کاهش تقاضای واردات با ارز تک‌نرخی

«جهان‌صنعت»- نرخ ارز یکی از شاخص‌های کلیدی در تجارت به شمار می‌رود؛ شاخصی که از سویی توان خرید واردکنندگان را نشان می‌دهد و از سوی دیگر، میزان عایدی و سود تولیدکنندگان داخلی و صادرکنندگان را به نمایش می‌گذارد. از همین رو است که از نگاه تولیدکنندگان و صادرکنندگان، هم‌اینک که اختلاف نرخ ارز نسبت به ریال ایران افزایش یافته است، بهترین فرصت برای صادرات تلقی می‌شود اما از آنجا که همچنان ارز چندنرخی است و فاصله نرخ ارز تجاری با نرخ ارز بازار آزاد اختلاف دارد، برخی افراد برای دستیابی به ارزهای ارزان‌قیمت از طریق واردات کاذب تلاش می‌کنند. در چنین شرایطی است که رییس کمیسیون صادرات اتاق ایران، از ارز تک‌نرخی به عنوان عامل پایان‌بخش به تقاضاهای کاذب برای واردات یاد کرد. چه آنکه ارز تجاری مقدمه‌ای برای تک‌نرخی شدن ارز به شمار می‌رود.
به گفته محمد لاهوتی، بی‌شک راهکار اثرگذار برای برون‌رفت از نوسانات ارزی، تک‌نرخی شدن ارز است که هم به تقاضاهای کاذب برای واردات پایان می‌دهد و هم به افزایش صادرات و در نهایت به افزایش تولید منجر می‌شود.
آنگونه که ایسنا گزارش کرده، رییس کمیسیون صادرات اتاق ایران تصریح کرد: افزایش تولید در میان‌مدت اثر خود را بر ثبات در بازار ارز
بر جای می‌گذارد.
لاهوتی با اشاره به شرایط و عوامل اثرگذار اخیر بر نوسانات بازار ارز تشریح کرد: گذشته از اینکه ایران یک کشور در حال توسعه است، همچنین تحت تحریم‌های تحمیلی اقتصادی قرار دارد که مجموع این عوامل درونی و بیرونی، اثر خود را روی مولفه‌های اقتصادی کشور نشان داده است. به عنوان مثال، با اتفاقات سوریه و همچنین مساله جنگ لبنان، بازار ارز در ایران نیز متاثر شد که با آمدن ترامپ نیز این ریسک‌های سیاسی- اقتصادی تداوم یافت و تاثیر خود را بر بازار ارز کشور بر جای گذاشت.
او در رابطه با مولفه تورم و اثر آن بر نرخ ارز اظهار کرد: مورد دیگر مربوط به نرخ تورم کشور است که هر ساله با توجه به نرخ تورم ۴۰‌درصد در کشور، همه کالاها و بازارها از تورم تاثیر‌پذیر می‌شوند. با این حال در برخی کالاها یا بازارها که عرضه یا مدیریت آن در اختیار دولت بوده یا دولت در آن نقش اثرگذار جدی دارد، برای مثال، در موضوع ارز دولت می‌تواند آن را کنترل کند اما این کنترل یک بازه زمانی دارد، به طوری که در گذشته شاهد آن بودیم که نرخ ارزی مانند نیما حدود دو سال در محدوده ۳۷ تا ۴۰‌هزار تومان بود و در نهایت دولت مجبور شد سقف نیما را بردارد و امروز به محدوده ۶۷‌هزار تومان رسیده است.
رییس کمیسیون صادرات اتاق ایران ادامه داد: مولفه دیگری که بر افزایش نرخ ارز اثرگذار است، به نقدینگی مربوط می‌شود. با افزایش نقدینگی، هم به تورم دامن زده و هم تقاضاها برای کالاهای واسطه‌ای و سفته‌بازی بیشتر می‌شود و سوق پیدا می‌کند که معمولا در حوزه‌های طلا و ارز بیشتر نمود خود را نشان می‌دهد.
