امکان ایجاد روابط سالم فراهم است

«جهان‌صنعت»- مرگ‌ومیر بر اثر بیماری ایدز با رشد روش‌های کنترل آن کاهش پیدا کرده اما هنوز درمان قطعی برای این بیماری کشف نشده‌‌ است؛ بیماری‌ که بیش از ۷۸ میلیون نفر در سطح جهان با آن درگیرند و ۳۸ میلیون نفر جان خود را به دلیل این بیماری از دست داده‌اند‌‌. در ایران تغییر شیوه انتقال ایدز چند سالی است به دغدغه اصلی تبدیل شده و میان تابوهای فرهنگی و تلاش‌های بعضی مسوولان برای آگاهی‌دهی در نوسان است‌‌. مسوولان بهداشت و درمان کشور همچنان درباره تغییر الگوی ایدز از انتقال با تزریق به انتقال با ارتباط جنسی محافظت نشده هشدار می‌دهند‌‌. به گفته رییس اداره ایدز وزارت بهداشت، از کل مواردی که در سال ۹۲ به ثبت رسیده ۴۰ درصد از این بیماری از طریق روابط جنسی محافظت نشده بوده و یک‌سوم از آنها را که ثبت شده زنان تشکیل می‌دهند‌ با این حال چالش بر سر آموزش رفتارهای جنسی از سنین پایین‌تر همچنان برقرار است و به سقوط آمار کمک می‌کند‌.
مبتلایان تخمینی و واقعی
ویروس ایدز می‌تواند تا مدت‌ها به صورت خاموش در بدن باقی بماند‌‌ که همین مساله باعث می‌شود بسیاری از مبتلایان از بیماری خود مطلع نباشند و تعیین آمار واقعی مبتلایان نیازمند تخمین‌های متخصصان باشد‌‌. طبق گزارش گری لوئیس هماهنگ‌کننده سازمان ملل متحد در ایران، تخمین زده می‌شود که در ایران ۷۵ هزار مبتلا به ویروس HIV وجود داشته باشد که از این میان تنها ۲۹ هزار مورد ثبت شده و دسترسی به درمان دارند و متاسفانه تاکنون پنج هزار بیمار نیز در ایران به دلیل این بیماری فوت کرده‌اند‌‌. بنابراین باید کاری کنیم که دسترسی به خدمات پیشگیری، درمان، مراقبت و حمایت از ۱۵ درصد فعلی به بالای ۹۰ درصد افزایش یابد‌ البته ماهیت این خدماتی که در ایران ارایه می‌شود بسیار شگفت‌انگیز است و تنها مساله آن است که همه بیماران به این خدمات دسترسی ندارند‌.
لوئیس به همکاری‌های سازمان ملل با ایران در جهت اجرای سومین برنامه استراتژیک ایدز و همچنین ایدز در معتادان تزریقی و مردان و زنان در معرض آسیب اشاره کرده و گفته است: چگونگی انتقال این بیماری بسیار مهم است به‌طوری که ماهیت انتقال این بیماری در ایران در حال تغییر است و اکنون دو موضوع انتقال از طریق جنسی و همچنین از طریق مادر به جنین مطرح است‌‌.
تغییر انتقال ایدز به شیوه جنسی
روز گذشته همایشی به منظور بررسی وضعیت ایدز در ایران در وزارت کشور برگزار شد‌‌. رییس اداره ایدز وزارت بهداشت یکی از سخنرانان این همایش بود و درباره برنامه‌های کنترل ایدز گفت: برنامه چهارم استراتژیک کنترل ایدز مبتنی بر پیشگیری از موج سوم و روابط جنسی است که روی زنان آسیب‌پذیر و کودکان کار تاکید دارد چراکه الگوی انتقال ایدز تغییر کرده است‌‌.
عباس صداقت مدعی شد نظام مراقبت از ایدز که در کشور راه‌اندازی شده در منطقه بی‌نظیر است، با این وجود با تغییر الگوی انتقال ایدز مواجهیم که از اواخر دهه ۸۰ پیش‌بینی می‌شد‌.
وی ادامه داد: از کل مواردی که در سال ۹۲ به ثبت رسیده ۴۰ درصد از این بیماری از طریق روابط جنسی محافظت نشده بوده و یک‌سوم از آنها را که ثبت شده زنان تشکیل می‌دهند‌‌. افزایش ابتلای زنان نگرانی ما را نسبت به بارداری مادران مبتلا و تولد نوزاد مبتلا ایجاد کرده است که باید برنامه دقیق داشته باشیم و در پیشگیری و آموزش تاکید کنیم‌. رییس اداره ایدز وزارت بهداشت با اشاره به برنامه چهارم کنترل ایدز گفت: در این برنامه علاوه بر کنترل مصرف‌کنندگان مواد مخدر و لوازم مشترک آنها و همچنین توجه به انتقال ایدز از مادر به نوزاد، در پیشگیری از موج سوم و روابط جنسی تاکید داریم که روی زنان آسیب‌پذیر و کودکان کار تاکید شده است‌.
نگرانی از ازدواج سفید
ازدواج سفید هم یکی از دغدغه‌های مطرح شده در همایش دیروز بود‌‌. مشاور فرهنگی رییس‌جمهور با ابراز نگرانی از وجود موارد ازدواج سفید و زندگی مشترک زنان و مردان بدون ازدواج در کشور گفت: نباید از تاثیر جامعه و سختی‌های ازدواج بر شیوع ایدز غافل شویم‌‌.
