اردوغان زیر تیغ

گروه جهان- ترکیه که سال‌هاست برای عضویت در اتحادیه اروپا تلاش می‌کند، به دلیل لشکرکشی به سوریه و حفاری غیرمجاز برای استخراج گاز در دریای مدیترانه و نزدیک قبرس از سوی اتحادیه اروپا مورد تنبیه اقتصادی قرار گرفت و بخش عمده‌ای از کمک‌های مالی که از سوی این اتحادیه دریافت می‌کرد را از دست داد.
از طرفی اردوغان به دلیل اعزام شبه‌نظامیان سوری به لیبی و مداخله در سیاست داخلی این کشور مورد انتقاد سازمان حقوق بشر قرار
گرفته است.
اردوغان برای قدرت‌طلبی و مشروعیت‌بخشی به دولت خود اکنون در لیبی آتش‌افروزی می‌کند.
گفته می‌شود ترکیه از دو ماه گذشته به صورت جدی وارد پرونده لیبی شده و رسما از دولت فایز السراج در مقابل دولت حامی ژنرال خلیفه حفتر، فرمانده نیروهای موسوم به ارتش ملی لیبی حمایت می‌کند، اما در مقابل کشورهای عربستان سعودی، مصر و امارات جانب خلیفه حفتر را گرفته و عملا لیبی را به صحنه جنگ نیابتی با ترکیه تبدیل کرده‌اند. این اتفاقات در آستانه نشست صلح لیبی در برلین رخ داده است؛ نشستی که ترکیه و روسیه برای موفقیت آن تلاش بسیاری کرده‌اند.
در این میان مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا دیروز از کاهش ۷۵ درصدی کمک مالی اتحادیه به ترکیه خبر داد. علت این کار لشکرکشی ارتش ترکیه به شمال سوریه و اختلاف‌ها بر سر منابع گاز دریای مدیترانه عنوان شده است. ظاهرا جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در نامه‌ای به پارلمان اروپا نوشته کمک‌های مالی به ترکیه برای سال ۲۰۲۰ تا حدود ۷۵ درصد کاهش می‌یابد. این اقدام در واکنش به سیاست خارجی دولت ترکیه در ماه‌های اخیر انجام می‌شود.
این موضوع که در نامه سران اتحادیه اروپا به آن اشاره شده به تازگی در نشریات کشور آلمان منعکس و رسانه‌ای شده است. بنا بر این گزارش جوزپ بورل به پارلمان اروپا خبر داده که کاهش کمک‌های مالی به آنکارا از جمله به دلیل ورود ارتش ترکیه به شمال سوریه و حفاری غیرمجاز برای استخراج گاز در دریای مدیترانه و نزدیک قبرس، یکی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا بوده است. این کاهش مربوط به کمک‌های مالی به ترکیه برای فراهم ساختن زمینه پیوستن به اتحادیه اروپاست. با این تصمیم ترکیه در سال جاری میلادی فقط ۱۶۸ میلیون یورو کمک دریافت می‌کند.
به گفته مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا ۱۵۰ میلیون یورو از کمک‌های امسال به ترکیه به برنامه‌های توسعه دموکراسی و حکومت قانون اختصاص دارد و ۱۸ میلیون یورو به برنامه توسعه مناطق روستایی. کمک مالی اتحادیه اروپا به کشورهایی که نامزد پیوستن به اتحادیه هستند در اصل برای حمایت از برنامه‌های اصلاحات و تقویت توانمندی این کشورها در رقابت‌های اقتصادی پرداخت می‌شود.
پیش از این اتحادیه اروپا به دنبال فعالیت‌های آنکارا در اکتشاف منابع گاز در شرق دریای مدیترانه و اطراف جزیره قبرس، این کشور را مشمول یکسری تحریم‌ها قرار داده بود. کاهش منابع مالی، عدم برگزاری جلسات با مقامات ترک در سطوح عالی و بازبینی مجدد بانک سرمایه اروپا در اعطای کمک‌های مالی به این کشور از جمله سرفصل‌های تحریم‌های اعلام شده از سوی اتحادیه اروپا علیه ترکیه بود که به باور کارشناسان و تحلیلگران سیاسی و اقتصادی تحریم‌های عنوان شده توسط اتحادیه اروپا علیه ترکیه شکلی نمادین داشت، اما این بار عزم اتحادیه اروپا بر تحریم مالی ترکیه جدی‌تر از همیشه است.
