چیزی بیشتر از ویرانه تحویل گرفته‌ایم

گروه فرهنگ- صبح یکشنبه، هفدهم فروردین‌ماه در ساختمان سازمان حج و زیارت در حوالی خیابان رودکی نشست خبری رییس سازمان میراث فرهنگی برای تشریح عملکرد ستاد هماهنگی سفرهای نوروزی برگزار شد؛ نشستی که بیش از اینکه به سفرهای نوروزی و فعالیت‌های ستاد یادشده مربوط باشد، فرصتی شد برای طرح سوال خبرنگاران حوزه میراث درباره فعالیت سازمان تحت نظارت سلطانی‌فر و معضلات و مشکلات پیش روی آن.
سازمانی که در چند سال اخیر با تغییرات گسترده‌ای روبه‌رو شده است. این سازمان بیشترین ضربه را از تغییرات پی در پی مدیران ارشدش متحمل شده؛ روندی که در دولت یازدهم هم ادامه داشت و از ابتدای فعالیت دولت تاکنون، دو مدیر از ریاست آن کنار رفتند و سلطانی‌فر نفر سوم راس هرم مدیریتی این سازمان است.
۴ میلیون سفر در نوروز
سلطانی‌فر در ابتدای نشست با توضیح آمار سفرهای نوروزی گفت: از تاریخ ۲۹ اسفندماه تا پایان ۱۵ فروردین‌ماه ۵۶ میلیون و ۵۸۶ هزار و ۱۵۳ نفر – شب اقامت در کشور به ثبت رسیده است که هشت درصد این آمار مربوط به هتل‌ها و هتل آپارتمان‌ها، ۱۷ درصد منازل استیجاری، ۱۸ درصد خوابگاه‌های دانشجویی، مهمانسراهای ادارات و سالن‌های ورزشی و مابقی نیز کمپینگ‌ها، خانه مسافر و … است.
وی ادامه داد: میزان نظارت از دفاتر خدمات مسافرتی، مراکز اقامتی، رستوران‌ها و کمپ‌ها در ایام نوروز بیش از ۳۵ هزار مورد بوده است.
رییس سازمان میراث فرهنگی با بیان اینکه به شدت از آمارسازی غیرمطمئن در سال‌جاری پرهیز کرده‌ایم، گفت: می‌خواهیم با آمارهای واقعی متوجه مشکلات شویم تا بتوانیم براساس آنها برنامه‌ریزی کنیم. اگر ۵۶ میلیون نفر شب را تقسیم بر چهار کنیم رقمی حدود ۱۴ میلیون می‌شود که شاید بتوان گفت امسال ۱۴ میلیون سفر داشتیم.
سلطانی‌فر بیان داشت: با تمام سفرهای انجام شده و رشد آمارها، هنوز تراز گردشگری کشور منفی است. یعنی کسانی که از کشور برای تفریح و توریسم خارج می‌شوند بیشتر از کسانی است که به کشور می‌آیند.
با تور سفر کنید
او درباره تامین امنیت گردشگران گفت: امنیت گردشگرانی که در قالب تور، سفر می‌کنند قابل تامین است ولی نه ما و نه هیچ‌کس دیگری نمی‌تواند بر سفرهای فردی نظارت کند و این موضوع قابل کنترل نیست. مردم اگر قصد دارند به مناطق حساس سفر کنند،‌ بهتر است با تور یا با هماهنگی اداره کل میراث فرهنگی آن منطقه، این کار را انجام دهند. نیروی انتظامی بارها درباره مناطق حساس هشدار داده و اگر این سفرها در قالب تور و با توجه به آن هشدارها انجام شود، قطعا مشکلات کمتری پیش می‌آید.
معاون رییس‌جمهور ادامه داد: متاسفانه در سازمان میراث فرهنگی خیلی چیزهاست که نابود شده یا خوابیده است، امیدواریم بتوانیم ظرف امسال و سال آینده آنها را راه بیندازیم از جمله این موارد پژوهشگاه میراث فرهنگی است که دچار صدمات بسیاری شده است.
