ابهام استراتژیک آمریکا در قبال تایوان

گروه جهان- همزمان با برگزاری نشست گروه «کواد» درخصوص مقابله با قاطعیت روزافزون چین، رهبران چهار کشور عضو دیروز وعده دادند که در رابطه با منطقه هند- آرام و مبارزه با تغییرات اقلیمی با یکدیگر همکاری کنند و همچنین درخصوص حمله روسیه به اوکراین به تبادل‌نظر پرداختند.
جو بایدن در ابتدای گفت‌وگویش با دیگر رهبران گروه «کواد» (ژاپن، هند و استرالیا) حمله روسیه به اوکراین را نه تنها به عنوان مساله مربوط به اروپا بلکه به عنوان یک مساله جهانی محکوم کرد.
فومیو کیشیدا نخست‌وزیر ژاپن نیز بر اظهارات رییس‌جمهوری آمریکا تاکید کرد و افزود که نباید اجازه دهیم تا اتفاق مشابهی در آسیا رخ دهد. جو بایدن، در حضور آنتونی آلبانیز، نخست‌وزیر جدید استرالیا و نارندرا مودی نخست‌وزیر هند خاطرنشان کرد: مساله اوکراین صرفا مربوط به اروپا نیست، بلکه این موضوع جهانی است.
وی افزود: حمله روسیه به اوکراین صرفا اهمیت نظم جهانی، حاکمیت ارضی و یکپارچگی را برجسته کرده است. قانون بین‌المللی و حقوق بشر باید رعایت شود، نه تنها در اوکراین بلکه در هر جایی از جهان که این موارد نقض می‌شوند، باید از آنها دفاع کرد. رییس‌جمهوری آمریکا در ادامه تاکید کرد که ایالات متحده در کنار متحدان خود برای ایجاد منطقه آزاد و باز هند- آرام خواهد ایستاد. فومیو کیشیدا نخست‌وزیر ژاپن درخصوص حمله روسیه به اوکراین گفت: «این حمله نظم جهانی را به لرزه درآورده است و چالشی مستقیم برای اصول سازمان ملل محسوب می‌شود. نباید اجازه دهیم که اتفاق مشابه‌ای در منطقه هند- آرام رخ دهد.» کیشیدا همچنین گفت که کواد با اختصاص ۵۰ میلیارد دلار برای زیرساخت‌ها و سرمایه‌گذاری در منطقه هند و اقیانوس آرام طی پنج سال موافقت کردند. این در حالی است که نارندرا مودی هیچ اظهارنظری درخصوص حمله روسیه به اوکراین انجام نداد. همچنین هند با حمایت نکردن از تحریم‌های آمریکا علیه روسیه و محکوم نکردن حمله این کشور به اوکراین، ایالات متحده را ناامید کرده است. اگرچه هند در سال‌های اخیر روابط نزدیک خود با آمریکا را توسعه بخشیده است و عضو مهمی از گروه «کواد» که علیه قاطعیت چین مبارزه می‌کنند، محسوب می‌شود، اما از طرفی رابطه بادوام هند و روسیه موجب شده است که این کشور (هند) تحریم‌هایی را درخصوص حمله روسیه به اوکراین اعمال نکند. نخست‌وزیر استرالیا که اولین حضور وی در این نشست بود، گفت که اهدافش با اولویت‌های گروه «کواد» همسو است و از رهبران کشورهای عضو خواست تا درخصوص تغییرات اقلیمی همکاری کنند.
آنتونی آلبانیز رهبر حزب کارگر استرالیا که به تازگی به عنوان سی‌ویکمین نخست‌وزیر این کشور سوگند یاد کرد، طی این نشست عنوان کرد: «گروه «کواد» با تاکید بر ارزش‌های مشترک، ثبات در منطقه هند- آرام را افزایش می‌دهد. اولویت‌های استرالیا با دستور کار این گروه همسو است و همچنین قرار است اقداماتی را درخصوص تغییرات اقلیمی اتخاذ کنیم.» او در نهایت افزود: مشتاقانه منتظر میزبانی نشست بعدی گروه «کواد» در استرالیا در سال ۲۰۲۳ هستم. یک مقام رسمی آمریکا اظهار کرد که انتظار می‌رفت مساله تایوان از جمله موضوعات قابل بحث در این نشست باشد، اما چنین چیزی در دستور کار نشست «کواد» نبوده است. در همین حال کاخ‌سفید با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد: «رهبران گروه «کواد» طی این نشست توافق کردند که یک ابتکار عمل درخصوص حفاظت از مرزهای دریایی را راه‌اندازی خواهند کرد تا بدین ترتیب نظارت جمعی را در منطقه هند- آرام افزایش دهند.» در این بیانیه آمده است: این ابتکار بیانگر توانایی شرکا در نظارت کامل بر آب‌های سواحل خود از جمله جزایر اقیانوس آرام، آسیای جنوب شرقی و منطقه اقیانوس هند است. منافع این ابتکار عمل گسترده است، امکان ردیابی اتوماتیک و سایر فعالیت‌های دریایی و همچنین بهبود توانایی شرکا برای پاسخ به مسائل آب‌وهوایی و حفاظت از ماهیگیری را فراهم می‌کند.
