اپیدمی خشونت

مهدیه بهارمست- براساس گفته‌های وزیر بهداشت اپیدمی کرونا در هفته جاری سریع‌تر رشد خواهد کرد. بر همین اساس فقط در ۲۴ ساعت گذشته بیش از ۲۰۰ نفر به این ویروس مبتلا شده‌اند.
دولت بارها اعلام کرده نمی‌خواهد کشور را تعطیل کند و به جای آن قرار است اقدامات محافظتی را افزایش دهد؛ از تعطیلی مراکز آموزشی و ضدعفونی کردن مراکز عمومی تا کاهش ساعات کار ادارات دولتی.
تفاوت گفته‌های اعضای دولت از شروع این بحران باعث شده مردم نسبت به مدیریت وضعیت پیش رو بدبین باشند. در حالی که حسن روحانی به عنوان رییس‌جمهور از عادی شدن وضعیت از تاریخ ۱۰ اسفندماه صحبت به میان آورده بود، اما وزیر بهداشت و اعضای کمیته کشوری بحران کرونا اقدامات تازه‌ای را از آن روز برای مهار این ویروس در نظر گرفتند.
نبود برنامه‌ای تدوین شده و پروتکلی تعریف شده در مواجهه با بحران‌های اینچنینی مردم را سردرگم کرده است. ترس از همه‌گیری بیماری جدید و در کنار آن تجربه کاهش اقلام بهداشتی و نایاب شدن اجناس مردم را بیش از پیش نگران کرده است. در این وضعیت است که عده‌ای از شهروندان بندرعباسی به بهانه آنکه درمانگاهی چند بیمار مبتلا به کرونا از قم را بستری کرده، اقدام به تخریب و آتش زدن آن مرکز درمانی کرده‌اند.
در همین رابطه سعید معیدفر، کارشناس جامعه‌شناس درباره اپیدمی خشونت در بین مردم به «جهان‌صنعت» گفت: در حال حاضر هیچ‌کدام از ما نمی‌توانیم تاثیری در وقایعی که پشت سرهم اتفاق می‌افتد، داشته باشیم. افراد جامعه زمانی می‌توانند تاثیرگذار باشند که فرصت‌های پیش آمده را از دست ندهند. در این چند سال اخیر امکان توصیه به مردم را از دست دادیم. دولت سال‌هاست تلاش می‌کند تا نخبگان کشور را از تاثیر بیندازد و آنها را در نظر افکار عمومی تخریب کند. وقتی جامعه‌ای اعتماد لازم به اصحاب فکر و اندیشه را از دست می‌دهد به نوعی بی‌اعتماد نسبت به همه جبهه‌ها اعم از راست، چپ، اصولگرا و اصلاح‌طلب است. بنابراین در چنین شرایطی هیچ فردی و ارگانی نمی‌تواند به مردم کمک کند. کدام دسته از مردم حاضرند صدای جامعه‌شناسان مستقل را بشنوند؟ کار از کار گذشته و در حال حاضر میوه بحران‌هایی که کاشته‌ایم را درو می‌کنیم. انشقاقی که بین دولت و ملت و مردم و نخبگانشان حتی مردم با همدیگر به وجود آمده این انشقاق به این راحتی درمان نمی‌شود.
جای خالی مدیریت بحران
این جامعه‌شناس درباره پروتکل سازمان مدیریت بحران گفت: سازمان‌های اداری خلأ نیستند، بخشی از همین جامعه‌اند، افرادی که از صدر تا ذیل در آنجا کار می‌کنند و در اتمسفر آن نفس می‌کشند. اگر زمانی جامعه دچار مشکل شود آنها هم تحت تاثیر قرار می‌گیرند. دولت همیشه در همه امور دخالت می‌کند. نباید فراموش کرد بخش اعظم دولت از خود مردم تشکیل شده است. وقتی جامعه از کار می‌افتد و فضای تنفسی را بر عموم مردم تنگ می‌کنند در نهایت به بدنه دولت هم آسیب می‌رسانند. در هر کدام از این دستگاه‌های اداری اندک افراد سالمی کار می‌کنند اما مابقی از درون فاسد شده‌اند. اگر هراز گاهی اتفاق خوبی پیش می‌آید تنها برای همان افراد سالم است.