در ادامه خبرنگاران رسانه‌ها از سلطانی‌فر و رحمانی موحد، معاون گردشگری سازمان، سوال‌هایشان را پرسیدند و جواب گرفتند. یکی از خبرنگاران در مورد اقامت تعداد کمی از مسافران در هتل‌ها پرسید و سلطانی‌فر توضیح داد: در بحث گردشگری یکی از مشکلاتی که وجود دارد کمبود هتل است غیر از کیش و مشهد در اکثر نقاط کشور مشکلات امکانات اقامتی وجود دارد ما باید زمان مسافرت‌ها را به گونه‌ای تنظیم کنیم که همه فشارها در یک زمان برای انجام سفر نباشد. یکی از پیشنهادات بنده سفر برای بازنشستگان است، زمانی که اوج سفرهای مردمی است با ارایه تسهیلاتی بازنشستگان بتوانند به سفر بروند. هزینه سفرهای هوایی در کشور ما در مقایسه با سفرهای خارجی بالاست، خیلی‌ها شاید ترجیح بدهند که به جای صرف آن هزینه در کشور به کشور همسایه سفر کنند اما اینکه چرا آنها سفرهایشان ارزان‌تر است به دلیل این است که آنها از تور استفاده می‌کنند و هزینه‌ها سرشکن می‌شود.
خبرنگاری در مورد شرایط موزه‌های کشور و عدم اختصاص بودجه کافی به آنها پرسید و سلطانی‌فر جواب داد: در بحث موزه‌ها، درآمد‌ها با هزینه‌ها همخوانی ندارد. متاسفانه درآمد موزه‌ها که از بلیت‌فروشی به دست می‌آید باید اول به خزانه برود و بعد در اختیار موزه‌ها قرار بگیرد. از طرف دیگر مثلا در کشورهای خارجی مثل ترکیه قیمت ورودیه‌های موزه‌ها برای گردشگران خارجی چند برابر شهروندان ترکیه است در سن‌پطرزبورگ هم همین روال جریان دارد. ما باید فکری به حال قیمت بلیت موزه‌ها بکنیم تا درآمد حاصل از بلیت‌فروشی کفاف نگهداری و آنها را بدهد.
بازگرداندن الواح هخامنشی
خبرنگار دیگری در مورد روند رسیدگی به آثاری تاریخی پرسید و جواب شنید: یک میلیون سایت تاریخی از سال ۱۳۰۹ تا به حال در کشور شناسایی شده که ما تنها ۳۱ هزار بنا را شناسایی و ثبت ملی کرده‌ایم یعنی سه درصد از این آمار. کاری به این دولت و آن دولت ندارم، حفظ میراث فرهنگی با این آهنگ قرن‌ها طول می‌کشد، مرمت و احیای این آثار نیز کمتر از یک درصد است ما بنا داریم خودمان را محدود به منابع دولت نکنیم. رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ادامه داد: سازمان میراث فرهنگی که تحویل ما داده شد چیزی بیشتر از یک ویرانه بوده و هست. امسال خیزشی در ساخت هتل‌ها و ایجاد شبکه هتل‌های ۲ و ۳ ستاره خواهیم داشت.
سلطانی‌فر با اشاره به کسانی که خانه‌های تاریخی دارند یا خانه‌شان در حریم اماکن تاریخی است، بیان داشت: باید شرایط را به نوعی کرد که مالکان خانه‌های تاریخی از ثبت خانه‌هایشان ناراحت نشوند و بتوانند اجازه داشته باشند تا بازسازی و مرمت را انجام دهند. این درحالی است که به دلیل مشکلاتی که در قوانین ما وجود دارد مسایل میراثی نیز با مشکل روبه‌رو است. من از زمان تصدی مسوولیتم چند جلسه با نمایندگان مجلس در کمیسیون‌های مختلف برگزار کردم نسبت به این موضوع اعتراض داشتم. باید قوانین طوری باشد که کسانی که دارای این شرایط هستند احساس خطر نکنند، چون در حال حاضر این افراد حتی نمی‌توانند خانه‌شان را بازسازی کنند، باید منتظر بمانند تا سازمان پولی دستش بیاید و خانه‌شان را بخرد.
