گره‌ کور جنگ در خاورمیانه

گروه بین‌الملل- در حالی که روز جمعه ایالات متحده آمریکا و بریتانیا با حمایت کشورهایی نظیر کانادا، استرالیا، بحرین و هلند با حمله به یمن بیش از ۱۶ مقر و ۶۰ هدف حوثی‌ها را از هوا و دریا مورد حمله قرار داد، روز گذشته نیز شاهد بودیم ائتلاف جنگی دومین سری از حملات خود را به یمن تکرار کردند؛ امری که به گفته کارشناسان ابعاد و پیامدهای گسترده‌ای در پی داشته و ممکن است دامنه جنگ را به سایر نقاط منطقه تسری دهد.
هر چند آمریکا و بریتانیا این حملات خود را در توجیه امنیت کشتیرانی در تنگه باب‌المندب و دریای سرخ عنوان کرده و در راستای آن با تصویب قطعنامه ۲۲۷۲ شورای امنیت سازمان ملل عملا چراغ سبز این حملات را در چهارشنبه هفته گذشته گرفته‌اند، اما روز جمعه برخی از کارشناسان معتقد بودند احتمالا تجاوز نظامی روز جمعه به یمن از سوی این دو کشور ادامه نخواهد یافت و آنها منتظر می‌مانند تا نتیجه اقدامشان را در کنترل حملات حوثی‌ها به کشتی‌های اسرائیلی در دریای سرخ ببینند. حالا و با دومین حمله آمریکا و بریتانیا تحلیلگران معتقدند که ابعاد این درگیری از آنچه ابتدا تصور می‌شد فراتر رفته و نگرانی‌ها درخصوص گسترش جنگ فاجعه‌بار غزه به سایر نقاط منطقه در حال تحقق پیدا کردن است.
امکان بدتر شدن اوضاع منطقه
جو بایدن رییس‌جمهوری آمریکا شامگاه جمعه با ادعای اینکه حوثی‌ها یک سازمان تروریستی هستند، تهدید کرده بود در صورت تداوم اقدامات یمن در دریای سرخ، آمریکا به حملات مشابه ادامه خواهد داد.
چند ساعت پس از این صحبت‌ها، رسانه‌های خبری اعلام کردند که بار دیگر برخی از مراکز انصارالله یمن از جمله مراکز راداری هدف حمله نیروهای آمریکایی قرار گرفته است؛ اقدامی که علاوه بر ابراز نگرانی روسیه و چین و برخی دیگر از کشورها درخصوص گسترش دامنه جنگ، با محکومیت ایران نیز مواجه شده است.
برخی از تحلیلگران و رسانه‌های غربی نیز چنین اقدامی را از سوی آمریکا و بریتانیا مورد انتقاد قرار داده‌اند. در واقع در شرایطی که آمریکا و بریتانیا مدعی هستند به دلیل به خطر افتادن امنیت دریانوردی بین‌المللی ناچار به حمله بوده‌اند، شبکه خبری اسکای‌نیوز در تحلیلی به برنامه آمریکا و بریتانیا برای حمله به مواضع حوثی‌های یمن پرداخته و در این خصوص می‌نویسد: هم بریتانیا و آمریکا گزینه خطرناکی را انتخاب کرده‌اند که ممکن است نه‌تنها کارساز نباشد بلکه اوضاع را هم بدتر کند.
به گزارش یورونیوز در ادامه این مطلب آمده است: برای اینکه بهتر بتوانیم شرایط را بررسی کنیم و مورد تحلیل قرار دهیم باید به چند پرسش پاسخ دهیم. در درجه نخست باید به این سوال فکر کرد که آیا این حملات واشنگتن و لندن باعث خواهد شد که عملیات‌های حوثی‌ها متوقف شود؟ بهتر است پاسخ این سوال را از سعودی‌ها پرسید؛ کشوری که هشت سال تلاش کرد تا حوثی‌ها را کنترل و از حملات آنها جلو گیری کند، اما در نهایت ریاض به هیچ توفیقی در این زمینه دست نیافت و ترجیح داد با آنها بر سر میز مذاکره بنشیند.
حوثی‌ها یک نیروی جنگنده، مصمم، مقاوم و چابک دارند که به پیشبرد اهداف خود متعهد است. ضمن اینکه آنها مانند حکومت صدام حسین نیستند که در یک حمله متعارف بتوان شکست‌شان داد، زیرا نیروهای چریکی به احتمال زیاد یک مرحله جلوتر از عملیات هوایی هستند و شکست دادن آنها اصلا ساده نخواهد بود.