وی افزود: بخش اعظم فساد از بطن بدنه است. از درون چنین اداراتی چیزی جز مشکل برای مردم بیرون نمی‌آید. اخیرا همگان شاهد این ناکارآمدی مسوولان بودیم که در کل دنیا چین خاستگاه بیماری کرونا بود و بعد از آن ایران از لحاظ مرگ‌ومیر مقام دوم را کسب کرد؛ تنها به خاطر بی‌کفایتی مسوولان و به موقع قرنطینه نکردن شهر کروناویروس در تمام ایران شیوع پیدا کرد. ایران همسایه دیوار به دیوار چین نبود چرا باید در چنین وضعیتی گرفتار می‌شد؟ پیشروی کروناویروس در ایران به حدی زیاد شده که امکان دارد از چین هم پیشی بگیریم.
او افزود: بحران اجتماعی که گریبانگیر مردم شده حاکی از رفتارهای دولت با مردم است. هر چه اصحاب فکر و اندیشه و کسانی که متوجه شدند مسیر جامعه به کجا می‌رود را خانه‌نشین کردند. وقتی جامعه‌ای از کار بیفتد درون دولت هم از کار می‌افتد.
وقتی ما وارد تونل بحران اجتماعی شدیم دیگر کاری از دست کسی بر نمی‌آید. به قول معروف سرنوشت ما به خاطر رفتارهای بد ما رقم خورده و در سکو ایستاده‌ایم که حال باید میوه‌های درو شده را بچینیم.
آثار آن هم به صورت پسا سیل و زلزله کامل مشهود است.
مسوولان اعتراف نمی‌کنند
معیدفر در مورد ناهماهنگی مسوولان گفت: اینکه رییس‌جمهور می‌گوید اوضاع عادی است به خاطر این است که در جریان دو تا مشکل اساسی هستند: از طرفی اگر به مردم واقعیت را بگویند و بحرانی بودن وضع کشور را اعتراف کنند با توجه به اینکه قبلا به طور دائم اعتماد کاذب را به مردم القا کردند که همه چیز در کشور خوب است حال با چنین اعترافی همه چیز فرو می‌ریزد. بنابراین همیشه باید یک نفر به رسانه‌ها بگوید همه چیز تحت کنترل است و از طرف دیگر به عوامل اجرایی بگویند به کار خود ادامه دهید. رییس‌جمهور می‌خواهد به مردم القا کند که در سطح کلان کشور مشکلی نداریم و از طرفی به وزارت بهداشت اجازه داده تا هشدار‌های لازم را بدهد. این تناقض‌ها ناشی از نوع رویکرد و برخورد ما با واقعیت‌های جامعه است. دولت هیچگاه نخواسته با مردم روراست باشد. دولت هیچ‌وقت نخواسته با مردم یک رابطه نزدیک داشته باشد. فقط به واسطه قدرت، اعمال حاکمیت و اقتدار انتزاعی با مردم ارتباط داشته است.
وی افزود: کروناویروس یک بحران بسیار جدی است که ممکن است مرگ هزاران نفر را در پی داشته باشد. از مرگ هم بگذریم به‌هم‌ریختگی سازمان اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و روانی یک ملت را در پی خواهد داشت. تنها راهکار در این شرایط ایجاد همبستگی و انسجام ملی است اما در بدترین شرایط موجود هستیم زیرا ملت هیچ ارتباطی با دولت را قبول نمی‌کند. در چند ماه گذشته در آستانه خطرناکی از رابطه ملت و دولت قرار داشتیم. نخبگان از گروه‌‌های مختلف همین انتخابات مجلس را به گونه‌ای سرکوب و از درون آن خودی و غیرخودی کردند. همین اختلاف‌افکنی‌ها در بین نظام خود ملت را دچار تشویش می‌کند. همچنین رییس‌جمهور در مصاحبه مطبوعاتی اعلام کرد در حوادث آبان یک عده خودی بودند و یک عده ناخودی، غیرخودی یعنی چی؟ یعنی از یک کشور دیگه آمده بودند؟ نتیجه این نوع تفکر و این نوع دولت همین می‌شود که مردم به جان هم می‌افتند.