خبرنگاری در مورد معضل سرویس‌های بهداشتی در کشور پرسید و طرحی که در دولت قبل با عنوان ساخت ۱۰۰۰ سرویس بهداشتی مطرح شده بود که سلطانی‌فر گفت: اینکه گفته بودند هزار سرویس بهداشتی ساخته شود حرف درستی است اما از این طرح ۳۵۵ مورد در یک مرحله و ۱۹۹ مورد در مرحله دیگر عملیات اجرایی آن آغاز شد اما به دلیل عدم مکان‌یابی مناسب تعداد زیادی از این سرویس‌های بهداشتی نیمه‌کاره رها شد و تنها عددی کمتر از ۱۰۰ مورد از این سرویس‌های بهداشتی قابل استفاده برای مردم است. آنهایی که ساخته شدند باید هزینه‌ای بیش از آنچه تا الان برای ساختشان خرج شده، صرف رساندن آب و برق به این مکان‌ها کنند، می‌شد از اول این سرویس‌ها را در کنار رستوران‌ها یا پمپ بنزین‌ها ساخت و از این اماکن کمک گرفت.
از بخش خصوصی استقبال
می کنیم
خبرنگاری در مورد روند مشکوک خرید خانه‌های تاریخی در اصفهان و نگرانی بومی‌ها در این زمینه پرسید که سلطانی‌فر گفت: ما از نفس کار حمایت می‌کنیم، اینکه بخش خصوصی این خانه‌ها را خریداری کرده و تبدیل کند به مکان‌های اقامتی یا هتل‌های چند ستاره. نمونه‌اش را در یزد داشته‌ایم، اینکه فردی چند خانه را خریده و توانسته هتل بسازد و گردشگران خارجی را جذب کند. هرچند باید در این مورد حساس بود و نظارت کافی داشت.
در ادامه در مورد رای دادگاه آمریکا مبنی بر برگرداندن الواح هخامنشی سوالی به میان آمد که سلطانی‌فر گفت: این الواح براساس توافقنامه‌ای در سال ۱۳۱۶ هجری شمسی در اختیار مرکز شرق‌شناسی دانشگاه شیکاگو برای مطالعه قرار گرفتند و براساس اسناد موجود شامل حدود ۲۰هزار قطعه لوح بودند. البته برخی از این اسناد در جریان انتقال معاونت میراث فرهنگی به شیراز از بین رفته‌اند.
وی ادامه داد: در سال ۱۳۲۷ هجری شمسی‌ ۱۷۹ لوح به کشور برگردانده شدند، در سال ۱۳۵۰ نیز تعداد محدود دیگری را تحویل دادند و در سال ۱۳۸۳ نیز حدود ۳۰۰ لوح دیگر به ایران پس داده شد که اکنون در موزه ملی ایران نگهداری می‌شوند اما تعداد قابل توجهی از آن الواح و قطعه‌های تاریخی در آمریکا مانده‌اند و آنها به‌دنبال وقوع یک حادثه تروریستی با حکم دادگاه مانع بازگشت الواح به کشور شدند اما هشتم فروردین‌ماه امسال در دادگاه تجدید نظر رای دادگاه اول شکسته و دوباره الواح به مرکز شرق‌شناسی دانشگاه شیکاگو تحویل داده شد.
سلطانی‌فر اضافه کرد: اگر شاکی در محکمه بعدی تقاضای تجدید نظر کند‌، تیم حقوقی ما می‌گوید که مستندات ما آنقدر قوی است که دادگاه به نفع ما رای خواهد داد و حتما پس از آن پیگیری می‌کنیم تا این الواح به کشور برگردانده شوند.
تشکیل اتاق فکر در سازمان
سلطانی‌فر در پایان صحبت‌هایش گفت: ما سعی داریم اتاق فکری از متخصصان میراث فرهنگی تا یک ماه دیگر تشکیل بدهیم تا بهتر بتوانیم مشکلات این حوزه را رصد کنیم. متاسفانه معضلی که سازمان اکنون با آن دست به گریبان است، نبود نیروی متخصص است. تعداد کمی از نیروی انسانی فعال در سازمان دارای تخصص مورد نیاز برای فعالیت در بخش میراث فرهنگی هستند، این ایراد به دوره‌های قبلی وارد است که چرا اینگونه افراد را استخدام کردند.
همچنین سلطانی‌فر در مورد عزم سازمان میراث فرهنگی برای برگرداندن اشیای قاچاق شده از کشور گفت: طی دو هفته آینده این گروه تشکل می‌شود تا به بررسی وضعیت اشیای تاریخی بپردازند که طی چند دهه گذشته و حتی یک قرن گذشته به صورت غیرقانونی از کشور خارج شده‌اند. ما فراخوانی برای همکاری تمام متخصصان جهت این کار در پورتال تخصصی سازمان منتشر خواهیم کرد.