۴۶ میلیارد دلار هزینه پارس‌جنوبی چگونه صرف شد؟

قلب انرژی ایران در پارس‌جنوبی می‌تپد اما این روزها با وجود هزینه‌های فراوان این قلب نمی‌تواند مانند گذشته کار کند. همین نا‌توانی و سوءتدبیرها باعث شده تا اکبر ترکان که وزیر احتمالی نفت در دولت یازدهم خواهد بود نسبت به پارس‌جنوبی هشدارهای پیاپی بدهد.
به دلیل عدم اجرای سیاست‌های «اقتصاد مقاومتی» در شرکت ملی نفت ایران و با وجود سرمایه‌گذاری ۴۶ میلیارد دلاری در طول سه سال گذشته اما حتی یک فاز جدید و استاندارد پارس‌جنوبی هم تا پایان سال‌جاری در مدار بهره‌برداری قرار نمی‌گیرد. از این رو ۲۵ خرداد‌ماه سال ۱۳۸۹ قرارداد طرح توسعه ۳۵ ماهه هشت فاز پارس‌جنوبی امضا شد و هم‌اکنون با ورود به سومین سال امضای این قراردادها، پیشرفت اجرایی هیچ یک از این فازهای ۳۵ ماهه پارس‌جنوبی حتی به ۶۵ درصد هم نرسیده است.
بر اساس آخرین گزارش رسمی اعلام شده توسط شرکت نفت و گاز پارس (اردیبهشت ۹۲) پیشرفت فیزیکی ساخت و توسعه فاز ۱۳ به ۶۱ درصد، فاز ۱۴ به ۴۷ درصد، فاز ۱۹ به ۶۱ درصد، فاز ۲۰ و ۲۱ به ۴۶ درصد و فاز ۲۲ تا ۲۴ پارس‌جنوبی هم به حدود ۶۰ درصد رسیده است.
از سوی دیگر با اعمال تغییرات متعدد مدیریتی در سطح مدیران پیمانکاران و حوزه کارفرمایی، عدم تعریف اولویت‌بندی تامین مالی، کالا و تجهیزاتی توسط شرکت ملی نفت و ناکارآمدی نظام جریمه و تشویق پیمانکاران موجب شده است که حتی تا سال آینده هم امکان آغاز تولید زودهنگام گاز طبیعی در این پروژه‌های مشترک فراهم نشود.
با این وجود رییس‌جمهور‌ زمستان سال گذشته در مراسم افتتاح یک طرح صنعت گاز تاکید کرده بود: با بهره‌برداری از فازهای جدید پارس‌جنوبی تا پایان فعالیت دولت دهم (مردادماه ۹۲) ظرفیت تولید گاز ایران از این میدان مشترک دو برابر خواهد شد.
اکبر ترکان، کارشناس اقتصاد انرژی با بیان اینکه به منظور بهره‌برداری جامع و کامل از تمامی فازهای پارس‌جنوبی به حداکثر ۴۰ میلیارد دلار نیاز است، اعلام کرد: در طول سه سال گذشته ۴۶ میلیارد دلار هزینه شد اما هیچ فاز جدیدی به تولید نرسیده و مسوولان دولت آینده باید نحوه هزینه منابع مالی را در این میدان مشترک بررسی کنند.
ترکان در گفت‌وگو با مهر درباره روند سرمایه‌گذاری در طرح توسعه فازهای پارس‌جنوبی به ویژه از آغاز برنامه پنجم توسعه تاکنون‌ گفت: از ابتدای برنامه پنجم توسعه تاکنون بیش از ۴۶ میلیارد دلار حسب آمارهای منتشر شده توسط شرکت ملی نفت ایران در پارس‌جنوبی سرمایه‌گذاری شده است.
این کارشناس اقتصاد انرژی با اعلام اینکه متناسب با شرایط امضای قرارداد فازهای پارس‌جنوبی به ویژه فازهای ۳۵ ماهه این میدان مشترک ارزش سرمایه‌گذاری هر دو فاز استاندارد حدود ۵/۴ میلیارد دلار است، تصریح کرد: بر این اساس برای راه‌اندازی و بهره‌برداری نهایی از ۱۰ فاز جدید در قالب طرح‌های ۳۵ ماهه باید حدود ۵/۲۲ تا ۲۳ میلیارد دلار منابع مالی و اعتباری در پارس‌جنوبی هزینه می‌شده است.
مدیرعامل اسبق شرکت نفت و گاز پارس با تاکید بر اینکه همچنین حجم کل قراردادهای پنج فاز قدیمی این میدان مشترک گازی شامل طرح توسعه
فاز های۱۲، ۱۵، ۱۶، ۱۷ و ۱۸ پارس‌جنوبی حدود ۱۷ میلیارد دلار است، اظهار داشت: از این رو برای کل فازهای پارس‌جنوبی به کمتر از ۴۰ میلیارد دلار منابع مالی نیاز است.
وی افزود: تاکنون ۴۶ میلیارد دلار در پارس‌جنوبی هزینه شده ضمن آنکه حتی یک فاز جدید و استاندارد این میدان مشترک هم آماده بهره‌برداری و تولید گاز نیست.
ترکان با یادآوری اینکه قطعا دولت آینده باید حسابرسی دقیق از نحوه اختصاص و هزینه منابع مالی در فازهای پارس‌جنوبی را به صورت ویژه در دستور کار قرار دهد، تبیین کرد: تا پایان سال ۱۳۹۱ حدود ۴۶ میلیارد دلار هزینه شده ضمن آنکه شرکت ملی نفت ایران اخیرا اعلام کرده است به حدود ۳۰ میلیارد دلار منابع مالی دیگر برای سال ۹۲ نیاز است.
این کارشناس اقتصاد انرژی در پاسخ به این سوال مهر که مسوولان وزارت نفت تحریم‌ها را منجر به افزایش هزینه‌های توسعه پارس‌جنوبی اعلام می‌کنند، توضیح داد: تا چند هفته گذشته موضوع مسوولان وزارت نفت این بود که تحریم‌ها اثری برای توسعه فازهای پارس‌جنوبی نداشته است؟
وی خاطرنشان کرد: باید مسوولان پاسخگوی این مساله باشند که تحریم‌ها هزینه را چند برابر افزایش داده که با وجود صرف این هزینه‌های سنگین و کلان سرمایه‌گذاری هنوز هیچ‌کدام از فازها آماده بهره‌برداری نیست.