هدیه ۱۰ میلیارد دلاری اوپک به دولت روحانی

«جهان‌صنعت»- با اجرای توافق سال گذشته کشورهای عضو و غیرعضو اوپک مبنی بر کاهش حدود یک میلیون و ۸۵۰ هزار بشکه‌ای تولید و عرضه نفت، روند سقوط آزاد قیمت طلای سیاه تنها متوقف شد که در طول اجرای حدود ۱۰ ماه از این توافق درآمد نفتی ایران و بسیاری از کشورهای عضو و غیرعضو اوپک مشارکت در این طرح همچون عربستان سعودی، روسیه، عراق و امارات متحده عربی با افزایش قابل توجهی همراه شده است. از ابتدای سال ۲۰۱۷ میلادی تاکنون حجم صادرات نفت‌خام و میعانات گازی ایران حدود دو میلیون و ۵۰۰ تا دو میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز بوده است. بر این اساس همزمان با افزایش حجم صادرات نفت‌خام ایران در دوران پسابرجام با اجرای توافق وین درآمد حاصل از صادرات نفت‌خام و میعانات گازی کشور هم با افزایش همراه شده است. به استناد گزارش‌های دبیرخانه اوپک و اطلاعات منتشر شده از سوی مدیریت امور اوپک و ارتباط با مجامع انرژی وزارت نفت از ابتدای سال ۲۰۱۷ تاکنون در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته قیمت هر بشکه سبد صادراتی نفت‌خام ایران افزایشی حدود ۱۴ دلاری را تجربه کرده است.
از سوی دیگر در معاملات منتهی به ۱۳ اکتبر سال ۲۰۱۷ هم قیمت فروش هر بشکه نفت‌خام سبک صادراتی ایران به ۵۴ دلار و ۸۱ سنت و قیمت هر بشکه نفت‌خام سنگین صادراتی کشور هم حدود ۵۳ دلار و ۳۰ سنت بوده است.
از سوی دیگر با انجام یک محاسبه ساده نشان می‌دهد که با احتساب افزایش ۱۴ دلاری متوسط قیمت هر بشکه نفت‌خام صادراتی ایران متشکل از نفت سبک و سنگین در مجموع از ابتدای سال‌جاری میلادی تاکنون درآمد صادرات نفت‌خام دولت حدود ۹ میلیارد و ۲۴۰ میلیون دلار افزایش یافته که چنانچه افزایش قیمت حاصل از صادرات روزانه ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار بشکه میعانات گازی را هم به آن اضافه کنید در مجموع از ابتدای سال ۲۰۱۷ تاکنون درآمد فروش نفت و میعانات گازی در مقایسه با مدت مشابه سال ۲۰۱۶ بالغ بر ۱۰ میلیارد دلار افزایش یافته است.
آمریکا در آستانه خودکفایی از واردات نفت
همزمان با تثبیت و حتی تقویت قیمت نفت‌خام که حتی تا چند هفته گذشته تا سطوح نزدیک به بشکه‌ای ۶۰ دلار هم افزایش یافت روند تولید نفت‌خام آمریکا هم نه‌تنها متوقف نشده که با افزایش بیشتری همراه شده است. بر این اساس اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده آمریکا با انتشار گزارش کوتاهی اعلام کرد: از ابتدای سال ۲۰۱۷ تاکنون حجم تولید نفت‌خام آمریکا با اتکا به ذخایر شیل‌اویل با ۳۴۰ هزار بشکه افزایش به محدوده ۹ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه در روز رسیده است. از سوی دیگر اداره اطلاعات انرژی آمریکا پیش‌بینی کرده حجم تولید نفت این کشور تا سال ۲۰۱۸ به ۹ میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه در روز افزایش یابد که در این صورت آمریکایی‌ها می‌توانند در آستانه خودکفایی از واردات نفت قرار گیرند؛ رویایی که دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا در نخستین روزهای ورود به کاخ سفید وعده آن را داده بود.
