشروطه به استثنای دورههایی محدود یکسان عمل کردهاند، به این صورت که همه شیفته واردات هستند و اگر آن چند دوره محدود نبود، کشورمان اوضاع خیلی بدتری میداشت. باید این واقعیت را بپذیریم که وقتی مرکزی واحد و مستقل از دولتهای مختلف برای تصمیمگیریهای اقتصادی نداشته باشیم، هر دولتی که بر سرکار آید، خواه یا ناخواه دست به انجام یکسری اقدامات نمایشی میزند تا نشان دهد نسبت به دولتهای دیگر بهتر یا برتر عمل کرده است.
وی افزود: ماحصل منابع عظیمی که برای کشور فراهم بوده و شاخصهای غیرقابل دفاع متعددی که در زمینه اقتصاد و شرایط اجتماعی کشور مشاهده میکنیم، همه نشان از یک واقعیت دارند که قوای ما توانایی برنامهریزی ندارند، در نتیجه از واژگان آبرومند استفاده میکنند تا عدم توانایی برنامهریزی خود و اسلافشان را پوشش دهند. مثلا وقتی خانم محترم نمایندهای در یک برنامه تلویزیونی، به جای واژه «خودرو ملی» از «نکبت ملی» استفاده و یکطرفه صحبت میکند، کسی نیست از ایشان بپرسد آیا این وضع نمیتواند ناشی از ناتوانی در برنامهریزی علمی بسیاری از تصمیمگیران اقتصادی در یک سده گذشته و در دولتها و مجالس متعدد باشد که خود نیز جزئی از آن است؟ آیا ایشان نمیدانند که توسعه و پیشرفت اتفاقی به دست نمیآید؟
بحرینیان در بخش دیگری از صحبتهای خود میافزاید: مردم ما کاملا حق دارند که از وضع خودروسازی کشور ناراضی باشند، چراکه با گرفتارشدن در زجرهایی که ناشی از خرید بسیاری از خودروهای تولیدی بیکیفیت داخلی و بعضا مونتاژی است، شاهد بیلیاقتی بسیاری از مدیران انتصابی خودروسازی طی سالها بودهاند که به دلیل وابستگی به میزهای خود نتوانستند برنامهای برای ارتقای فناوری این صنعت داشته باشند، از این رو خشم آنها بحق است. اما باوجود توجه به این همه نارضایتی بحق مردم، آیا باید ما منابع ارزی حیاتی و ارزشمند خود را بدون هرگونه دستاوردی برای خوداتکایی منطقی صنعت، مفت و مجانی توسط عدهای آسانخور تقدیم اجنبی کنیم و در مقابل هنگام گرفتاری ناشی از سوءمدیریتها، دست نیاز به کرهجنوبی و عراق دراز کنیم و بگوییم خواهش میکنیم پول ما را بدهید؟! به راستی که ضعف تولید خودروی ما نشان از بیلیاقتی کیست؟ من از دولت و مجلس فعلی و حتی از قبلیها میپرسم که چرا از خود نمیپرسید چگونه معجزه تولید خودرو در چین شکل گرفت؟ چگونه کرهجنوبی به این درجه از قدرت تولید خودرو رسیده است؟ بسیاری از نمایندگان و وزرای ما قادر به پاسخ دادن به این پرسشها نیستند و فقط کلیگویی میکنند.
پژوهشگر توسعه با اشاره به آییننامه واردات خودرو گفت: بند ۳ این تصویبنامه میگوید که «وزارت صمت موظف است با هدف توسعه تولید خودروهای اقتصادی (حداکثر ۱۰۰۰۰یورو) ضمن پیشبینی مشوقهای سرمایهگذاری و تولید، اقدامات موردنیاز برای هدایت بخشی از واردات به سمت تولید و افزایش ساخت داخل را به عمل بیاورد.» این ادبیات و واژهها چند دهه است که توسط دولتها بهکار رفته و همواره نیز نتایج معکوس داشته است. هیات وزیران و تصمیمگیران نباید با واژههای «تولید» یا «سرمایهگذاری» بازی کنند. باید ابتدا واژهها را دقیق و مشخص تعریف کرده و سپس بگویند منظورشان چه نوع تولید یا سرمایهگذاری است؟ آیا از نظر آنها مونتاژ نیز تولید محسوب میشود؟ چون چندین دهه است که مونتاژ، تولید نامیده میشود. دادههای وزارت صمت نشان میدهد در پایان سال ۱۴۰۰ حدود ۵۴ واحد دارای پروانه بهرهبرداری تولید خودرو سواری و وانت بوده و ۱۴ واحد در دست اجرا. همچنین حدود ۵۷ واحد تحت نام خودروهای تجاری سبک و سنگین دارای پروانه بهرهبرداری بوده و حدود ۲۶ واحد دارای مجوز در دست اجرا. یعنی در جمع حدود ۱۱۱ واحد دارای پروانه بهرهبرداری از وزارت صمت بودهاند. در کجای دنیا چنین چیزی را شاهد هستید؟ هر کسی از راه رسیده تحت واژه «تولید» یک واحد مونتاژ راهاندازی کرده که از همان ابتدا از یک کنار ارز میگیرند و یکی از عوامل اصلی ایجاد تورم هستند، از این رو باید مشخص شود که چه تولیدی مدنظرشان است.
