پشت پرده توافق نفتی

محمدعلی خطیبی*- بازار نفت که چندی پیش با آغاز جنگ نفتی میان عربستان و روسیه با افت شدید قیمت‌ها مواجه شده بود ، بار دیگر با شیوع ویروس کرونا و کاهش فعالیت‌های اقتصادی به بحران بی‌سابقه‌ای کشانده شده است.
قیمت نفت از زمان شکست توافق اوپک‌پلاس و افت تقاضا تحت تاثیر شیوع ویروس کرونا حدود ۷۰ درصد سقوط کرده است. در این میان دونالد ترامپ طی روزهای اخیر ادعا کرده که این بحران با میانجیگری وی و دولت آمریکا در حال حل شدن است.
ترامپ گفته که عربستان سعودی و روسیه می‌توانند تولیدشان را ۱۰ تا ۱۵ میلیون بشکه در روز کاهش دهند؛ ادعایی که بیان آن نیز سبب افزایش ۲۰ درصدی قیمت نفت شد .
قطعا چنانچه این ادعا عملی شود می‌تواند سبب جهش قیمت نفت شود و قیمت‌ها را در محدوده ۶۰ دلار تثبیت کند. اما نباید فراموش کنیم که در نشست قبلی، اوپک و اوپک‌پلاس نتوانستند حتی بر سر کاهش تولید یک میلیون و نیم بشکه در روز که سهم روسیه و سایر کشورهای غیراوپک تنها ۵۰۰ هزار بشکه در روز بود به توافق برسند و حالا چه طور قرار است این حجم از کاهش تولید نفت را بپذیرند.با این وجود به نظر می‌رسد پشت پرده توافق‌هایی بین آمریکا و عربستان صورت گرفته چرا که سعودی‌ها خواستار برگزاری نشست فوق‌العاده تولیدکنندگان اوپک و غیراوپک برای دستیابی به توافقی برای تثبیت بازارهای نفت شده‌اند.
اگرچه شرایط برای همه کشور‌های تولید‌کننده نفت و حتی کشورهای مصرف‌کننده بحرانی است و به نظر می‌رسد که تمایل کشورهای اوپک و غیراوپک برای پیوستن مجدد به توافق کاهش تولید افزایش یافته، اما تنظیم بازار در شرایط کرونایی کار سختی است و تا زمان عادی شدن شرایط و فعالیت‌های اقتصادی قطعا به کاهش ۱۰ تا ۱۵ میلیون بشکه در روز نیاز دارد اما باید دید چه کشورهایی حاضر به همراهی با این حجم از کاهش تولید هستند.
کاهش ۱۰ تا ۱۵ میلیون بشکه‌ای نفت در طول تاریخ اوپک بی‌سابقه بوده و این سازمان تاکنون معمولا کاهش یک تا دو میلیون بشکه در روز را پذیرفته است بنابراین اکنون بازار منتظر است تا مشخص شود اوپک چه حجمی از این کاهش را بر عهده خواهد گرفت .
در این میان برخی از تولیدکننده‌های آمریکایی که در سال‌های اخیر لجام‌گسیخته به تولید نفت مشغول بودند برای تعدیل در تولید خود اعلام آمادگی کرده‌اند.
اکنون برای همه مشخص است که اگر با برنامه‌های تنظیم بازار و مدیریت عرضه همراهی نکنند قیمت‌ها به ۲۰ دلار و حتی کمتر از آن خواهد رسید و این قیمت‌ها برای همه کشورها مضر خواهد بود حتی کشورهای مصرف‌کننده نفت‌، چرا که با کاهش قیمت‌ها شاهد کاهش و توقف سرمایه‌گذاری‌ها خواهیم بود و این موضوع عرضه آتی را دچار چالش خواهد کرد.
بنابراین اکنون زمان آن رسیده است که علاوه بر کشور‌های عضو اوپک و غیراوپک، سایر تولید‌کنندگان نفت جهان نیز مسوولیت تنظیم بازار را بر عهده گیرند و حتی تولیدکننده‌های آمریکایی نیز به مذاکرات بپیوندند و بخشی از کاهش تولید را برعهده گیرند چراکه اگر شرایط به همین شکل ادامه پیدا کند و هر کشوری به هر میزانی که بخواهد به تولید ادامه دهد، عرضه جهانی بسیار بیشتر از تقاضا خواهد شد و طبیعتا باید منتظر افت شدید قیمت‌ها باشیم.
*نماینده پیشین ایران در اوپک