نقش خاورمیانه در تامین مواد معدنی حیاتی

در همان حال که انتقال به انرژی‌ها و فناوری‌های پاک در حال تکامل است، منطقه خاورمیانه می‌تواند تاثیرگذار باقی بماند و نقشی کلیدی در تضمین دسترسی به مواد معدنی حیاتی مورد نیاز برای رشد اقتصادی و نوآوری جهانی ایفا کند. خاورمیانه غنی از منابع به طور منحصربه‌فردی برای دسترسی به مواد معدنی ضروری موقعیت بسیار خوبی دارد، زیرا این منطقه دارای ذخایر قابل‌توجهی از مواد معدنی است که برای آینده انرژی پاک مورد نیاز است.
خاورمیانه از لحاظ تاریخی در تامین سوخت‌های فسیلی مورد نیاز برای تامین انرژی اقتصاد جهان ضروری بوده است و عموما به عنوان یک تامین‌کننده قابل اعتماد بدون توجه به اختلالات ژئوپلیتیکی در منطقه عمل می‌کند. همان‌طور که انتقال به انرژی‌ها و فناوری‌های پاک در حال تکامل است، این منطقه می‌تواند تاثیرگذار باقی بماند و نقشی کلیدی در تضمین دسترسی به مواد معدنی حیاتی مورد نیاز برای رشد اقتصادی و نوآوری جهانی ایفا کند.
کشورهای غنی از مواد معدنی خود را به عنوان بازیگران تاثیرگذار در جنبش انتقال انرژی نشان می‌دهند. برای مثال جمهوری دموکراتیک کنگو که بیش از ۷۰ درصد ذخایر جهانی کبالت را در خود جای داده است، به دنبال کسب ارزش بیشتر از مواد معدنی خود و افزایش منافع محلی است. جمهوری دموکراتیک کنگو اخیرا اصلاحاتی را در کد استخراج خود به منظور افزایش درآمدهای دولتی و در نتیجه افزایش اهرم فشار خود با افزایش تقاضای جهانی کبالت برای باتری‌های برقی انجام داده است.
با توجه به اینکه چین در حال حاضر بر فرآوری لیتیوم، کبالت و عناصر کمیاب خاکی تسلط دارد، سایر کشورها به دنبال کاهش وابستگی خود به یک کشور واحد برای دستیابی به مواد معدنی حیاتی هستند. رویدادهایی مانند ازدحام بندر در سال گذشته در چین که صادرات فلزات را مختل کرد و اعمال محدودیت‌های پکن بر صادرات برخی از خاک‌های کمیاب بر خطرات اتکا به تامین‌کنندگان محدود تاکید کرده است. در این زمینه خاورمیانه غنی از منابع به طور منحصربه‌فردی برای دسترسی به مواد معدنی ضروری موقعیت بسیار خوبی دارد زیرا این منطقه دارای ذخایر قابل‌توجهی از مواد معدنی است که برای آینده انرژی پاک مورد نیاز است.
نقش عربستان و منابع معدنی این کشور
در خاورمیانه عربستان سعودی به دلیل ذخایر معدنی حیاتی و تلاش‌های جسورانه برای توسعه آنها از طریق مشارکت‌های بین‌المللی برجسته است. بخش غربی عربستان سعودی حاوی فلزات گرانبهای قابل‌توجهی مانند طلا و نقره به علاوه فلزات صنعتی مهم مانند آلومینیوم، آهن، مس، روی، منگنز و کروم است.این بخش همچنین دارای عناصر ارزشمند خاکی کمیاب مانند تانتالیوم است که یک‌چهارم ذخایر جهان را در اختیار دارد و در صنایع پیشرفته از جمله الکترونیک کاربرد دارد و نیوبیم در آلیاژهای صنعتی استفاده می‌شود و کاربردهای آن از جمله موتورهای جت است.
این کشور ارزش این منابع را در تنوع‌بخشیدن به اقتصاد خود و ایجاد درآمدهای پایدار در آینده‌ای کم‌کربن تشخیص داده است. پادشاهی در برنامه توسعه اقتصادی چشم‌انداز ۲۰۳۰ خود، بخش معدن را به عنوان ابزاری برای کاهش وابستگی خود به نفت و گاز در اولویت قرار داده است. عربستان سعودی با بیش از ۳/۱ تریلیون دلار منابع معدنی، قصد دارد سرمایه‌گذاری‌های بخش خصوصی را در مناطق اکتشاف نشده و رویکردهای جدید استخراج از نظر زیست‌محیطی تسریع کند.
در حال حاضر غول معدنی عربستان سعودی یعنی شرکت معادن به طور فعال در حال اکتشاف ذخایر معدنی حیاتی بکر است. اخیرا این شرکت با شرکت ایوانهو الکتریک مستقر در ایالات‌متحده برای یافتن مواد معدنی از جمله مس، نیکل، کبالت و لیتیوم همکاری کرد. این همکاری نمونه‌ای از قصد ریاض برای توسعه مواد معدنی استراتژیک خود در ارتباط با متحدان است.