توافق وین، غول‌های حفاری آمریکا را زمینگیر کرد
شرکت بزرگ خدمات نفتی هالیبرتون روز گذشته هشدار داد: کاهش رشد حفاری چاه‌های نفتی و ارزیابی کسب‌وکار این شرکت منعکس‌کننده کاهش چشمگیر تعداد دکل‌های حفاری ایالات متحده آمریکاست. در گزارش چشم‌انداز سه ماهه عملکرد ‌هالیبرتون آمده ممکن است در سه ماهه پایانی امسال چشم‌انداز عملکرد این سازمان چندان قوی نباشد.
به گزارش مزبور سهام شرکت‌های هالیبرتون، شلمبرگر و بیکرهیوز به ترتیب حدود ۱/۵، ۱/۵و ۴ درصد کاهش یافته است. کریستوفر وبر، مدیر‌کل امور مالی هالیبرتون در یک کنفرانس تلفنی گفت: درآمد سرانه آمریکای شمالی از عملیات حفاری و ارزیابی تجاری این شرکت در سه‌ماهه چهارم سال جاری احتمالا به‌طور متوسط از لحاظ تعداد دکل‌های حفاری کاهش خواهد یافت. عملیات حفاری این شرکت در سه ماهه سوم سال‌جاری رشد ۱۵ درصدی را تجربه کرد. پس از یک شروع قوی در سال ۲۰۱۷، متوسط تعداد دکل‌های حفاری در ایالات متحده از ۱۰ هفته به ۱۲ هفته کاهش رسیده است و به زودی پس از تولیدکنندگان نفت ایالات متحده از جمله آنادارکو و کونوکوفیلیپس، برخی دیگر از شرکت‌ها نیز بودجه‌های خود را برای سال‌جاری کاهش خواهند داد.
تولید‌کنندگان نفت آمریکا بعد از افزایش هزینه‌هایشان در اوایل سال‌جاری، جهت افزایش درآمد سهامداران‌شان تحت فشار قرار دارند این در حالی است که قیمت نفت همچنان ثابت باقی مانده است. در سه ماهه سوم سال‌جاری حاشیه سود بخش تجاری هالیبرتون ۱۵ درصد افزایش داشته درحالی که پیش‌بینی وال‌استریت رشد ۱۶ درصدی در این دوره بود.
نفت فعلا رقیب ندارد
با وجود حرکت چراغ‌خاموش جهان به سوی تجدیدپذیرها و انرژی‌های پاک، فعالان بازار نفت، نهادها و تحلیلگران هفته گذشته همچنان رشد تقاضا برای نفت را پیش‌بینی کردند و معتقدند به این زودی‌ها با کاهش مصرف نفت روبه‌رو نخواهیم بود. اوپک هم از رسیدن تقاضای جهانی نفت به ۱۰۰ میلیون بشکه در روز تا سال ۲۰۲۰ خبر داد و انتظار دارد این میزان تا سال ۲۰۴۰ به ۱۱۱ میلیون بشکه در روز برسد. آژانس بین‌المللی انرژی هم پیش‌بینی کرد رشد تقاضا برای نفت در سال آینده میلادی ۴/۱ درصد باشد و به گفته این آژانس از آنجا که کشورهای آسیای جنوب‌شرقی برای نقل و انتقال جمعیت رو به رشد خود وابسته به سوخت‌های فسیلی هستند، تقاضای نفت دست‌کم تا سال ۲۰۴۰ به افزایش خود ادامه می‌دهد. از سوی دیگر بارکیندو بر این باور است که به این زودی‌ها شاهد اوج تقاضای جهانی برای نفت و نزولی شدن نخواهیم بود.
ترجه سوویکنس، وزیر انرژی نروژ نیز معتقد است با وجود انقلاب جهانی انرژی‌های تجدیدپذیر هنوز اکتشاف نفت بیشتر، ارزشمند و بااهمیت است. به گفته وی، آنچه اهمیت دارد، رشد کنونی تقاضاست که قرار است ده‌ها سال ادامه یابد و نروژ نیز طبق این شرایط اقدام می‌کند. در نهایت خالد الفالح از احتمال افزایش ۴۵ درصدی تقاضا برای نفت تا ۳۰ سال آینده خبر داد. اما نباید فقط به جنبه مثبت افزایش تقاضای نفت نگاه کرد زیرا از بعد دیگر تولید جهانی نفت و سرمایه‌گذاری‌ها در حوزه انرژی که درپی کاهش قیمت این کالا ایجاد شده، کاهش یافته و سبب نگرانی کشورهایی نظیر عربستان شده است.