پژوهشگر صنعتی با اشاره به سایر مواد آییننامه مصوب هیاتوزیران نیز گفت: در بند ۴ هم میبینیم واژه سرمایهگذاری خارجی را بدون مشخص کردن دقیق و غیرقابل تفسیر شاخصها و الزامات رها کردهاند. گزارشهای عملکرد سالانه وزارت صمت نشان میدهد که شرکتهایی به اسم سرمایهگذاری خارجی، دهها برابر آوردهشان، ارز خارج کردهاند. در اینجا یک مثالی میآورم، وزارت صمت در گزارش عملکرد خود در سال ۱۳۸۹ مدعی شده یک شرکت در یک محصول غذایی حدود ۳۸ میلیون دلار سرمایهگذاری کرده است. از سوی دیگر، با دادههای ارزی بانک مرکزی در همان بازه زمانی سه ساله مشخص میشود، بیش از ۳۷۰ میلیون دلار ارز گرفته که بیش از ۳۰۰ میلیون دلار آن ارز ۴۲۰۰ تومانی بوده است. حال پاسخ دهید که شما چه کار کردهاید؟ در همین محصول، برای حدود ۱۳۶ واحد پروانه بهرهبرداری صادر شده و حدود ۱۴۶ واحد دارای مجوز در دست اجرا هستند! با این رویهها در بند ۴ مصوبه هیات وزیران گفته شده که سرمایهگذاری خارجی به منظور واردات خودرو جهت استفاده در شبکه حملونقل خارجی مجاز است، اما چرا نمیگویید بیش از ۲۰ سال است که تمام خودروهای حملونقل عمومی را مونتاژ میکنید؟ چرا جزئیات این مصوبات و حدود منظورتان از سرمایهگذاری را مشخص نمیکنید و راه را برای هرگونه سوءاستفاده و سوءتفسیر باز میگذارید؟
وی در خصوص بند ۵ مصوبه هیات وزیران که مربوط به واردات خودرو در مناطق آزاد است، گفت: ابتدا باید آسیبشناسی کرد که مناطق آزاد تجاری و مناطق ویژه اقتصاد که گمان میکنم چند برابر چین ایجاد کردهایم، چقدر در توسعه اقتصاد و قدرت یافتن در اقتصاد جهانی کمک کرده است؟ طبق اظهار برخی از مسوولان این مناطق، چنانچه واردات نباشد در سفر به اهواز، خودروهای دارای منطقه آزاد اروند به وفور قابل مشاهده است. آیا این روش کمکی به اقتصاد ملی میکند؟ اگر تجارب قبلی مفید بوده، این بار هم مفید واقع میشود، اما تجارب کشور نشان داده که چنین تصمیمهایی جز تشدید وابستگی و اتلاف منابع ذیقیمت کشور، حاصلی نخواهد داشت. تحت عنوان واژه بزک شده «جلب سرمایهگذاران و تشویق آنها» محاسبه کردم که مثلا در یکی از مناطق، یک به اصطلاح تولیدکننده صابون، بیش از ۵۰۰ هزار دلار ارز دریافت کرده است. در این بند عنوان قشنگ «خودروهای هیبریدی یا برقی» بهکار گرفته شده، اما چون تعاریف دقیق و غیرقابل تفسیر و با جزئیات مشخص نشده، محملی برای سوءاستفاده و فساد خواهد شد بحرینیان همچنین گفت: مصوبه واردات خودرو آثاری در قدرت اقتصادی ایران و ایجاد رقابت و افزایش توان تولیدی ما نخواهد داشت و اگر برای ملت ایران و تولیدکنندگان ما آب نداشته باشد، برای عدهای نان بسیار خوبی خواهد داشت، کما اینکه دیدیم بعد از برجام، شرکتهای رنو و پژو برای چندمین بار به کشورمان آمدند. در بخش نفت و گاز چقدر سر و صدا کردند که توتال و سینوپک چین آمدند، اما به محض اینکه ترامپ و آمریکا از برجام خارج شد، بلافاصله کشور را ترک کردند. سیتروئن میخواست در کاشان مستقر شود و با در اختیار دادن بازارمان، کلی هم ارز برای واردات خودروهایشان از کشورمان خارج کرد، ولی فایده آنها برای کشور چه بود؟ آقایان شیفته واردات شدهاند. همه منتظر ماندهاند نفت را بفروشند و با پول آن یکسری کالا وارد کنند. ما گزارشهایی در دست تهیه داریم که واقعا خجالت میکشیم برخی نتایج آن را بگوییم. درحقیقت، اینگونه واردات نمیتواند برای ملت ایران فایدهای داشته باشد. این یک زمین طراحیشده برای شکست و تضعیف ماست. بحرینیان با شرمآور خواندن صنعت داخل گفت: در بحث خودروی داخلی ما حق را به مردم میدهیم. اگر اقتصاد کشوری مبتنی بر تولید نباشد، موفق نمیشود. وضعیت صنعت خودروی ما نتیجه ناتوانی، عدم دانش، ناآگاهی از علوم کاربردی، ناتوانی از برنامهریزی و سوءمدیریت است که نتوانستهاند پیشرفتی حاصل کنند. بخش عمده صنایع شکل گرفته در رده صنایع با فناوری پایین و بخشی هم در بخش صنایع فناوری متوسط روبه پایین جهان است. با انتشار لیست دادههای بانک مرکزی، تحلیلگران در کمال حیرت دریافتند که گرچه ادعاها فراوان و نمایشی بوده، اما بسیاری از صنایعی که فکرش را هم نمیکردیم با بلعیدن ارز میتوانند سرپا بمانند. همینطور در بخش خودرو مشخص شده که بسیاری از خودروسازان و خیلی از قطعهسازان ما، مونتاژکار هستند. البته آن لیست گیرندگان ارز نشان داد، چه صنعتگران شریفی در کشور وجود دارند که به دنبال منافع ملی و ارتقای فناوری و افزایش خوداتکایی منطقی و عقلانی هستند. همچنین نشان داد که در چه بخشهای تولیدی ساده حتی ارز اگر مصرف نکنند، قادر به ادامه حیات نیستند.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد