چرخش مثلث مخبر، فتاح و دهقان

گروه سیاسی- ۲ سال و ۲ ماه پس از انتصاب محمد مخبر به‌عنوان معاون اول ریاست‌جمهوری در دولت انقلابی و یک سال و ۱۱ ماه پس از خالی ماندن کرسی ریاست ستاد اجرایی فرمان امام و به بیان دقیق‌تر اداره این نهاد مهم زیرنظر سرپرست، روز گذشته بالاخره پرویز فتاح به این عنوان منصوب شد؛ آن هم در حالی که در تمام این بازه زمانی حدودا ۲ سال گذشته، شاهد اخبار غیررسمی، شایعات و گمانه‌زنی‌های مطبوعاتی در این ارتباط بودیم و هراز‌گاهی شنیده‌هایی از اینجا و آنجا در مورد احتمال صدور این حکم انتصاب به گوش می‌رسید. شایعات و شنیده‌هایی که البته دست‌کم تا همین اواخر در روزهای پایانی مهرماه ۱۴۰۲، اگر از سوی منابعی جدی و موثق مطرح شده بود، با جدیت و قاطعیت تکذیب می‌شد و اگر ازسوی منابعی نه‌چندان موثق و قابل‌اعتماد مطرح می‌شد، چنان مورد بی‌مهری و بی‌توجهی قرار می‌گرفت که می‌شد حدس زد که موضوع چندان جدی نیست.
با این همه، اما روز گذشته اخبار رسمی در ارتباط با ریاست ستاد اجرایی فرمان امام روی خروجی خبرگزاری‌ها قرار گرفت و باتوجه به آنکه پرویز فتاح رییس بنیاد مستضعفان به ریاست ستاد فرمان اجرایی امام منصوب شد، به فاصله تنها چند دقیقه، تکلیف کرسی ریاست بنیاد مستضعفان که به‌دلیل انتصاب فتاح به‌عنوان رییس ستاد فرمان اجرایی امام خالی مانده بود، روشن شد تا حسین دهقان که از اواخر مردادماه ۹۶ و پس از پایان دوران حضورش در دولت نخست روحانی در قامت وزیر دفاع، به‌عنوان مشاور فرماندهی کل قوا در حوزه صنایع دفاعی و پشتیبانی از نیروهای مسلح منصوب شد و از نخستین روز اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۱ نیز با حکم ابراهیم رییسی به‌عنوان نماینده ویژه ریاست‌جمهوری و دبیر شورای توسعه سواحل مکران مشغول به کار شد، با حکم تازه رهبری به‌عنوان رییس بنیاد مستضعفان و جانشین پرویز فتاح در این نهاد منصوب شد.
بدین ترتیب حوالی ساعت ۱۴ بعدازظهر روز گذشته بود که پیرو انتشار احکام انتصاب روسای جدید ستاد اجرایی فرمان امام و بنیاد مستضعفان توسط پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری، تمامی خبرگزاری‌ها و پایگاه‌های خبری-تحلیلی نیز این دو خبر مهم را بازنشر کرده و ابتدا نوشتند: «حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در حکمی مهندس سید پرویز فتاح را به ریاست ستاد اجرایی فرمان امام منصوب و از خدمات با ارزش محمد مخبر تشکر کردند.» این منابع خبری همچنین با انتشار متن کامل حکم رهبری در انتصاب پرویز فتاح به‌عنوان رییس جدید ستاد اجرایی فرمان امام نوشتند: «ستاد اجرایی فرمان امام در شمار نهادهای پربهره برای کشور و از یادگارهای با برکت امام راحل رضوان‌الله‌علیه است. در سال‌های اخیر با ابتکارها و تلاش‌های پرثمر جناب آقای دکتر مخبر این نهاد به جایگاه برجسته‌‌ای در خدمت‌رسانی چندجانبه به کشور و رفع محرومیت و سازندگی و سلامت دست یافت. اکنون با کناره‌گیری ایشان، ریاست ستاد اجرایی را به جنابعالی که دارای تجربیات با ارزشی در خدمت به محرومان در کمیته امداد و بنیاد مستضعفان می‌باشید، می‌سپارم. وظیفه‌ اصلی این ستاد، رفع محرومیت‌های اقشار ضعیف و توانمندسازی آنان و رسیدگی به مناطق محروم است. برنامه‌ریزی براساس خطوط اصلی مذکور در پیوست این حکم و پیگیری جدی کارها را از شما انتظار دارم. لازم می‌دانم از خدمات با ارزش جناب آقای مخبر صمیمانه تشکر کنم.» همچنین کمتر از ۵ دقیقه پس از انتشار این خبر مهم، نوبت به انتشار خبر مهم دوم رسید. زمانی که خبرگزاری‌ها و پایگاه‌های خبری با انتشار حکم دوم رهبری در انتصاب حسین دهقان به‌عنوان رییس جدید بنیاد مستضعفان و جانشین پرویز فتاح در این نهاد، نوشتند: «درپی انتصاب پرویز فتاح به ریاست ستاد اجرایی فرمان امام، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در حکمی حسین دهقان را به ریاست بنیاد مستضعفان منصوب کردند.» این منابع خبری متن کامل حکم انتصاب دهقان را نیز همچون حکم انتصاب فتاح منتشر کرده و در ادامه به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری آوردند: «با انتقال جناب آقای فتاح به ستاد اجرایی فرمان امام و با تقدیر و تشکر از مدیریت مسوولانه و پرتلاش ایشان در جهت خدمت به محرومان، جنابعالی را که از سوابق برجسته‌‌ای در مدیریت‌های کلان برخوردار می‌باشید، به ریاست بنیاد مستضعفان منصوب می‌کنم. مهم‌ترین توصیه‌ اینجانب توانمندسازی اقشار ضعیف و به کار گرفتن این امانت ملی برای آبادانی و پیشرفت در مناطق محروم و به کارگیری نیروهای جوان و متخصص انقلابی و جهادی با رعایت بندهای اقتصاد مقاومتی است. توفیقات شما را از خداوند متعال خواستارم.»
در حالی که دو خبر مهم روز گذشته به انتصاب روسای جدید دو نهاد حاکمیتی مهم یعنی ستاد اجرایی فرمان امام و بنیاد مستضعفان مربوط بود و عملا سرنوشت سیاسی و مدیریتی پرویز فتاح و حسین دهقان را تحت‌تاثیر قرار می‌داد، اما آنچه در بین ‌سطور این دو خبر حائز اهمیت بود، سرنوشت سیاسی و مدیریتی محمد مخبر بود و ادامه فعالیتش در دولت انقلابی در مقام معاون اول ریاست‌جمهوری. این در حالی بود که در این یکی، دو سال گذشته هرگاه خبر و شایعه‌ای درباره آینده کاری پرویز فتاح به گوش می‌رسید، این خبر به‌نحوی به آینده کاری و سیاسی محمد مخبر نیز مربوط بود، چراکه در این اخبار، معمولا از فتاح به‌عنوان جانشین مخبر اما نه در ستاد اجرایی فرمان امام، بلکه در دولت انقلابی نام برده می‌شد. چنانکه از همان هفته‌ها و ماه‌های نخست انتصاب مخبر به‌عنوان معاون اول رییس دولت انقلابی، در حالی که هنوز سرپرست جدید ستاد اجرایی فرمان امام نیز مشخص نشده و مخبر با حفظ سمت در این ستاد، کارش را در دولت انقلابی آغاز کرده بود، نخستین شایعات درخصوص معاون اولی فتاح شنیده شد؛ شایعاتی که البته در آن زمان، طبیعتا چندان قابل‌اعتنا نبود، اما وقتی سال نخست کار دولت انقلابی به پایان رسید و در ادامه چندماهی از سال دوم کار این دولت نیز سپری و روشن شد که دولتمردان انقلابی برخلاف آنچه شعار و وعده می‌دادند، نتوانستند هیچ تاثیر مثبتی در وضعیت معیشتی و اقتصادی بگذارند و برعکس، شرایطی را رقم زدند که نتیجه‌اش فشار دوچندان معیشتی بر گرده شهروندان ایرانی بود؛ شرایطی که باعث شد وقتی این‌بار در اواخر ۱۴۰۱ انتقادها به مخبر بالا گرفت و بار دیگر زمزمه‌هایی درخصوص احتمال جلوس فتاح بر کرسی معاون اولی دولت انقلابی مطرح شد، موضوع با جدیت بیشتر مورد توجه افکار عمومی قرار گیرد. هرچند در نهایت این شایعات تاثیری در سرنوشت سیاسی و مدیریتی مخبر و فتاح نداشت. به‌خصوص آنکه فتاح در همان مقطع راسا به شایعات واکنش نشان داد و گفت: «هیچ خبری نبوده و محکم‌ سر جای خود نشسته‌ام. با دولت بسیار نزدیک هستیم و ۲۲ نفر از مدیران ارشد ما در بنیاد به دولت رفته‌اند و با افتخار از دولت حمایت می‌کنند.»
با آغاز سال ۱۴۰۲ و نزدیک شدن به ماه‌های پایانی دومین سال کاری دولت انقلابی اما بار دیگر فشار افکار عمومی و شدت انتقادهای ناظران سیاسی نسبت به عملکرد تیم اقتصادی دولت انقلابی افزایش یافت و از آنجا که مخبر ریاست و مدیریت این تیم را برعهده داشت، صحبت در ارتباط با لزوم برکناری او شدت گرفت. زمانی که حتی نمایندگان مجلس انقلابی که از مهم‌ترین حامیان دولت انقلابی بودند نیز زبان به انتقاد گشودند و از جمله حسین میرزایی که از نمایندگان عضو جبهه پایداری در مجلس است، در سخنانی در صحن علنی مجلس گفت: «به‌نظرم آقای رییسی باید پیش از اینکه دست به تغییر و تحول در میان وزرا و بخش‌های دیگر می‌زد، در مورد معاون اولش تدبیری می‌کرد.»
این انتقادهای نمایندگان مجلس انقلابی البته در عمل تاثیری در کار دولتمردان نداشت، اما همین تکرار گاه و بیگاه این دست اخبار و اظهارنظرها، باعث شد که شایعات حضور فتاح در دولت انقلابی کماکان زنده بماند و از یادها نرود؛ شایعاتی که به‌خصوص همین اواخر در شهریورماه چنان جدی شد که پایگاه خبری-تحلیلی خبرآنلاین در گزارشی نوشت: «در روزهای اخیر برخی کانال‌های تلگرامی مدعی شده‌اند که محمد مخبر معاون اول رییس‌جمهوری قرار است تغییر کند و جای خود را به فرد دیگری می‌دهد. آن‌طور که این کانال‌های رسانه‌ای ادعا کرده‌اند بنا شده سیدپرویز فتاح، رییس بنیاد مستضعفان، جایگزین مخبر در جایگاه معاون اولی شود؛ خبری که البته اولین‌بار هم نیست که منتشر می‌شود و قبلا هم چنین گمانه‌زنی‌هایی مطرح شده بود، اما براساس اطلاعات «اعتمادآنلاین» از منابع موثق این خبر کذب بود و تصمیمی برای تغییر معاون اول رییس‌جمهوری تا آن لحظه گرفته نشده است.»این گمانه‌زنی‌ها در روزها و هفته‌های بعد نیز ادامه یافت تا اینکه چندی پیش مسیر آن تغییر کرد. بدین ترتیب در حالی که تا پیش از آن عمدتا از جانشینی فتاح به‌جای مخبر به‌عنوان تغییری در بدنه دولت انقلابی صحبت می‌شد، از حدود یک ماه پیش، احتمال این جابه‌جایی در حالی مطرح شد که دیگر صحبت درباره ترمیم کابینه دولت انقلابی نبود. بلکه عمدتا در این رابطه صحبت می‌شد که درست نیست «مهم‌ترین نهاد حاکمیتی توسط سرپرست اداره می‌شود»؛ اخباری که ناظر بر اداره ستاد اجرایی فرمان امام زیر نظر عارف نوروزی بود که از نیمه آذرماه ۱۴۰۰ و دو، سه ماه پس از انتصاب مخبر به‌عنوان معاون اول رییس دولت انقلابی، به‌عنوان سرپرست ستاد اجرایی فرمان امام جایگزین مخبر شده بود. این در حالی بود که با تغییر جهت گمانه‌زنی‌ها درباره سرنوشت سیاسی و مدیریتی فتاح و مخبر، این بار ایلنا حدود یک ماه پیش در گزارشی