همچنین امین ناصر، رییس شرکت دولتی سعودی آرامکوی عربستان هفته گذشته خبر داد: در پی افت قیمت‌های نفت، سرمایه‌گذاری‌های بسیار زیادی در بخش انرژی لغو شد و حتی پروژه‌هایی به ارزش یک تریلیون دلار در ماه‌های گذشته تعلیق شده‌اند. به گفته وی، قرار بوده حدود۳۰۰ میلیارد دلار در بخش اکتشاف نفت و ۷۰۰ میلیارد دلار در پروژه‌های توسعه این بخش سرمایه‌گذاری شود که اگر تغییری در این زمینه صورت نگیرد و این پروژه‌ها اجرایی نشود، ممکن است شاهد پیامدهای منفی آن در بخش انرژی باشیم و این امر موجب کاهش احتمالی تولید نفت‌خام شود.
عینک بدبینی به توافق وین برداشته شد
به گزارش «جهان‌صنعت»، کاهش تولید نفت اعضای اوپک و روسیه اکنون نیمی از مازاد ذخایره جهانی نفت را کاهش داده و این به آن معناست که برقراری توازن در بازار در حال سرعت گرفتن است.
محمد بارکیندو، دبیرکل این سازمان ابراز تردید اخیر مدیران ابرشرکت‌های نفتی به اجرای توافق کاهش تولید از سوی اوپک و توانایی این سازمان در همراه کردن دیگر تولید‌کنندگان در هفته‌ای که گذشت را بی‌مورد دانست و اعلام کرد این افراد شکاک اشتباه می‌کنند. در پی آن، شرکت انگلیسی بی‌پی هفته اخیر مهر تاییدی بر توافق اوپک زد و باب دادلی، مدیرعامل این شرکت گفت اکنون بازار نفت به سرعت در حال احیا و بازگشت توازن است.
به گفته او، به همت اوپک سطح ذخیره‌سازی‌های جهانی نفت و فرآورده‌های نفتی در حال کاهش است، گویا به سوی هدفی که این سازمان تعیین کرده است در حرکتیم و قیمت‌های نفت شکل مطلوبی دارد.
این در حالی است که میزان پایبندی کشورهای عضو و غیرعضو به توافق کاهش تولید در ماه سپتامبر به بالاترین رقم خود از ماه ژانویه یعنی ۱۲۰ درصد رسید و میانگین پایبندی کشورهای عضو اوپک به این توافق در ۹ ماه اخیر، صددرصد و کشورهای غیرعضو این سازمان، ۱۰۶ درصد بوده است. خالد الفالح، وزیر انرژی عربستان هفته اخیر اعلام کرد: با توجه به پایبندی کامل کشورهای صادرکننده نفت به توافق جهانی کاهش تولید، بازار جهانی این کالا در حال تثبیت و احیای توازن است. کمیته نظارت بر توافق اوپک نیز خبر داد که گرچه میزان ذخایر نفتی کشورهای عضو سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه‌ای در ماه سپتامبر به ۱۵۹ میلیون بشکه بالاتر از میانگین پنج سال اخیر رسیده، این میزان نسبت به ابتدای سال‌جاری میلادی ۱۷۸ میلیون بشکه کاهش یافته است. میزان رضایتمندی جهانی از برنامه اوپک آنقدر بالاست که حتی این امکان وجود دارد که در صورت انقضای توافق و متوازن شدن بازار نفت، طبق برنامه جدیدی سطح تولید جهانی این کالا محدود نگه داشته شود.
الفالح هفته گذشته با قاطعیت گفت: به منظور پایان دادن به مازاد عرضه نفت ممکن است نیاز باشد توافق‌کنندگان حتی پس از انقضای توافق نیز سطح عرضه را برای مدت طولانی محدود نگه دارند.