پس از کووید ۱۹ …

دکتر شهریار کهن‌زاد
در میانه رخدادی از ناکجا آمده واقعیم که جا خوش نکرده به روشنی دگرگون‌مان کرده است. زمانی که به لایه‌های ِ سطحی آنچه گذشته، می‌نگریم می‌بینیم که خارج از اراده و به شیوه‌ای شگفت‌آور عادت‌هایی که گویی پیمان همواره بودن و به سیاقی تکراری رفتار کردن را بسته بودند، دیگر یا اساسا حضور ندارند یا از بی‌رمقی در زیر وزن ِوزین نورسیده‌های جدید تنها ناله‌ای می‌کنند و بس . بی‌ذره‌ای تردید در ادامه آنچه در جریان است و در تبعیت با قانونمندی‌هایی که هم بیولوژیک، هم فیزیولوژیک‌، هم انسان‌شناسانه و جامعه‌شناختی‌اند، در عمیق‌ترین لایه‌های عجین با اخلاقیات‌مان به خلق و خو‌های نو تبدیل خواهند گشت.
به سادگی می‌توان پیش‌بینی کرد که در پایان این انزوا و خانه‌نشینی محتوم که لاجرم حادث خواهد شد، بسیاری از رفتار‌ها یا از پیش از یاد رفته یا اگر همچنان ابرازی از وجود کنند به صلاحدید‌هایی به اجرا درنخواهند آمد.
شک نکنید زین پس دستی دوستانه فشردن به انداختن خلطی آلوده بر زمین تشبیه شده و بر مرتکبین همان نگاه روا دانسته خواهد شد، که به آنان که بر زمین آب دهان یا بینی روا می‌دارند! تعدد دگرگونی‌های این لایه سطحی به میزانی است که بهتر است به آنان پرداخته نشود. آنچه سرگیجه‌آورتر است مناسبات‌ و نُرم‌ها و استاندارد‌هایی است که در لایه‌های عمیق‌تر پدیدار خواهند شد.
تا آنجا که از مرور تاریخ شهرنشینی به در می‌آید برهه‌ای را نمی‌توان یافت که کودکان زباله‌گرد کوچه پس کوچه‌های تهران‌، خیابان‌خواب‌های لندن… یا بی‌خانمان‌های پایین شهر لس‌آنجلس هم‌تراز هر شهروند دیگر بها یافته باشند. هرگز بدین گونه نبوده که زباله‌گرد، خیابان‌خواب … یا بی‌خانمانی را اقتداری باشد که نخست‌وزیر پرمدعای کشور قدرتمندی چون بریتانیای کبیر را روانه آی‌سی‌یو کرده و به آستانه عروج به زندگی پس از مرگ نزدیک گرداند. این نخستین باری است که اینان با چشمی به دور از محرومیت و تبعیض و همسنگ دیگران نگریسته شده‌اند. از همین جاست که می‌توان به سترگی آنچه پیش آمده، واقف شد.
متغیری چنین باکفایت برای تغییراتی چنین محسوس و تعیین‌کننده‌، با انقباض‌های مالی-اقتصادی که در کوتاه‌مدت تحمیل خواهند کرد، زمینه‌ساز دگردیس‌های میان و درازمدت در مقوله‌های ارزشی ساختاری و نیز ارتش‌سالاری، جهانگردی … و حتی دیپلماسی خواهند شد.
شکافتن تشریحی دگرگونی‌هایی که عارض خواهند شد، در حوصله ارزیابی‌ها، سنجش‌ها و مطالعه‌های آماری فراگیر آن هم توسط دانشمندان حوزه‌های درگیر خواهد بود که تردیدی نیست در سالیان پساکووید۱۹ به آنان پرداخته خواهند شد .
شاید آنچه در حجم حوصله‌‌ای این نگارش باشد تنها اشاره‌ای گذرا به سکوت دلقک‌های پولسازی است که در دورهمی‌های سطحی و از قراین بی‌موضوع خود آن هم به توجیه‌هایی ناپیدا اما کاملا مشکوک به تحقیر، افترا، فضا‌سازی … و اعوجاج ِ کلیت جامعه‌ای که نه در جبهه نبرد ِ بی‌حفاظ‌شان با کووید‌۱۹ که هر زمان که حضورشان ضمان تندرستی و امنیت خاطر جمع را فراهم می‌آورده است‌، سینه سپر کرده و جانفشانی‌ها ننموده‌اند.
جریانی که در نگاهی تنگ به درشت‌نمایی تعددی معدود از تاجرانی در لباسی سپید، آسمانی و مقدس اکثریتی غالب و محروم که هر چه از سالیان عمر داشته را یا صرف دانش‌آموزی یا کاربرد آن برای تندرستی و بهبود مردمانی محروم ولی قدرشناس کرده‌اند، را در منگنه انقباضی خود قرار داده و بی‌آنکه قابلیت درک پسامد‌های رفتار‌های اعوجاجی خود را داشته باشند بدنه مقدسی را مورد تهاجمی خنده‌آور کردند.
بی‌ذره‌ای تردید، در پسا کووید۱۹ جهان با لزوم توانمندی و اقتدار فزون‌تر از پیش ِارتشی نو از ملتی جدید روبه‌رو خواهد شد که در پیروی از شعار نگاشته شده بر پرچم‌شان که می‌تواند برای نمونه یک میکروسکوپ باشد، سلاحی از دانشی مطلق را در دست خواهند داشت.
سویه تهاجم این ارتش تنها معطوف به بزرگ‌ترین مخاطره‌ها در قبال بقای بشریت یعنی همان «خُرد‌هایِ کَلان»ی که پرپیداست تا کنون و ناشی از نگاهی کج‌فهم از نظر‌ها دور مانده، خواهد بود. ملت پشت سر این ارتش نیز انبوه انسان‌های گیتی، جدای از رنگ بر چهره، باور‌های در اندیشه‌، آیین‌های موجود در فرهنگ … و مرزهای کاملا قراردادی محاط است و بس…