نوشت: «در چند روز گذشته اخبار جدی‌تری درباره حضور فتاح در ستاد اجرایی فرمان امام نقل و گفته می‌شود که فتاح در روزهای آینده از بنیاد مستضعفان در تپه‌های عباس‌آباد راهی خیابان وزرا می‌شود.» همچنین خبرگزاری مهر در گزارشی اعلام کرد که «فتاح بر کرسی مخبر می‌نشیند، اما نه در جایگاه معاون اولی!» این خبرگزاری حامی دولت انقلابی همچنین نوشت: «شنیده‌های «مهر» حاکی از این است که به‌زودی پرویز فتاح به‌عنوان رییس ستاد اجرایی فرمان حضرت امام خمینی (ره) معرفی خواهد شد. پس از انتصاب محمد مخبر به معاون اولی ریاست‌جمهوری در آذر ۱۴۰۰، عارف نوروزی سرپرستی این ستاد را بر‌عهده داشت، همچنین از امیرمنصور برقعی، حجت‌الله عبدالملکی، حسین دهقان و حمید رهبری‌فر به‌عنوان گزینه‌های جایگزین فتاح در بنیاد مستضعفان نام برده می‌شود.» به‌فاصله تنها چند روز خبرگزاری تسنیم به‌عنوان یکی دیگر از خبرگزاری‌های حامی دولت انقلابی در گزارشی که در یکی از روزهای پایانی مهرماه امسال روی خروجی خود فرستاد، نوشت: «برخی شنیده‌ها حاکی است که پرویز فتاح رییس فعلی بنیاد مستضعفان، به‌ احتمال زیاد رییس ستاد اجرایی فرمان امام(ره) خواهد شد. پس از انتصاب محمد مخبر رییس پیشین ستاد اجرایی به معاون‌اولی رییس‌جمهوری در دولت فعلی، عارف نوروزی به‌عنوان سرپرست این ستاد منصوب شده بود. براساس شنیده‌های تسنیم، برخی اسامی نیز در برخی رسانه‌ها به‌عنوان جانشینان احتمالی فتاح در بنیاد مستضعفان مطرح شده‌اند، اما کاندیداتوری هیچ‌کدام از آنها برای این پست تا صبح یکشنبه ۲۳ مهر، قطعی نیستند.» در این میان یک وب‌سایت خبری با نامی عجیب که عمدتا به اخبار اقتصادی می‌پرداخت، در خبری متفاوت که ۲۴ مهرماه امسال و تنها یک روز پس از گزارش خبرگزاری تسنیم منتشر شد، از مثلثی نام برد که به‌جز دو ضلعی که به نام مخبر و فتاح سند خورده بود، ضلع سومی هم داشت و نام حسین دهقان را نیز به معادلات پیچیده مدیریت ستاد اجرایی فرمان امام و ریاست تیم اقتصادی دولت انقلابی می‌افزود. بنابر آنچه وب‌سایت خبری موسوم به «آقای اقتصاد» مدعی شده بود، «محمد مخبر، پرویز فتاح و حسین دهقان مثلث مورد اعتماد نظام در مسوولیت‌های اقتصادی و اجرایی بوده‌اند که با گذشت ۲ سال از اداره امور اقتصادی دولت توسط محمد مخبر، امروز شنیده‌های موثق «آقای اقتصاد» حاکی از آن است که پرویز فتاح و حسین دهقان، مسوولیت ستاد اجرایی و بنیاد مستضعفان را عهده‌دار خواهند شد. پرویز فتاح تا پیش از این وزیر نیرو، رییس کمیته امداد و رییس بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی بوده است‌. حسین دهقان نیز مسوولیت‌هایی چون ریاست هلدینگ‌های اقتصادی بنیاد تعاون سپاه، بنیاد شهید، وزارت دفاع و مشاور رهبری و نماینده ویژه رییس‌جمهوری در مکران را در کارنامه خود دارد. اداره هر یک از اَبَرهلدینگ‌های اقتصادی در شرایط تحریم نیازمند اعتبار درونی در کشور و محافل بیرونی اقتصادی است. به‌نظر می‌رسد با رفتن فتاح به ستاد اجرایی، حسین دهقان به بنیاد مستضعفان و تثبیت مخبر در معاون اولی ریاست‌جمهوری، مثلث مورد اعتماد نظام برای عبور کشور از تحریم، کاملا مهیا شود.»