توقف مذاکره با ترکیه برای عضویت در اتحادیه
مذاکرات با آنکارا برای پیوستن به اتحادیه اروپا از چند سال پیش به این سو تقریبا به طور کامل متوقف شده و علت اصلی آن فاصله گرفتن ترکیه از حکومت قانون و ارزش‌های دموکراتیک عنوان می‌شود. قرار بود ترکیه در فاصله سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۰ مبلغی بالغ بر سه و نیم میلیارد یورو به عنوان کمک برای فراهم کردن زمینه پیوستن به اتحادیه اروپا دریافت کند.
گروه رسانه‌ای فونکه به نقل از جوزپ بورل می‌گوید کمک‌های مالی به ترکیه از سال ۲۰۱۷ به این سو یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون یورو کاهش یافته بود و کاهش‌های اخیر به دلیل اقدامات مناقشه‌برانگیز آنکارا در شمال سوریه و دریای مدیترانه است. ارتش ترکیه از ابتدای اکتبر ۲۰۱۹، با وجود مخالفت‌های بین‌المللی پیشروی در مناطقی در شمال سوریه را آغاز کرد و قصد دارد در یک نوار مرزی به عمق ۳۰ کیلومتر زمینه بازگرداندن و اسکان یک تا دو میلیون مهاجر سوری را فراهم کند. این مناطق تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه قرار دارند. رجب طیب‌اردوغان، رییس‌جمهوری ترکیه یگان‌های مدافع خلق، بازوی نظامی این نیروها را که اغلب از رزمندگان کرد تشکیل شده‌اند، یک گروه تروریستی می‌خواند. نیروهای کرد در سال‌های گذشته متحد اصلی ائتلاف به رهبری آمریکا در مبارزه برای پاکسازی شمال و شرق سوریه از گروه‌های تروریستی، به خصوص اسلامگرایان افراطی گروه «خلافت اسلامی» (داعش) بوده‌اند. مطابق توافقنامه‌ای که سال ۲۰۱۶ میان آنکارا و اتحادیه اروپا به امضا رسید ترکیه برای اسکان مهاجران سوری و جلوگیری از حرکت آنها به سوی کشورهای عضو اتحادیه میلیاردها یورو کمک دریافت می‌کند. این کمک‌ها شامل کاهشی که جوزپ بورل خبر آن را به پارلمان اروپا داده نمی‌شود.
با این حال گفته می‌شود که کاهش هفتاد و پنج درصدی کمک مالی اتحادیه اروپا برای فراهم شدن زیرساخت‌های لازم در ترکیه جهت پیوستن این کشور به اتحادیه بر سه میلیارد و ۵۰۰ میلیون یورو در نظر گرفته شده برای تلاش آنکارا جهت ممانعت از دسترسی پناهجویان به سواحل کشورهای اروپایی تاثیر نخواهد گذاشت. ترکیه با بی‌معنی خواندن این تهدیدها اعلام کرده است که با وجود هشدار بروکسل به فعالیت‌های حفاری خود در منطقه یاد شده ادامه می‌دهد.