عربستان سعودی همچنین با بریتانیا قراردادی امضا کرده و به همکاری با کشورهای پیشگام در فناوری معدن مانند استرالیا علاقه نشان داده است. مشارکت با بریتانیا بر تضمین دسترسی متقابل به منابع حیاتی برای امنیت اقتصادی و ملی متمرکز است. با تقویت فعالانه این روابط بین‌المللی، عربستان سعودی می‌تواند به عنوان تامین‌کننده اصلی منابع ضروری مورد نیاز برای کربن‌زدایی جهانی ظاهر شود. علاوه بر عربستان سعودی، چندین کشور دیگر خاورمیانه در بحبوحه افزایش تقاضا، تلاش‌ها را برای توسعه منابع معدنی حیاتی خود تسریع کرده‌اند. به عنوان مثال ایران اخیرا از کشف ذخایر قابل‌توجه لیتیوم خبر داده است. وزارت صنعت، معدن و تجارت ایران در اسفند ۱۳۹۲ از کشف اولین ذخیره لیتیوم به میزان ۵/۸ میلیون تن معادل کربنات لیتیوم در همدان خبر داد. این کشف زمانی که تایید و محقق شود، ایران را به طور بالقوه به تامین‌کننده جهانی لیتیوم حیاتی مورد نیاز در باتری‌های الکتریکی و ذخیره انرژی تبدیل می‌کند. این ذخایر پس از شیلی که دارای ۲/۹ میلیون تن از این فلز است، به دومین ذخیره بزرگ لیتیوم شناخته‌شده در جهان تبدیل می‌شود. با این حال، با توجه به پیچیدگی‌های مداوم پیرامون تحریم‌های بین‌المللی، جذب سرمایه‌گذاری‌های عظیم مورد نیاز برای ساخت زیرساخت‌های استخراج و پالایش همچنان یک مانع کلیدی برای ایران است.
چالش‌های ایران
کار با شرکای بین‌المللی کلیدی است، اما ژئوپلیتیک پیچیده منطقه‌ای می‌تواند مسائل را پیچیده کند. به عنوان مثال ایران به دلیل دسترسی محدود به فناوری، سرمایه‌گذاری و مشارکت با چالش‌های منحصربه‌فردی مواجه است. با وجود این چشم‌انداز غنی از منابع ایران از جمله مواد معدنی حیاتی، آن را به چشم‌انداز جذابی تبدیل می‌کند، به‌ویژه برای شرکایی که می‌توانند حمایت‌های لازم را برای استخراج این مواد معدنی ارائه دهند؛ مانند چین. با این حال فراوانی مواد معدنی در منطقه همچنان می‌تواند به کاهش وابستگی آن به هر یک از تامین‌کنندگان غالب مانند چین کمک کند. منابع متنوع برای شرکت‌های فناوری و کشورها برای کاهش ریسک عرضه‌شان بسیار مهم است.
از این منظر نقش جهانی بیشتر برای تولیدکنندگان مواد معدنی خاورمیانه، انعطاف‌پذیری را در برابر شوک‌های احتمالی افزایش می‌دهد، به همین دلیل است که بسیاری از اقتصادهای بزرگ جهان به طور فعال روابط خود را با این منطقه گسترش می‌دهند. مرکز اطلاعاتی جدید مواد معدنی حیاتی بریتانیا، منعکس‌کننده شناخت روزافزون جهانی از ارزش استراتژیک عظیم این منابع و نیاز به تضمین منابع پایدار است.
خاورمیانه دارای پتانسیل امیدوارکننده‌ای به عنوان تامین‌کننده اصلی مواد معدنی و فلزات حیاتی است که برای گذار جهانی به انرژی پاک ضروری است. با افزایش تقاضا برای عناصر داخل باتری‌ها، پنل‌های خورشیدی و توربین‌های بادی، منابع معدنی منطقه به یک اولویت استراتژیک تبدیل خواهد شد. توسعه مسوولانه این منابع در مشارکت مشترک با متحدان، به خاورمیانه اجازه می‌دهد تا به پیشرفت انعطاف‌پذیری آب و هوا ادامه دهد.
در حالی که موانعی مانند جذب سرمایه‌گذاری و یکپارچگی فناوری همچنان وجود دارد، نشانه‌هایی از قبل به آگاهی روزافزون منطقه در مورد ثروت معدنی و کشف راه‌هایی برای استفاده از آن اشاره می‌کنند. عربستان سعودی و دیگران ارزش عظیم مواد معدنی خود را در تنوع‌بخشیدن به اقتصادها و تامین انرژی آینده جهان با کربن پایین تشخیص می‌دهند.
خاورمیانه با استفاده هوشمندانه از منابع خود و رعایت استانداردهای بالا می‌تواند به ایجاد زنجیره تامین مواد معدنی ایمن‌تر و پایدارتر در سراسر جهان کمک کند. این مهم می‌تواند نوآوری‌هایی را که باعث رشد و شکوفایی عادلانه در جهانی کربن‌زدایی می‌شود و کشورهای غنی از مواد معدنی خاورمیانه را به خط مقدم کاهش آب و هوا سوق می‌دهد، فعال کند.