سیاست «ابهام استراتژیک»
این در حالی است که رییس‌جمهوری آمریکا که اخیرا با اظهاراتش مبنی بر آمادگی برای اعزام نیرو برای دفاع از تایوان، خشم چین را برانگیخته، دیروز گفت که سیاست ابهام استراتژیک واشنگتن در قبال تایوان تغییر نکرده است.
مساله تایوان بر سر نشست کواد که با حضور آمریکا، استرالیا، ژاپن و هند در توکیو برگزار شد، سایه افکنده بود. این چهار کشور تاکید کردند که نسبت به تضمین آزادی و گشادگی منطقه هند- اقیانوسیه در مواجهه با افزایش قاطعیت چین مصمم هستند، با این حال، فومیو کیشیدا نخست‌وزیر ژاپن گفت که این گروه هیچ کشور به خصوصی را هدف نگرفته است.
گرچه آمریکا طبق قانون موظف است ادواتی که تایوان برای دفاع از خود نیاز دارد را در اختیارش قرار دهد، اما از دیرباز یک سیاست «ابهام استراتژیک» در تصمیم‌گیری درباره مداخله نظامی برای حفاظت از این جزیره خودمختار در صورت حمله چین اتخاذ کرده است.
بایدن در پاسخ به این سوال که آیا سیاست آمریکا در مقابل تایوان تغییر کرده است، گفت: نه. هیچ تغییری نکرده است. دیروز هم که بیانیه‌ام را خواندم، این را گفتم. چین، تایوان را بخشی جدانشدنی از خاک خود دانسته و می‌گوید که این مهم‌ترین مساله در روابطش با آمریکاست.
اظهارنظر روز دوشنبه بایدن که در آن برای حمایت نظامی از تایوان اعلام آمادگی کرد، تازه‌ترین مورد از سری اظهارات فی‌البدهه و نسنجیده بایدن است که از تمایل شخصی وی به دفاع از تایوان خبر می‌دهد. رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا نیز دوشنبه تاکید کرد که «ما در صورت تشدید تنش‌ها در اوکراین، مجموعه برنامه‌های اضطراری بسیار محرمانه درباره تحرک نیروهایمان داریم.» یک سخنگوی وزارت امور خارجه چین روز دوشنبه تصریح کرد که این کشور در حوزه‌های مربوط به حق حاکمیت یا تمامیت ارضی خود هیچ سازشی نداشته و امتیازی نخواهد داد. برخی این اظهارنظر بایدن را لغزش کلامی یا چیزی در حد یک «گاف» می‌دانند، اما دیگر تحلیلگران سیاسی معتقدند که با توجه به پیشینه پربار بایدن در سیاست خارجه و فضایی که او در آن این اظهارات را ایراد کرد (در کنار نخست‌وزیر ژاپن و در میان حمله روسیه به اوکراین) بعید است که اظهاراتش اشتباه کلامی بوده باشد. این در حالی است که سخنگوی وزارت خارجه چین اعلام کرد، مجموع ارزش تسلیحات ارسالی آمریکا به تایوان از ۷۰ میلیارد دلار عبور کرده است. وانگ ونبین سخنگوی وزارت خارجه چین گفت: این اقدام نقض‌کننده تعهد آمریکا در کاهش تدریجی تامین سلاح برای تایوان است.
تایوان از ۱۹۴۹ زمانی که نیروهای باقیمانده کومینتانگ به رهبری چیانگ کای‌شک در جنگ داخلی چین شکست خوردند و به جزیره تایوان پناه بردند، توسط اداره محلی خود اداره می‌شود. تایوان پرچم و چندین نماد دیگر جمهوری چین را که پیش از تسلط کمونیست‌ها بر سرزمین اصلی وجود داشت، حفظ کرده است، پکن این جزیره را یکی از استان‌های خود می‌داند. آمریکا در ۱۹۷۹ روابط دیپلماتیک خود را با تایوان متوقف کرد. واشنگتن با اذعان به سیاست چین واحد همچنان با تایوان روابط همکاری دارد. آمریکا اصلی‌ترین تامین‌کننده سلاح برای تایوان به شمار می‌رود و در آوریل ۲۰۲۲، وزارت امور خارجه آمریکا معامله ۹۵ میلیون دلاری برای ارسال سیستم‌های موشکی پاتریوت به این جزیره خودگردان را تایید کرد.