سقوط لیبی، تهدید تروریستی برای اروپا
از طرفی رییس‌جمهوری ترکیه هشدار داد که اگر دولت وفاق ملی لیبی در طرابلس سقوط کند، اروپا با تهدید تروریستی در خاک خود مواجه خواهد شد. اردوغان در مقاله‌ای در نشریه پولیتیکو نوشت: گروه‌های تروریستی مانند داعش و القاعده که متحمل شکست در سوریه و عراق شده‌اند، زمین حاصلخیز برای ظهور دوباره خود پیدا خواهند کرد. اردوغان در یادداشت خود در نشریه پولیتیکو ادامه داد: اروپا تمایل کمتری به حمایت نظامی از لیبی دارد. گزینه آشکار دولت وفاق ملی لیبی همکاری با ترکیه است که پیشتر وعده کمک نظامی به آنها داده‌ایم. او اضافه کرد: ما نیروهای امنیتی لیبی را آموزش می‌دهیم و به آنها برای مبارزه با تروریسم، قاچاق انسان و دیگر تهدیدات جدی علیه امنیت بین‌المللی کمک می‌کنیم.
اعزام ۱۷۵۰ شبه‌نظامی سوریه به لیبی
این در حالی است که دیده‌بان حقوق بشر سوریه خبر داد که دولت ترکیه تاکنون ۱۷۵۰ شبه‌نظامی سوری را برای کمک به دولت طرابلس به لیبی اعزام کرده است.
به نوشته وبگاه این مرکز، روند آموزش نیرو در مناطق شمال سوریه که در اشغال ترکیه قرار دارد، همچنان در جریان است و در حال حاضر ۱۵۰۰ نفر در حال آموزش هستند تا پس از اتمام دوره به لیبی اعزام شوند. در این گزارش همچنین آمده است که تاکنون ۱۹ نفر از عناصر سوری در لیبی کشته شده و جنازه آنها به عفرین بازگردانده شده است.
از طرفی دیده‌بان حقوق بشر سوریه اعلام کرد، ترکیه به تازگی ۲۶۰ نفر از شورشیان مسلح سوری را به طرابلس اعزام کرده است. رامی عبدالرحمان، رییس مرکز دیده‌بان حقوق بشر سوریه که مقر آن در لندن است، خاطرنشان کرد، با ورود این ۲۶۰ نفر، تعداد نیروهای شورشی سوری که وارد طرابلس شده‌اند به حدود دو هزار نفر رسیده است. رسانه‌های انگلیس پیشتر به نقل از منابعی در سوریه، لیبی و ترکیه اعلام کرده‌ بودند، حدود دو هزار نفر از شورشی‌های مسلح به ترکیه و صدها تن از آنها به منظور شرکت در جنگ به لیبی رفته‌اند و همواره تعداد دیگری از نیروها در اردوگاه‌های داخل خاک ترکیه در حال آموزش هستند.
دیده‌بان حقوق بشر سوریه در پایان اعلام کرد که آموزش «مزدوران» و اعزام آنها برای شرکت در جنگ‌ها طبق قوانین سازمان ملل که ۳۰ سال پیش تصویب شده، غیرقانونی است. پارلمان ترکیه در تاریخ ۱۲ دی با لایحه مجوز اعزام نیروی نظامی جهت حمایت از دولت وفاق لیبی موافقت کرد. براساس این لایحه، پارلمان به دولت ترکیه این مجوز را می‌دهد که جهت حمایت از دولت وفاق ملی لیبی به ریاست فایز السراج که مورد حمایت جامعه بین‌الملل است، نیرو و تجهیزات اعزام کند.
ترکیه از دو ماه گذشته به صورت جدی وارد پرونده لیبی شده و رسما از دولت فایز السراج در مقابل دولت حامی ژنرال خلیفه حفتر، فرمانده نیروهای موسوم به ارتش ملی لیبی حمایت می‌کند. اما در مقابل کشورهای عربستان سعودی، مصر و امارات جانب خلیفه حفتر را گرفته و عملا لیبی را به صحنه جنگ نیابتی با ترکیه تبدیل کرده‌اند. حدود یک ماه پیش ترکیه دو تفاهمنامه همکاری امنیتی و ترسیم مرزهای دریایی با دولت وفاق ملی لیبی امضا کرد تا بتواند منابع انرژی در دریای مدیترانه را اکتشاف و استخراج کند؛ این اقدام، موجب خشم مصر، یونان، قبرس جنوبی و ژنرال خلیفه حفتر شد.