حسام‌الدین آشنا گفت: باید ببینیم که برنامه‌های اول تا سوم کنترل ایدز چگونه اجرا شده‌اند و چه تضمینی وجود دارد که برنامه چهارم به همان سرنوشت گرفتار نشود‌‌. اگر برنامه جدید تکرار برنامه‌های قدیمی باشد نتیجه‌اش مشابه قبل خواهد بود، این درحالی است که ایدز به خودی‌خود نیامده که به اختیار خود برود‌. آشنا افزود: مهار ایدز نیاز به عزم جدی و همکاری بین بخشی دارد و کنترل آن نه در روی کاغذ و نه با برگزاری روزهای نمادین انجام می‌شود بلکه باید در عمل به ظهور برسد‌. وی تصریح کرد: سال گذشته نگران انتقال ایدز از مادر به کودک بودم اما امسال آمار وزارت بهداشت نشان می‌دهد که این انتقال کاهش یافته البته هنوز با نتیجه مطلوب فاصله زیادی داریم چراکه برای هر نوزادی که به دنیا می‌آید مسوولیم‌.
وی ادامه داد: باید تا چه زمانی این وضعیت ادامه یابد تا قانع شویم که نیاز به تغییرات دارد، آیا واقعیت‌های جامعه حاکی از وضعیت مطلوب است یا اینکه آثاری که از ایدز منتهی می‌شود این را نشان نمی‌دهد‌.
مشاور فرهنگی رییس‌جمهور گفت: باید بیشتر از آنکه به فکر تاثیر ایدز بر جامعه باشیم به تاثیر جامعه بر ایدز هم فکر کنیم و با اینکه دیر شده اما هنوز هم وقت داریم‌.
تمهیداتی برای انتقال تزریقی
گرچه تمرکز گفته‌های مسوولان بر گسترش ایدز جنسی بود، از اعتیاد تزریقی نیز غفلت نشد چراکه این شیوه انتقال هم هنوز شیوه رایج ابتلا به ایدز در کشور است‌‌. علی‌اکبر سیاری، معاون بهداشتی وزیر بهداشت گفت: ۲۰ تا ۳۰ هزار معتاد تزریقی وجود دارد و حدود ۲۰ درصد از آنها از سرنگ و سوزن غیراستریل استفاده می‌کنند به همین دلیل مراکزی در نظر گرفته شده تا یک وعده غذای گرم به همراه سرنگ و سوزن مطمئن به آنها داده شود‌‌.
وی از توزیع رایگان سرنگ و سوزن در مراکز مشاوره وزارت بهداشت خبرداد و گفت: لوازم لازم برای روابط جنسی سالم نیز فراهم شده است‌‌.
تلاش برای برنامه‌های آموزشی
آموزش رکن اصلی پیشگیری از بیماری‌های واگیر از جمله ایدز است‌‌، اما بسیاری از متخصصان معتقدند این آموزش‌ها در ایران کافی نبوده و به آگاهی کاملی منجر نمی‌شود‌. سال گذشته وزارت آموزش‌وپرورش موضوع آموزش پیشگیری از اچ‌آی‌وی یا ایدز را در کتاب علوم زیستی و بهداشت دانش‌آموزان اول دبیرستانی گنجاند‌‌. به گزارش فارس کتاب علوم زیستی و بهداشت سال اول دبیرستان موضوع آشنایی با بیماری‌های مختلف را عنوان کرده است‌‌. فصل هفتم این کتاب با عنوان سلامت و بیماری موضوعات آشنایی با بیماری‌ها وجود دارد در این فصل همچنین تعریفی از ایدز، تاریخچه ایدز در ایران، راه‌های ورود ویروس به بدن و دلیل ایجاد نقص در ایمنی بدن، نشانه‌های ایدز، تشخیص اچ‌آی‌وی، درمان، سلامت رفتاری و راه‌های پیشگیری از آن عنوان شده است‌‌.
به گفته چینیان، مدیرکل دفتر سلامت وزارت آموزش‌وپرورش همچنین برنامه‌های دیگری در زمان فوق برنامه مدارس اتفاق افتاده است، مثل: برنامه جهانی مبارزه با ایدز، سل و مالاریا در جمهوری اسلامی ایران که با همکاری سازمان ملل متحد انجام شده است‌‌. این برنامه در راستای تحقق اهداف برنامه ملی استراتژیک مبارزه با ایدز در کشور است و وزارت آموزش‌وپرورش با همکاری صندوق جهانی و سایر دستگاه‌ها در دو برنامه پنج ساله فعالیت‌هایی را شروع کرده است‌‌.
همچنین کتابچه «پیشگیری از ایدز برای دانش‌آموزان دبیرستانی، پیش‌دانشگاهی و فنی و حرفه‌ای در سال ۱۳۹۲» تهیه شد‌‌. کتابچه فقط در ۱۱ استان کشور توزیع شده است این ۱۱ استان به شکلی انتخاب شده‌اند که لازم‌التوجه‌تر نسبت به دیگر استان‌ها بودند‌‌.
از سوی دیگر در دانشگاه‌ها حذف درس تنظیم خانواده و تغییر آن به مهارت‌های زندگی چالش‌هایی در برخورد با بیماری‌های مقاربتی ایجاد کرد‌‌. به‌طوری که بخش‌های مربوط به این بیماری‌ها به کلی از سرفصل درس حذف شده است‌‌. با این حال دانشگاه‌ها به صورت پراکنده برنامه‌هایی را با کمک سازمان بهزیستی و بعضی تشکل‌های مردمی ترتیب داده‌اند تا به دانشجویان آموزش‌های لازم را ارایه کنند‌.