در مقابل احتمالا این حملات باعث خواهد شد حوثی‌ها به تلافی، حملات خود را تشدید کنند و این می‌تواند به حملاتی در جاهای دیگر منجر شود که برنامه‌ریزان نظامی غربی پیش‌بینی آن را نکرده‌اند. ضمن اینکه این درگیری‌ها احتمال رویارویی مستقیم بیشتر بریتانیا و آمریکا با متحدان ایران در منطقه را افزایش می‌دهد.
آیا حمله ضروری بود؟
یورونیوز به نقل از اسکای‌نیوز گزارش داده، محاسبات نادرست و اشتباهات می‌تواند منجر به تشدید بحران و سوق دادن رویدادها در مسیری غیرقابل پیش‌بینی شود. ضمن اینکه همیشه این خطر وجود دارد که دیگر گروه‌های مقاومت مانند حزب‌الله، از تبادل پراکنده آتش به اسرائیل به یک جنگ تمام‌عیار با این رژیم سوق پیدا کنند.
حوثی‌ها می‌گویند که حملات آنها در دریای سرخ در اعتراض به حمله اسرائیل به غزه و کشته شدن هزاران فلسطینی در آنجا بوده است. آتش‌بس در غزه احتمالا به حملات آنها به کشتی‌ها و پرتاب موشک‌های کروز به سمت اسرائیل پایان می‌دهد.
انگلیسی‌ها و آمریکایی‌ها مدعی هستند که اسرائیل حق دارد تا زمانی که حماس زمین‌گیر نشود، به جنگ ادامه دهد، حتی اگر به طور فزاینده‌ای از تعداد بیش از حد غیرنظامیان کشته شوند. این ادعا در حالی مطرح می‌شود که مشخص نیست اهداف جنگی اسرائیل چه زمانی محقق خواهد شد و این عملیات گسترده تا کی قرار است ادامه یابد؟
به همین دلیل برخی ناظران غربی معتقدند شاید بهتر بود بریتانیا و آمریکا به جای انجام چنین عملیاتی، فشارهای خود را بر اسرائیل برای پایان دادن حملاتش در نوار غزه که روزانه جان غیرنظامیان بیشتری را می‌گیرد، افزایش می‌دادند. در مقابل آمریکا و بریتانیا مدعی هستند به این عملیات نیاز داشتند تا بتوانند بار دیگر دریای سرخ را ایمن کنند. با این حال شواهد چندانی در دست نیست که نشان دهد این هدف در نهایت عملی شود. در ادامه گزارش اسکای‌نیوز آمده، در حال حاضر میلیون‌ها نفر در سراسر منطقه می‌بینند که کشورهای غربی از نیروی نظامی خود استفاده می‌کنند تا حملات اسرائیل ادامه یابد و در عین حال اجازه می‌دهند که این رژیم به حملات خونین خود در نوار غزه ادامه دهد. ضمن اینکه هیچ چشم‌انداز روشنی وجود ندارد که نشان دهد اسرائیل چه زمان قرار است به اهداف جنگی اعلامی خود دست یابد. لذا جنگ غزه پایانی ندارد و عواقب آن روز‌به‌روز در سراسر منطقه شدیدتر می‌شود و بعید به نظر می‌رسد به این سادگی‌ها پایان یابد.
به جای حمله به یمن به اسرائیل فشار بیاورید
مشابه همین استدلال را روزنامه گاردین نیز در گزارش خود ذکر کرده است. این روزنامه بریتانیایی با اشاره به حملات آمریکا و انگلیس به حوثی‌های یمن، تصریح کرده که واشنگتن و متحدانش باید از اشتباهات گذشته خود درس بگیرند و به جای آغاز یک درگیری جدید به اسرائیل جهت آتش‌بس در غزه فشار بیاورند.
در بخش دیگری از این گزارش آمده که آمریکا و متحدانش به جای اجتناب از یک جنگ گسترده‌تر، تنش‌های منطقه‌ای را تشدید می‌کنند و هیزم به آتش جنگی که قبلا به لبنان، سوریه، عراق، یمن و دریای سرخ سرایت کرده است، می‌ریزند.
