نیروی انسانی متخصص؛ کلید تولید و توسعه

شهریار شفیعی*
وقتی از توسعه و تولید در کشور صحبت می‌کنیم نخستین نکته‌ای که مطرح می‌شود به‌کارگیری هوشمندانه منابع تولید است. یکی از مهم‌ترین این منابع، نیروی انسانی متخصص است. در دنیای امروز که اقتصادهای دانش‌بنیان رونق گرفته‌اند، نیروی انسانی دیگر صرفا نیروی کار بازو نیست بلکه سرمایه‌ای فکری و دانش‌محور محسوب می‌شود. ساخت این سرمایه فکری مسیری طولانی و هزینه‌بر است. از دوره‌های ابتدایی آموزش‌وپرورش تا دانشگاه سال‌ها روی تربیت و آموزش افراد سرمایه‌گذاری می‌شود. به علاوه این سرمایه انسانی از دل تاریخ و فرهنگ غنی ۲۵۰۰ساله ایران با زبان فارسی پرقدرت، حکیمان و اندیشه‌های بزرگان برخاسته‌اند؛ انسان‌هایی که نه‌تنها دانش بلکه فرهنگ و هویت ملی را نیز در خود دارند اما در نهایت به راحتی این افراد را «بسته‌بندی» کرده و به کشورهای دیگر می‌فرستیم.
در حال حاضر ایران در مقایسه با جمعیت خود، بالاترین نرخ مهاجرت را در جهان دارد. آمارها نشان می‌دهد که مهاجرت نیروهای متخصص از کشور در سطح نگران‌کننده‌ای قرار دارد.
وقتی در این‌باره با مسوولان صحبت می‌شود، پاسخ‌ها معمولا در‌هاله‌ای از توجیهات و بهانه‌هاست و هیچ‌کس حاضر به پذیرش مسوولیت نیست.
حال سوال اساسی این است: چطور می‌توان بدون نیروی انسانی متخصص تولید را توسعه داد و به پیشرفت واقعی دست یافت؟ با وجود آنکه عنوان سال، تاکید بر تولید دارد اما بدون منابع انسانی متخصص، تولید و پیشرفتی امکان‌پذیر نیست. از پرستاران و پزشکان گرفته تا برنامه‌نویسان و مدرسان علوم و فناوری، همه به دنبال مهاجرت از کشور هستند. بیشتر دانشجویان مقطع فوق‌لیسانس حتی در دوران تحصیل نیز برنامه مهاجرت را در ذهن خود دارند و کمتر کسی به فکر ماندن و ساختن ایران است.
شرکت‌هایی که به دنبال رشد و توسعه در کشور هستند نیاز مبرم به نیروی انسانی متخصص دارند اما در شرایطی که موج مهاجرت روزبه‌روز افزایش می‌یابد، چگونه این شرکت‌ها می‌توانند به تولید ادامه دهند و در مسیر رشد پایدار حرکت کنند؟
سوالی که باید از مسوولان پرسید این است: در سال‌هایی که نام آنها براساس تولید و توسعه انتخاب شده، با کدام منابع انسانی قرار است این اهداف را محقق کنیم؟ فرض کنیم استراتژی‌هایمان درست است، بازار را هم به‌خوبی شناخته‌ایم و محصول مناسبی در دست داریم اما بدون منابع انسانی کلیدی، چگونه می‌توان به رشدی پایدار و مستمر دست یافت؟ بسیاری از شرکت‌ها در کشور همواره در معرض از دست دادن منابع انسانی کلیدی خود قرار دارند.
این معادله چندمجهولی در حالی مطرح است که هیچ راه‌حل روشنی برای آن دیده نمی‌شود. به عنوان فردی که در این حوزه فعالیت می‌کنم باید اذعان کنم که پاسخ واضحی برای این معضل وجود ندارد.
امیدوارم که مسوولان کشور بتوانند پاسخی مناسب و فراتر از بهانه‌های همیشگی ارائه دهند؛ پاسخی که نشان دهد بدون نیروی انسانی متخصص چگونه می‌توان در مسیر تولید گام برداشت.
* رییس هیات علمی آکادمی برند ایران