لاهوتی اظهار کرد: بر این اساس، همه عوامل فوق اثر خود را بر نرخ ارز بر جای می‌گذارد. با این حال به نظر می‌رسد تنها راه برون‌رفت از این شرایط برای جلوگیری از سفته‌بازی هم در واردات و هم در صادرات تک‌نرخی شدن ارز است اما این تک‌نرخی شدن ارز ممکن است امروز با معنای تک‌نرخی بودن ارز تفاوت‌هایی داشته باشد چراکه براساس تکالیف قانونی، نرخ‌هایی برای تامین کالاهای اساسی وجود دارد و به نظر می‌رسد حتما باید بازارهای دیگر که بازار مرکز مبادله و بازار آزاد است تا حد ممکن به یکدیگر نزدیک شوند.
او تاکید کرد: با این حال این مساله به معنای آن نیست که باید نرخ ارز در بازار مرکز مبادله به بازار آزاد نزدیک شود، منظور آن است که باید نرخ‌ها به یکدیگر نزدیک شوند و فاصله میان قیمت‌های ارز کاهش یابد که در نهایت می‌تواند به کاهش تقاضا برای واردات منجر شود چراکه نرخ ارز در این شرایط دیگر جذابیتی برای انجام واردات ندارد و در طرف مقابل نیز صادرات افزایش پیدا می‌کند چراکه با تک‌نرخی شدن ارز، رقابت کالاهای داخلی برای صادرات و تولید بیشتر می‌شود و در نهایت به جهت افزایش صادرات و کاهش واردات اثر خود را در میان‌مدت بر نرخ ارز در بازار ارز بر جای خواهد گذاشت.
به گزارش «جهان‌صنعت»، بازار ارز تجاری از روز دوشنبه اول بهمن‌ماه ۱۴۰۳ به صورت رسمی آغاز به کار کرد و تمام صادرکنندگان و واردکنندگانی که در بازار نیما بودند الزاما به این بازار کوچ کردند. به این ترتیب، ارز نیمایی به طور کامل از دایره فعالیت‌های ارزی حذف شد.
طبق سیاست جدید ارزی بانک مرکزی، مقرر شده علاوه‌بر پتروشیمی‌ها و پالایش‌ها، سایر صادرکنندگان مشمول بند (۱) ماده (۸) آیین‌نامه مذکور نیز شامل شرکت‌های صادرکننده فولادی، فلزات اساسی رنگین و فرآورده‌های نفتی، در چارچوب آیین‌نامه مذکور و تصمیمات کارگروه برگشت ارز حاصل از صادرات، از طریق بانک‌های عامل نسبت به عرضه ارز در بازار ارز تجاری مرکز مبادله ارز و طلای ایران اقدام و رفع تعهد صادراتی کنند.
آنطور که در بیست‌وهفتمین نشست کارگروه ارز حاصل از صادرات مصوب شد، همه صادرکنندگان مشمول بند (۱) ماده (۸) آیین‌نامه اجرایی ارز حاصل از صادرات خود را صرفا در بازار ارز تجاری مرکز مبادله ارز و طلای ایران به فروش رسانند.
حسب هماهنگی با وزارتخانه‌های مرتبط و وزارت صنعت، معدن و تجارت واردکنندگانی که دارای تخصیص معتبر با محل تامین ارز از طریق مرکز مبادله ارز و طلا هستند، باید از تاریخ اول بهمن1403 و از طریق بانک‌های عامل نسبت به خرید ارز از بازار ارز تجاری مرکز مبادله ارز و طلای ایران اقدام کنند. بنابراین بازار ارز نیمایی (نظام یکپارچه معاملات ارزی) به طور رسمی به بازار تجاری منتقل خواهد شد و تمام صادرکنندگان و واردکنندگانی که در بازار نیما بودند (به غیر از کالای اساسی و دارو) الزاما به بازار ارز تجاری مهاجرت کردند. محل تامین ثبت سفارش‌ها نیز به طور کامل از طریق مرکز مبادله انجام می‌شود.
طبق تاکید بانک مرکزی برنامه‌ریزی‌ها در چارچوب توسعه بازار ارز تجاری کشور، رشد مستمر افزایش میزان عرضه و تامین ارز مورد نیاز واردات کشور است و همچنین برنامه‌ریزی شده تا نیازهای ارزی به‌ صورت اسکناس و در چارچوب مصارف ارزی خدماتی از طریق سامانه ارز خدماتی مرکز مبادله ارز و طلای ایران با نرخ ارز بازار ارز تجاری تامین شود و با نزدیک شدن به پایان سال شمسی و تعطیلات سال نو، عرضه ارز به ‌منظور گردشگری افزایش یابد.