این آتش می‌تواند از کنترل خارج شود. در واقع حملات نظامی به رهبری ایالات متحده احتمالا نتیجه معکوس خواهد داشت، زیرا در حال حاضر، رهبران انصارالله قول داده‌اند به حملات خود ادامه و کشتی‌های ایالات متحده و متحدانش را در منطقه هدف قرار دهند.
در واقع این درگیری‌ها محبوبیت انصارالله را در سراسر خاورمیانه افزایش داده است. یعنی این گروه به‌عنوان یکی از معدود بازیگران منطقه در نظر گرفته می‌شوند که قادر به تحمیل هزینه استراتژیک بر آمریکا و متحدان غربی آن برای حمایت از اسرائیل هستند، برخلاف دولت‌های عربی که نتوانسته‌اند واشنگتن را متقاعد کنند که اسرائیل را تحت فشار قرار دهد.
از سوی دیگر، حمایت تزلزل‌ناپذیر واشنگتن و ارسال میلیاردها دلار تسلیحات به اسرائیل، دیگر اتحادهای آمریکا در منطقه را نیز تحت فشار قرار داده است.
قابل‌توجه است که دو تن از نزدیک‌ترین متحدان ایالات متحده در جهان عرب، یعنی عربستان سعودی و امارات متحده عربی در برابر پیوستن به ائتلاف دریایی بین‌المللی که توسط دولت بایدن در ماه گذشته به بهانه مقابله با انصارالله و حفاظت از کشتیرانی در دریای سرخ تشکیل شد، مقاومت کردند. رهبران سعودی مشتاق حفظ آتش‌بس ضعیف خود با انصارالله هستند و از حمایت گسترده از فلسطینی‌ها و خشم از اقدامات اسرائیل در غزه و در سراسر جهان عرب آگاه هستند.
گاردین همچنین در پایان تاکید کرد که برای ایالات متحده و بریتانیا، این تاریخ باید به‌عنوان یک داستان هشدار‌دهنده باشد: قدرت منطقه‌ای که آنها از آن حمایت می‌کردند، سال‌ها تلاش کرد تا انصارالله را نابود کند، اما سرانجام تسلیم و مجبور به مذاکره برای حل و فصل قضیه شد.
دودستگی در ائتلاف جنگ
خبرگزاری رویترز نیز در گزارشی آورده است: پس از حملات بامداد جمعه آمریکا و انگلیس به اهدافی در چهار استان یمن، ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) از حمله دیگری به یک سایت راداری در صنعا خبر داد.
اگرچه مقامات آمریکایی گفتند که هلند، استرالیا، کانادا و بحرین حمایت‌های اطلاعاتی و لجستیکی برای این حمله ارائه دادند و آلمان، دانمارک، نیوزیلند و کره‌جنوبی بیانیه مشترکی را امضا و حملات این دو کشور به یمن را توجیه کردند، منبعی در دفتر جورجیا ملونی نخست‌وزیر ایتالیا اعلام کرد که این کشور از امضای این بیانیه خودداری کرده است.
یک منبع دولتی گفت که از ایتالیا خواسته شده تا مشارکتی در این خصوص داشته باشد، اما این کشور به دو دلیل این درخواست را نپذیرفته است. اول اینکه دولت ایتالیا برای هرگونه مشارکت به تایید پارلمان نیاز دارد که روند زمان‌بر است و دوم اینکه رم ترجیح می‌دهد سیاست آرامی را در دریای سرخ دنبال کند.
از سوی دیگر یک مقام فرانسوی که نخواست نامش فاش شود، گفت پاریس بیم آن دارد که با پیوستن به حملات تحت رهبری ایالات متحده، هرگونه اهرمی را که در مذاکرات برای کاهش تنش بین حزب‌الله و رژیم صهیونیستی در اختیار داشته، از دست بدهد. فرانسه در هفته‌های اخیر بیشتر دیپلماسی خود را بر اجتناب از تشدید تنش در لبنان متمرکز کرده است.
مارگاریتا روبلز وزیر دفاع اسپانیا هم در این اقدامات نظامی در دریای سرخ شرکت نکرد، زیرا می‌خواهد صلح در منطقه برقرار شود. او در این خصوص تصریح کرده، هر کشوری باید توضیحاتی را برای اقداماتش بدهد و اسپانیا همیشه به صلح و گفت‌وگو متعهد خواهد بود.