انقباض استراتژیک پکن

گروه بین‌الملل- محمدرضا ستاری
خبرگزاری رویترز روز گذشته اعلام کرد که جمعیت چین برای نخستین‌بار طی شش دهه گذشته کاهش یافته است؛ امری که به عنوان چرخشی تاریخی می‌تواند پیامدهای عمیقی در اقتصاد چین و حتی اقتصاد جهانی داشته باشد.
مطابق آماری که اداره آمار ملی چین منتشر کرده، جمعیت ۴۱۱/۱ میلیارد نفری چین سال گذشته میلادی در حدود ۸۵۰ هزار نفر کاهش یافته که بیشترین میزان کاهش جمعیت از زمان قحطی بزرگ در سال ۱۹۶۱ میلادی است. در همین رابطه به احتمال زیاد اکنون هند پرجمعیت‌ترین کشور جهان است؛ زیرا کارشناسان سازمان ملل پیش‌بینی کرده بودند که جمعیت این کشور در سال ۲۰۲۲ به ۴۱۲/۱ میلیارد نفر خواهد رسید.
چین پیر می‌شود
در حالی که برآورد می‌شود جمعیت تا سال ۲۰۵۰ به میزان ۱۰۹ میلیون نفر کاهش یابد، برخی از کارشناسان معتقدند چین قبل از آنکه روند ثروت و رشد خود را تکمیل کند، پیر می‌شود؛ امری که باعث کاهش درآمد و افزایش بدهی‌های دولت شده و به طور کلی رفاه و روند رشد اقتصادی این کشور را کند خواهد کرد. به گفته یی فوکسیان، ‌جمعیت‌شناس، چشم‌انداز جمعیتی و اقتصادی چین بسیار بدتر از حد انتظار است. چین باید سیاست‌های اجتماعی، اقتصادی، دفاعی و خارجی خود را تعدیل کند. علاوه بر این کاهش نیروی کار باعث رکود در بخش تولید و در عین حال افزایش تورم در اروپا و آمریکا خواهد شد.
در این میان هر چند رییس اداره آمار چین نگرانی‌ها در خصوص کاهش جمعیت را رد کرده و می‌گوید عرضه کلی نیروی کار اکنون بیشتر از تقاضاست، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد نرخ زاد و ولد در این کشور تنها ۷۷/۶ تولد به ازای هر ۱۰۰۰ نفر در سال ۲۰۲۲ بوده است. نکته مهم این است که این نرخ در سال ۲۰۲۱ به میزان ۵۱/۷ تولد به ازای هر ۱۰۰۰ نفر بوده است.
گفتنی است، تعداد زنان چینی در سنین باروری که دولت آنها را در بازه سنی ۲۵ تا ۳۵ سال تعریف می‌کند به میزان ۵/۴ میلیون نفر کاهش یافته و نرخ مرگ‌و‌میر نیز از ۳۷/۷ به ازای هر ۱۰۰۰ نفر در سال ۱۹۷۴ به ۱۸/۷ در سال ۲۰۲۱ رسیده است. برخی ناظران معتقدند که چنین مساله‌ای به واسطه تحمیل سیاست تک‌فرزندی از سوی دولت چین بوده که از سال ۱۹۸۰ تا ۲۰۱۵ اجرایی شده است. این امر علاوه بر ایجاد عدم تعادل جنسیتی عمیق، باعث تشکیل خانوده به مراتب کمتری نیز شده است. علاوه بر این سیاست‌های سختگیرانه کووید صفر در طول سه سال گذشته هم آسیب بیشتری به چشم‌انداز جمعیتی چین زده است. این امر در حالی صورت گرفته که دولت اکنون تسهیلات مختلفی برای فرزندآوری اعطا می‌کند، اما نتایج نشان داده که این سیاست چندان کمکی به روند توقف رشد جمعیت چین نکرده است. از سوی دیگر گفته می‌شود که آمار جست‌وجو برای کالسکه در سال ۲۰۲۲، با کاهشی ۱۷ درصدی و جست‌وجو برای خانه سالمندان ۸ برابر افزایش یافته است. در حالی که در هند دقیقا برعکس این آمار اتفاق افتاده و شواهد نشان می‌دهد، جست‌وجو برای گهواره ۵ برابر در سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است.
کند شدن اقتصاد چین
طبق گزارشی که گاردین منتشر کرده است، تولید ناخالص داخلی چین در سال گذشته میلادی تنها ۳ درصد رشد کرده که ضعیف‌ترین رشد اقتصادی این کشور در طول نیم قرن اخیر است. برآوردها پیش از این حاکی از دستیابی به رشد ۵/۵ درصدی اقتصادی در چین بوده که در واقع نشان‌دهنده کند شدن روند اقتصادی این کشور است. در همین رابطه و در شرایطی که گفته می‌شود بحران جمعیتی چین یک دهه زودتر از پیش‌بینی‌ها رخ داده و به مراتب فراتر از تصور قبلی است، چشم‌انداز اقتصادی این کشور نیز به میزان زیادی تحت تاثیر چنین بحرانی تحت‌الشعاع قرار خواهد کرد. به همین دلیل حزب کمونیست ناچار به یک انقباض استراتژیک و تعدیل بسیاری از سیاست‌های اقتصادی، اجتماعی، اقتصادی و دفاعی خواهد بود. امری که علاوه بر پیامدهای داخلی، می‌تواند اقتصاد جهانی را نیز تحت تاثیر قرار دهد.